Kosova Anayasa Mahkemesi Heyeti Türkiye'de

Kosova Anayasa Mahkemesi Heyeti Türkiye'de

Anayasa Mahkemesi'nin 48. kuruluş yıl dönümü dolayısıyla KosovaAnayasa Mahkemesi Heyeti Türkiye ziyaretinde bulunuyor. Enver Hasani başkanlığındakiKosova Anayasa Mahkemesi heyeti, Türkiye AnayasaMahkemesi'nin 48. kuruluş yıl dönümü etkinliklerinde hazır bulunuyor.

Kosova Anayasa Mahkemesi üyesi Altay Suroy, kutlamalarçerçevesinde düzenlenen "Yargı Bağımsızlığı, Tarafsızlığı veSorumsuzluğu" konulu bilimsel toplantıda tebliğ sundu. Bilimseltoplantıya, 13 ülkenin Anayasa veya Yüksek Mahkeme Başkanları, üyeleri ve biliminsanları katıldı.

-1962'DE KABUL EDİLDİ-

1961 Anayasası'nın 9 Temmuz 1961'de kabul edilmesininardından, Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan "Anayasa MahkemesiKanunu Tasarısı", 11 Ocak 1962'de Bakanlar Kurulunca kabul edildi. DöneminİstanbulMilletvekili Saadet Evren ve üç arkadaşının hazırladığı "Anayasa MahkemesiKanunu Teklifi" 1 Şubat 1962 tarihinde TBMMBaşkanlığına sunuldu.

Tasarı ile tekliflerin, Anayasa Komisyonuna gönderilmesininardından, TBMM'deki görüşmeler 22 Nisan 1962'de kanunun yasalaşmasıylasonuçlandırıldı.

25 Nisan 1962 tarihli Resmi Gazete'deyayımlanan 44 sayılı "Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun"un 1. maddesinde "TürkiyeCumhuriyeti Anayasası ile verilen görevleri yapmak ve yetkilerikullanmak üzere Başkentte bir Anayasa Mahkemesi kurulmuştur" ifadesi yeraldı.

-PARLAMENTONUN YETKİLERİNİ KÖTÜYE KULLANMAMASI AMAÇLANIYOR-

Anayasa Mahkemesi'nin internet sitesinde yer alan tarihçeyegöre, mahkemenin kurulmasında, Anayasa Mahkemesi'nin Anayasa'da yazılı temelhak ve özgürlükleri korunması amaçlandı.

27 Mayıs 1960'da Türk Silahlı Kuvvetlerinin yönetime elkoymasından sonra 1961 Anayasası'nı hazırlayanlarca, yasaların Anayasa'yauygunluğunu denetlemek konusunda bir Anayasa Mahkemesi kurmanın gerekliliğinekarar verildi. Kurulacak mahkemenin yapısı, oluşumu, işleri, örgütü,yargıçların seçimi ve Anayasa'ya uygunluk denetiminin biçimleri konusunda bazıtartışmalar yaşanmış olsa da "Anayasa yargısının gerekliliği"konusunda görüş birliği vardı.

İlk kez 1961 ve ondan sonra da 1982 Anayasası'nda benimsenen"egemenliğin Anayasa'nın koyduğu esaslara göre yetkili organlar tarafındankullanılması" ilkesinin öngörülmesiyle birlikte TBMM'nin, ulus adınaegemenliği kullanan tek organ olmaktan çıktı.

1961 ve 1982 Anayasaları, egemenliğin kullanılmasındayargıya önemli yetkiler tanıdı. Özellikle Anayasa Mahkemesi, parlamentonunçıkardığı yasaların Anayasa'ya uygunluğunu denetlemesi nedeniyle egemenliğinkullanılmasında önemli bir işleve sahip oldu. Çünkü, Anayasa Mahkemesi,parlamentonun çıkardığı yasaların Anayasa'ya aykırı olup olmadığına kararverebilmekteydi. Anayasa Mahkemesi'nin, siyasal kurumların, özellikleparlamentonun yetkilerini kötüye kullanması durumunda bir denge oluşturacağı vebunu engelleyeceği düşünüldü.

-MAHKEMENİN GÖREVLERİ-

Temel görevi, yasamaorganının kimi işlemlerinin Anayasa'ya uygunluğunu denetlemek olan AnayasaMahkemesi, Cumhurbaşkanı'nı, BakanlarKurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay,Danıştay,Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve üyelerini,başsavcılarını, Cumhuriyet başsavcıvekillerini, Hakimler ve Savcılar YüksekKurulu ile SayıştayBaşkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı "Yüce Divan"sıfatıyla yargılıyor. Yüce Divan kararları kesin nitelik taşıyor.

Siyasi partilerin kapatılması da Cumhuriyet Başsavcılığı'nınaçacağı dava üzerine Anayasa Mahkemesi tarafından karara bağlanıyor. SiyasiPartilerin mali denetimi de Anayasa Mahkemesi'nce yapılıyor.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veyamilletvekilliğinin düştüğüne TBMM tarafından karar verilmesi durumunda, ilgiliüye ya da milletvekillerinden herhangi biri bu kararla ilgili AnayasaMahkemesi'ne başvurabiliyor.