Kosova Notları-Prof. Dr. Ufuk Aydın

Kosova Notları

Kosova Anayasa Mahkemesi'nin Adli Yıl Açılış Töreni'nde konuşma yapmak üzere davet aldığımı son yazımda belirtmiştim. Bu amaçla 15 Ekim günü Kosova'ya uçtum; başkent Priştine'ye.
Kosova ata toprakları; halkın yüzde 70'inden fazlası Müslüman ve büyük bir kesimi Arnavut. Türkler de tüm nüfusun yüzde 3'üne yakınını oluşturuyor. Her dinden, her milletten insan var.
Burası bir sosyal bilimci için gerçek bir laboratuar. Özellikle 1990'larda yaşanan savaştan sonra ortaya çıkan durum merak uyandırıcı...
****
İlk günün programı hayli yoğundu. Programı Kosova Anayasa Mahkemesi hazırlamış, yanımıza da tetkik hakimi Muhammed İbrahimi'yi mihmandar olarak vermişti.
Önce yardımcım Dr. Tolga Akkaya ile Kosova Anayasa Mahkemesi'ne resmi bir ziyaret gerçekleştirdik. Bizi Başkan Yardımcısı Sırp Hakim Ivan Cukoloviç ve Genel Sekreter Raca Shala ağırladı. Burada Türk Anayasa Mahkemesi'ne ve Anadolu Üniversitesi'ne büyük saygı duyuluyor. Biz de Anadolu Üniversitesi olarak işbirliğine hazır olduğumuzu söyledik. Çok yararlı bir görüşme oldu.
****
İkinci durağımız Rahibe Teresa Katedraliydi. Rahibe Teresa Üsküp doğumlu ve Katolikler arasında son derece saygın. Hayırsever faaliyetlerinden ötürü 1979 yılında Nobel Barış Ödülü'nü almış.
****
Ziyaretimizde üçüncü durak Sultan 1. Murat Hüdavendigar'ın türbesiydi. TİKA türbeyi onarmış. Aslen buradaki tüm Türk İslam eserlerinin onarım ve restorasyonunda TİKA'nın (Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı) katkısı var.
Sultan 1. Murat Osmanlı'nın savaş alanında şehit düşen tek padişahı. Yıldırım Beyazıt'ın babası. Osmanlı'nın en büyük padişahlarından biri. Burada şehit düşmüş. İç organları Priştine'de gömülü. Naaşı ise Bursa'ya defnedilmiş. Türbe defterine not düştük. Saygılarımızı ilettik.
****
Bir sonraki ziyaret yerimiz Gazi Mestan Anıtı'ydı. Burası Sırplar için çok önemli. Bir yandan Sultan Murat'ın şehit düştüğü yer; öte yandan 1990'ların başında Bosna Kasabı Lakaplı Miloseviç'in konuşma yaparak Sırp milliyetçilerini azdırdığı yer. Tuhaf duygulara kapıldım.
****
Akşam Litvanya ve Kosova Anayasa Mahkemesi üyeleriyle yemek yedik. Yemek adları çok ilginçti: Turşi, Sarma, Yahni, Mantiya, Baklava, Şiş; sanki Türkiye'deki bir restoran gibi. Lezzetler Türkiye'nin lezzetleriyle aynı; evimizde gibi hissettik.
Gecenin konusu Kosova Anayasa Mahkemesi ve işleyişi idi. Tartıştık, sohbet ettik. Yorucu ama keyifli bir gündü.
Hafif stresliydim zira ertesi gün çok önemli bir konuşmam vardı. 50 milletten insana, yabancı bir dilde Türkiye'deki anayasal gelişmeleri anlatacaktım.
Onu da salıya bırakalım...
 
Kosova seyahatinin ikinci günü Anayasa Mahkemesi üyesi Hakim Altay Suroy'un Prizren'e gitme önerisiyle başladı. Altay Bey doğma büyüme Prizren'li. Çok başarılı ve saygın bir hukukçu, iyi bir insan.
Bizi arabasıyla aldı ve Priştine'den Prizren'e yola çıktık. Henüz duble yol yok; iki şehir arasındaki 75 kilometreyi 90 dakikada aldık.
Prizren 200 bin nüfuslu tipik bir Anadolu şehri sanki. Çok sayıda Türk var. Nüfusun yüzde 70'i Türkçe konuşuyor. Tam 36 tane cami var ve bunlardan 27 tanesi tarihi eser niteliğinde.
Hamamları, dergâhları, camileri, insanları ve mutfağıyla tam bir Osmanlı mirası Prizren. Hele bir kahve servisi yaptı ki çarşıdaki kahvehanenin sahibi; Eskişehir'de içemezsiniz. Öğlen yemekte yediğimiz köfte bildiğiniz İnegöl köfte, hatta daha iyisi.
****
Akşamüzeri Priştine'ye döndük. Anayasa Mahkemesi şehrin en büyük otelinin en büyük salonunda Adli Yıl Açılış Töreni düzenlemiş.
Üç çağrılı konuşmacı var: Slovenya Anayasa Mahkemesi Başkanı Prof. Dr. Ernest Petric, Bologna Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Luca Mezzetti ve Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ufuk Aydın. Sunumlar İngilizce.
Son derece seçkin konuklar davetli: Büyükelçiler, çevre ülkelerin Anayasa Mahkemesi Başkan ve Üyeleri, Bakanlar, Hocalar, Hâkimler.
Ben Türkiye'deki son anayasal gelişmeleri anlattım. Konuşmamın başlangıcında, ata topraklarında bulunmaktan duyduğum mutluluğu dile getirdim. Zannediyorum üniversitemi ve ülkemi gayet iyi temsil ettim. Çok sayıda tebrik aldım, mutlu oldum.
****
Kosova ilginç bir ülke, yeni kurulmaya çalışan bir devlet. Çok kültürlülük neymiş burada görüyorsunuz. Türk, Sırp, Arnavut, Pomak, Çingene; Müslüman, Ortodoks, Katolik. Her dinden, her milletten insan var.
Prizren'de 50 metre arayla cami, kilise, katedral. Şoförümüz Niyazi Katolik Arnavut, mihmandarımız Müslüman Arnavut, biz Müslüman Türk.
"Milliyetçilik kaşınır ve istismar edilirse işler hangi noktaya gelir?" sorusunun yaşayan cevabı Kosova.
Savaş çok zarar vermiş insanlara. Herkes acı çekmiş. Komşu komşuya düşman, herkes birbirinden şüphelenir olmuş. Allah'tan barış gelmiş, kan durmuş.
****
Ben Kosova'yı çok sevdim. Ata toprakları, bizden bir parça. İnsanlar sıcak, sanki evinizdesiniz. Türkiye'ye saygı büyük. Yine fırsat bulsam yine giderim.
Prof. Dr. Ufuk Aydın 
Anadolu gazetesi, Eskisehir