Kosova-Sırbistan Diyalogu İçin Uzlaşma Seçeneklerinin Hiçbiri İdeal Değil

Uluslararası Krizler Grubu (İnternacional Crisis Group-ICG)  bugün  Kosova-Sırbistan diyalogunun yeniden başlamasıyla ilgili bir rapor yayınladı. İCG,  Brüksel’in  görüşmelerin teşvik edilmesine odaklanmasını öneriyor.

27 sayfadan oluşan İCG raporu  beş bölüme ayrılmıştır ve  AB’nin teknik konulardaki rolünden, Priştine ve Belgrat’ın üç siyasi seçeneği nasıl gördüğünden  söz edilmektedir.

Raporda Kosova bağımsızlığı ana çatışmadır deniliyor: “2006 yılından bu yana Priştine ve Belgrat  zaman zaman ilişkilerin normalleşmesi için görüşmelerde bulundu.  Onlar birçok noktada uzlaşmaya vardı, ancak siyasi çatışmanın kilit meselesi olan  Kosova bağımsızlığında uzlaşamadı.

2011 yılında AB’nin arabuluculuğu  teknik konularda anlaşmaları getirdi, ancak  siyasi çatışma gibi ana konuda başarısız oldu değerlendirilen raporda,  2018 yılında iki ülke cumhurbaşkanlarının, içte olduğu gibi AB tarafından da reddedilen  toprak değişimine dayalı bir anlaşmaya varılması için  birkaç noktayı tasarladığı hatırlatılıyor. Aynı hikayeyle devam eden rapor, AB önderliğindeki diyalogun Temmuz 2020'de yeniden başladığını ve Washington'un paralel bir çaba gösterdiğini, ancak yeni diplomatik ivmenin büyük zorluklarla karşılaştığını belirtiyor. Bu arada Sırbistan Başkanı  Aleksandar Vuçiç  bir anlaşmaya varılmasına ilgi gösterirken,  Kosovalı mevkidaşı  savaş suçu iddianamesiyle karşılaşmaktadır  ve bu durum Priştine’yi  bir kaosta  ve anlaşmaya varmakta destekçisiz  bırakmaktadır. “Beyaz Saray’da Eylül ayında  yapılan görüşme sembolik değeri olan bir görüşme olduğu görüldü” belirtilen raporda,  Belgrat ve Priştine’nin  şimdiye kadarki tutumlarını değiştirmesi halinde  istikrarlı bir anlaşmaya varılabileceğine dikkat çekiliyor.  

Sırbistan Anayasası, Kosova'nın bağımsızlığını tanıyan herhangi bir anlaşmanın referandumla onaylanmasını gerektiriyor, ancak siyasi liderlik anlaşmaya varmak için seçmenleri gereken uzlaşmaya hazırlamak için hiçbir şey yapmadığı belirtlen raporda, "Kosova'nın böyle bir şeye ihtiyacı yok, ancak Kosovalı liderler anlaşmayı meşrulaştırmak için anlaşmanın oylanmasını talep edebilirler ve bu da Kosova halkını gerekli tavizleri vermeye hazırlamayı gerektirir” deniliyor.

Uluslararası Kriz Grubu'na  göre, Kosova ile Sırbistan arasında olası bir uzlaşma konusunda üç olasılık var. Buna Kosova'nın Sırbistan tarafından tanınması, Sırbistan'daki Kosovalı Sırplar ve Arnavutlar için özerklik ve toprak değişimi dahildir. Bu grup, Kosova'nın bağımsızlığıyla ilgili tüm önemli sorunları çözecek kapsamlı bir anlaşmaya kadar yolun "çalkantılı, ancak aynı zamanda dar" olduğunu söyledi.