KOLTUK DEĞENEKLİ HÜKÜMET-Bayram POMAK

Son günlerde Kosova'da yaşanan siyasi kriz, hükümetin kurulma çalışmalarının çıkmaza girmesi aslında Kosova için sürpriz değil. Geçen seçimlerden itibaren siyasi krizlerle beraber kurumsal krizlerle de karşılaşmaya başladık ve bu krizler maalesef artık bizim için olağan olmaya başladı. Bundan önceki hükümetin görev süresi bir yıl daha varken koalisyon ortağı PDK hükümeti devirmek için harekete geçti ve muhalefetin de desteğiyle hükümeti düşürerek seçimlere gitme kararı alındı. PDK'nın panik halinde kendisinin de parçası olduğu hükümeti düşürmesinin nedeni Ekim ayında yapılacak yerel seçimler öncesi yaptırdığı anketlerde ciddi şekilde düşüş yaşamasıydı. Çünkü genel seçimlerden önce yapılacak olan yerel seçimlerde PDK'nın düşüş yaşaması genel seçimlere de yansıyacak ve PDK'nın düşüşüne neden olacaktı. Zaten yapılan anketlerde çıkan düşük sonuçların sonucunu da Haziran ayında yapılan genel seçimlerde gördük.

Seçimlerden önce de yapılan sürpriz koalisyonlar Kosova siyasi arenasının dengesini allak bullak etti. Sonuçların bu şekilde çıkmasının en önemli etkenlerden biri de yapılan bu koalisyonlardı. PDK - AAK - NİSMA koalisyonu ve önceki hükümette PDK ile LDK'nın ortak olması en çok Vetvendosye'nin işine yaradı ve oylarını ciddi şekilde artırdı. Yasal olarak 4 Ağustos'ta meclisin toplanma süresi bitiyordu bunun için 3 Ağustos'ta meclisin toplanması çağrısı yapıldı, meclise PAN koalisyonu geç girdi. Her ne kadar PAN koalisyonu hükümeti kurmak için yeterli sayımız var dese de meclise geç gelmeleri ardında da iki saat daha ek süre istemeleri koalisyonun ne kadar zorda olduğunun göstergesiydi. PAN taktiksel olarak zaman kazanmaya çalışıyordu. Daha sonra da çeşitli bahaneler üreterek meclis oturumuna gelmemesi ve Vetvendosye'nin şartı olan Kadri Veseli meclis başkanlığına aday gösterilmemesinde diretmesi, zaman kazanmak açısında PAN'ın taktiği. Süreci sürüncemede bırakmak ve yeterli çoğunluğa sahip olmaları halinde meclise girmek. Çünkü PAN Makedonya senaryosunun Kosova'da da tekrarlanmasını istemiyor. Makedonya'da seçimlerden birinci çıkamayan parti hükümeti kuramamış ve ikinci seçilen partiye Cumhurbaşkanı hükümeti kurma görevi vermek zorunda kalmıştı. PAN koalisyonun özellikle PDK'nın böyle bir lüksü yok ve ne pahasına olursa olsun kesinlikle Vetvendosye'ye hükümeti vermek istemiyor. Son zamanlarda medyanın Vetvendosye'nin üzerine gitmesi, karalama kampanyalarının yapılması, PDK'nın Vetvendosye'yi yıpratma taktiklerinden başka bir şey değil.

PAN koalisyonu bu kadar sıkışmışken devreye her zaman PDK'nın değeneği olarak nitelendirilen ancak seçim öncesi koalisyonda LDK ile koalisyon kuran Behcet Patsolli devreye girdi ve meclis tıkanıklığında yapıcı bir rol oynayacağını ve kurumların önünü açmak için devreye gireceği demeçleri vermeye başladı. İlk önerisi krizden çıkmak için teknik bir hükümet kurulması ve bu hükümetin başında Haradinay'ın da olabileceği, bunun için itirazlarının olmadığıydı. Daha sonra ise koalisyon ortağı LDK ile Vetvendosye'ye yapıcı olmaları ve 10 gün içerisinde meclisin kurulması için kanalların açılması ültimatomunu verdi. Patsolli'nin bu demeçleri daha sonra atacağı adımlar için kamuoyunu hazırlamak ve hükümetin kurulmasına vereceği desteği seçmenleri ve halk önünde meşrulaştırmak için kullandığı taktiklerden başka bir şey değil. Pacolli'nin hükümete destek vermesi için iki seçenek var, birincisi kendi dört milletvekili ile Alternativa'dan iki milletvekili olan Mimoza Kusari Lila ile İlir Deda'yla beraber parlamento grubu kurarak hükümetin kurulmasına destek vermek ya da hükümetin bir parçası olmak. Hükümetin parçası olması halinde Patsolli'nin dış işleri bakanlığını talep ettiği görüşü bulunmaktadır.

PDK her ne kadar oy sayısı olarak çok büyük bir düşüş yaşamış olsa da şimdiye kadar Kosova'nın kuruluşunda ve tüm önemli süreçlerde karar alıcı pozisyonda bulunmuştur. Bu tabloya rağmen düşüş yaşaması onun iktidarı kolaylıkla bırakacağı anlamına gelmez. Tüm bu taktiksel savaşlar iktidarı ellerinden brakmamak içindir. Sıkıştıkları çok açık, sıkıştıkları için tüm güçlerini kullanıyorlar. Medyada karalama kampanyaları, Priştine'de yapılacak olan camii tartışmaları, Kosova'nın elektriksiz kalacağı v.s. tüm bu tartışmalar ülke gündemini germek, kurumları çalışamaz hale getirmek ve biz olmazsak sistem çöker mesajını halka ve uluslararası kurumlara vermek için yapılan bir psikolojik baskıdır.

PDK'nın iktidarı kolay kolay bırakmaması sürekli şekilde bunlara karşı çıkanların şimdi yanlarında yer almalarının onların önlerine bazı dosyalarının sürülmüş olması ihtimalini de akıllara getirmektedir. Çünkü devam eden davalar, özelleştirme döneminde yapılan yolsuzluklar v.s. ülkenin en büyük dosya arşivi bu partinin elinde bulunmaktadır. Yani ilk önce satın almayı denediler, olmayınca dosyalara başvurdular ve bunun neticesinde Patsolli bir can simidi olarak PAN'ın kucağına düştü. O yüzden Patsolli'nin Vetvendosye ile LDK'ya verdiği 10 günlük ültimatomun hiç bir anlamı yok. Bu sadece ben PAN ile gidiyorum, bunu da şimdiden ilan ediyorum manasından başka bir şey değildir. O yüzden PAN'ın milletvekilleri ile birlikte 20 azınlık milletvekili AKR'nın 3 milletvekili (AKR'nın 4 milletvekili var ancak Korab Seydiu PAN'ı kesinlikle desteklemeyeceğini bildirmiştir) ve LDK'nın 1 milletvekili İbrahim Rugova'nın kızı Teuta Rugova (ki neden desteklediği hala bir muammadır) ile birlikte 63 milletvekili ile hükümetin kurulma ihtimali bulunmaktadır. Her ne kadar bu sayı hükümetin kurulması için yeterli olsa da hükümetin sağlıklı bir şekilde çalışması için kesinlikle yeterli değildir. Bu yüzden hükümet bu tabloyla kurulsa bile uzun ömürlü ol(a)mayacaktır. Topallayarak koltuk değeneğine dayanarak gidebildiği yere kadar gidecektir.

Diğer bir iddia ise Rus haber ajansı ‘Sputnik' tarafından ortaya atıldı. Bu habere göre Kosova'nın yeni başbakanının Mimoza Kusari Lila olacağı ve uluslararası camianın PAN koalisyonunu ikna etmek için baskı yaptığı iddia edilmektedir. Şu anda her ne kadar Kosova'da öyle bir hava yoksa da ve böyle bir ihtimal gözükmese de Kosova'nın önceki deneyimleri bunun mümkün olacağını göstermiştir. Cumhurbaşkanı Atifete Yahyaga'nın da seçilme senaryosu ile bugün yaşadığımız tablo birbirine benziyor. Cumhurbaşkanı seçilen Behcet Patsoli anayasa mahkemesinin kararıyla düşürülmüş, yerine dönemin ABD büyükelçisi Chris Dell tarafından o güne kadar tanınmayan ve bir polis şefi olan Atifete Yahyaga zarftan çıkarılmış ve seçtirilmiştir. Geçmişte zarftan çıkmış olan bir cumhurbaşkanımız vardı, bugün de zarftan çıkan bir başbakanımızın da olma ihtimali olasılık dışı gelmiyor. Peki neden Mimoza Kusari Lila? Cakova'nın belediye başkanı, şimdi ise bir kadın milletvekili olan Mimoza Kusari Lila'yı anlamak için Atifete Yahyaga ile ortak noktalarına bakmak lazım.

Atifete Yahyaga bir siyasi kriz sonucu parti liderlerinin önüne krizden çıkmak için konsensüsyel biri olarak çıkarılmış ve seçtirilmiştir. Yahyaga ABD'de Virgina üniversitesinde, FBI'da ve ABD Adalet bakanlığında çeşitli eğitimler görmüştür. Ayrıca Kosova'nın siyasi krizlerle olan imajını düzeltmek için bir kadının seçilmesi öngörülmüştür. Yahyaga modern Balkan tarihinin ilk kadın cumhurbaşkanı ve dünyada seçilmiş en genç kadın lideridir.

Halihazırda Kosova bir siyasi krizin içerisinde, Kusari Lila bir kadın olarak hem Kosova'nın imajını düzeltmek hem de siyasi krizden çıkış için parti liderlerinin önüne çıkarılabilir. Kusari Lila'nın kariyeri Yahyaga'nın kariyerine benzemektedir. Kolorado üniversitesinde iktisad okumuş olan Kusari Lila, Kosova'da AGİT'te, Dünya Bankasında ve USAİD gibi önemli yerlerde çalışmış ve siyasi kariyerine Patsoli'nin partisi AKR'de başlamıştır. 2011 yılında AKR'nın hükümette yer almasıyla Başbakan yardımcısı ve ekonomi bakanlığı görevinde bulunmuştur, daha sonra Cakova belediye başkanı seçilmesiyle tüm görevlerinde istifa etmiştir. Mimoza Kusari Lila Kosova'nın ilk kadın belediye başkanıdır.

Tüm bu özellikleri ve benzerlikleri üst üste koyduğumuzda ‘Sputnik' tarafından ortaya atılan bu iddianın yabana atılacak bir iddia olduğunu düşünemeyiz. Çünkü siyasette 24 saat çoktur, Kosova siyasetinde ise bir saat çoktur. Yani önümüzde ki günlerin neye gebe olacağını göreceğiz, ancak ortada açık ve net olan bir şey var ki o da kurulacak olan hükümetin sağlıklı olmayacağı ve bu siyasi tablonun bizim geleceğimizi, enerjimizi, çalmaya devam edeceğidir. Bu krizlerden kalıcı olarak kurtulmanın en temel yolu yeni fikirlerin ortaya atılarak yeni yolların açılmasıdır. Çünkü artık siyaset tıkanmıştır. Siyasi tıkanıklığı kalıcı olarak açacak olan tek şey ise yeni fikirlerin ortaya atılmasıdır.