Kosova İçin Lobicilik Gizli Sözleşmelerle Yapılıyor

Kosova'nın lobicilerle olan sözleşmelerini gizli tutması, vergi mükelleflerinin paralarının nasıl harcandığı konusunda şeffaflık eksikliği konusunda endişelere yol açıyor.

Son dört yıldır Diana Metushi-Krasniqi, Kosova'da lobiciliği düzenleyen bir kanun bulunmaması konusunda alarm verdiyse de bu kanunun çıkarılması için siyasi irade hala çok az.

Priştine merkezli Kosova Demokratik Enstitüsü'nde araştırmacı olarak Metushi-Krasniqi, lobi faaliyetini ülkeleri ve kuruluşları, bağımsızlığımızı tanımaya ikna ederek, yalnızca Kosova'nın uluslararası entegrasyonunu ilerletmenin bir aracı olarak görmüyor.

Bugün bile Kosova devleti lobicilerle yapılan sözleşmeleri gizli tutuyor. Ayrıntılar ortaya çıktığında genellikle vergi mükelleflerinin parasının nasıl harcandığına dair sorular ortaya çıkıyor.

Kosova, 2008 yılında bağımsızlığını ilan ettiğinden bu yana yalnızca ABD'deki şirketlerle 13 lobi sözleşmesi imzaladı. ABD, lobicilerin bu tür sözleşmeleri yayınlamasını yasal hale getiriyor, ancak diğer birçok ülke bunu yapmıyor.

Kosova, bağımsızlığını potansiyel olarak tanıyanlar ve ülkenin katılmak istediği uluslararası kuruluşlar nezdinde davasını savunan lobicilere milyonlarca Euro harcadı.

Ancak lobiciler hiçbir zaman açık kamu ihale süreçleri yoluyla seçilmez; Kamu İhale Düzenleme Komisyonu'nun internet sitesinde mevcut veya önceki hükümetlerin Dışişleri Bakanlığı tarafından imzalanmış herhangi bir lobicilik sözleşmesi yer almıyor.

Haziran 2023'te, "ABD ile Kosova arasındaki ikili ilişkileri ilerletecek stratejik tavsiye, savunuculuk ve yasama ile yürütme organlarına erişim" sağlamak amacıyla işe alınan ABD merkezli iki lobici Avni Mustafa ve Afërdita Rakipi ile kamuya açık hale gelen bir lobicilik sözleşmesi imzalandı."

Yabancı Acenteler Kayıt Kanunu ile kamuoyuna açıklanan sözleşmedeki ayrıntılara göre, her birine bir yıl için 147.000 Euro ödenmesi kararlaştırıldı.

Bu sözleşme Dışişleri ve Diaspora Bakanlığı'nda gizli ilan edildi. Ancak bu yılın Şubat ayında BIRN, sözleşmenin gizli olarak ilan edilmesine karar veren özel kararı temin etmeyi başardı.

Portalın 2020'de yaptığı bir başka araştırma, bir yıl önce, o zamanlar Dhurata Hoxha başkanlığındaki Avrupa Entegrasyon Bakanlığı'nın, "toprak değişimi" fikrini desteklemek için Paris merkezli Majorelle PR & Events şirketine 168.000 Euro ödediğini ortaya çıkardı. 

'Toprak gaspı' veya 'ayrılma' gibi örtmeceler – Sırbistan ile Kosova arasındaki ilişkilerin 'normalleşmesinin' önünü açabilirdi. Dönemin Cumhurbaşkanı Haşim Thaçi böyle bir çözümü reddetmişti.

Kosova kanunlarına göre lobicilik harcamaları da diğer hükümet harcamaları gibi kamu harcamaları kategorisine girmektedir.

Dışişleri ve Diaspora Bakanlığı, Hükümetin 2021'de iktidara gelmesinden bu yana kaç sözleşmenin imzalandığını açıklamıyor.

Kosova kanunlarına göre, devlet çıkarlarını ilgilendiren bazı sözleşmeler de gizli olarak sınıflandırılabilir.

ABD Yabancı Acenteler Kayıt Kanunu’nun verilerine göre, Kurti hükümeti, Mustafaj ve Rakipi'yi 147 bin Euro karşılığında işe almanın yanı sıra, Ilir Zherka'nın sahibi olduğu Civica adlı şirketle de 35 bin Dolar değerinde kısa vadeli bir sözleşme imzaladı.

Ilir Zherka, bir insan ve sivil haklar aktivistidir. Uluslararası Değişim İttifakının İcra Direktörüdür.

Zherka, Kosova'daki etnik temizliğin durdurulmasına ve DC'nin Kongre'deki temsilinin ilerletilmesine yardımcı olmak için iki partili temelde çalıştığı diğer üç örgütün İdari Direktörü olarak görev yaptı.

2023 yılının Haziran'ından bu yılın Haziran ayına kadar kültürel diplomasi alanında lobi faaliyeti yürütmek üzere Gani Jakupi isimli şahısla bir danışmanlık sözleşmesi daha imzalandı. 12 aylık sözleşme 90.000 Euro değerindeydi ve 12 ay taksitle ödenecekti.

Gani Jakupi yazar, illüstratör ve Kosova'daki ilk uluslararası çizgi roman festivali 'Granfest'in kurucusudur.