Kosova Cezaevleri Hala Sorunlarla Dolu

Avrupa İşkence ve İnsanlık Dışı veya Aşağılayıcı Muamele veva Cezayı Önleme Komitesi (CPT) Kosova'daki cezaevi ve ıslahevlerinin durumuyla ilgili geçen ay yayınladığı raporda, "Kosova Polisi (KP) tarafından özgürlüğün elinden alınmasını düzenleyen yasal mevzuatın belli değişimlerden geçtiğini" kabul etti.

Ekim ayında yayınlanan raporda, "Özellikle, azami gözaltı süresi 72 saatten 48 saate indirildi; çocuklarda ise 24 saatlik azami gözaltı süresi değişmedi." ifadesi yer alıyor.

Ancak CPT raporunda, tutuklulara yönellik kötü muamele iddiaları ve bazılarına saatler süren sorgu sona erene kadar avukatla görüşme izni verilmemesi gibi bir takım eksikliklere de işaret ediliyor.

Raporda, "CPT, polis nezaretinde kalmak zorunda olan herkese en başından itibaren avukatla görüşme hakkının sağlanması yönünde adımlar atılması yönündeki tavsiyesini yinelemektedir." deniyor.

Kosova hükümetine göre, cezaevlerindeki durum önemli ölçüde iyileşti. Kosova Adalet Bakanı Hayredin Kuçi'nin hukuk danışmanlarından Vigan Qorrolli SETimes'a verdiği demeçte, "Genelde, bu merkezler uluslararası standartlarda öngörülen koşulları sağlıyor." dedi.

CPT raporunda, 1.114 kişilik resmi kapasitesiyle Kosova'nın en büyük cezaevi olan Dubrava'da, ziyaret sırasında 870 erkek mahkumun yatmakta olduğunu, 33 mahkumunsa hapishane revirinde olduğunu belirtti.

Lipjan Islah Merkezi, 160 mahkumla ülkenin kadın ve çocuklara yönelik tek ıslahevi olarak hizmet etmeye devam ediyor.

Tanınmış bir Kosovalı avukat olan Tome Gaşi, cezaevlerindeki duruma iki açıdan bakılabileceğini söyledi: orada "yanlışlıkla" bulunanlar ve suçlu olduklarını bilenler.

SETimes'a konuşan Gaşi, "Onlar [ikinci kategori] için Kosova cezaevleri Avrupa standartlarını karşılıyor, çünkü oradaki yemekler dışarıda yaşayan Kosova nüfusunun yarısının yediğinden daha iyi. Onlara çok iyi muamele ediliyor ... bir cezaevinde olması gerekende daha fazla özgürlüğe sahipler." dedi.

Ancak Gaşi, cezaevi çalışanları arasındaki adam kayırmacılığın -personelin aldığı düşük ücretle birleştiğinde- cezaevinden firarlara yol açtığına işaret ediyor. Lojistik meseleler yüzünden, gardiyanlar rutin olarak akrabalarının yattığı cezaevlerinde çalışıyorlar.

Avukat, "Örneğin Dubrava'da, akrabalık bağı olan onlarca hapishane gardiyanının olması iyi bir şey değil, fakat şimdilik başka seçenek yok." dedi.

Raporda CPT, heyetin "Dubrava'da personelle mahkumlar arasında aşırı samimiyet hallerine bizzat tanık olduğunu ve bunların bir kayırmacılık ortamını gösterdiğini" ileri sürdü.

Belgede, "CPT, ilgili makamları Kosova'daki bütün ıslah tesislerindeki yolsuzluk ve adam kayırmacılık olaylarıyla mücadele etme yönünde kararlı adımlar atmaya çağırmaktadır." ifadesi de yer alıyor.
Gaşi, "başta uzun süreli hapis [yatanlar] olmak üzere, cezaevinde kendi gruplarını yaratan" kalburüstü mahkumlara da işaret ediyor. Bu noktada, "Gardiyanlar mahkumlardan daha fazla mahkum haline geliyor." Avukat, cezaevlerinde cep telefonu ve diğer yasak cihazların kullanılması gibi başka sorunları da kaydediyor.

Bir mahkum, A. Krasniqi, hem Lipjan hem de Dubrava'da demir parmaklıklar ardında iki ay geçirmiş. SETimes'a konuşan Krasniqi, "Trafik suçundan hapse girenler olarak daha fazla yürüme, ziyaret saati dışında istediğimiz zaman telefon görüşmesi yapma özgürlüğüne sahiptik. Şartlar ve muamele iyiydi, fakat kendi yaşadıklarımdan yola çıkarak, Lipjan'da Dubrava'ya kıyasla daha fazla düzen olduğunu söyleyebilirim." dedi.

Aynı zamanda mahkumları da izleyen Kosova İşkence Mağdurları Rehabilitasyon Merkezi, ilerleme kaydedildiğini kabul etmekle birlikte daha fazlasının yapılması gerektiğini ileri sürüyor.

Merkezin müdür Feride Rushiti, sorunlar arasında altyapı, mahkum barınmaları ve aşırı kalabalığı sayıyor. Özellikle Dubrava'da, "yolsuzluk ve adam kayırma gibi başka sorunlara" o da işaret ediyor.SETimes.com