‘Kosova Türk Kızı’ Çazime Leskovci’ye Adalet Çağrısı

“Orkide” Prizren Kadınlar Derneği, 5 Aralık Kadın Hakları Günü vesilesiyle dün akşam Yunus Emre Enstitüsü’nde “İkonik Kosova Kızı Portresindeki Türk Kadınına Adalet – O, Çazime Leskovci…” başlıklı bir panel düzenledi.

Panelde avukat-hukukçu İskender Muzbeg ve Çazime Leskovci’nin kızı Ayser Leskovci konuşmacı olarak yer aldı. Etkinlikte kadın haklarının tarihsel gelişimi ve “Kosova Kızı” olarak bilinen Çazime Leskovci’nin 1964 yılında çekilen ikonik fotoğrafının hikâyesi anlatılırken, bu fotoğrafın kültürel miras olarak korunması ve telif altına alınması yönündeki girişimler de detaylı şekilde ele alındı. Program kapsamında “Kosova Türk Kızı” portre koleksiyonundan özel bir sergi de açıldı.

Konuşmalarda, Türk kadınına 1934 yılında Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde tanınan seçme ve seçilme hakkının tarihsel önemine vurgu yapıldı.

“Orkide” Prizren Kadınlar Derneği Başkanı Sevgi Kervan, Kosova’da kadın haklarında ilerleme kaydedilmiş olsa da gidilecek daha çok yol olduğunu belirterek derneğin bu yönde çalışmalarını kararlılıkla sürdürdüğünü ifade etti.
Kervan, “İkonik Kosova Kızı portresi sadece bir sanat figürü değildir; bir kimliğin, bir tarihin ve bir topluluğun onurunun sembolüdür. O kız anonim değildir, o kız Çazime Leskovci’dir.” diyerek Leskovci ailesinin hak arayışına destek vermek amacıyla paneli düzenlediklerini vurguladı.

Prizren Belediye Meclisi Üyesi Sevilay Hapçı, kadınların her alanda haklarını savunmaya devam ettiklerini ve mücadelenin süreceğini söyledi.

KDTP Milletvekili Fidan Brina Jılta ise Çazime Leskovci’nin gençliğinden itibaren tiyatro, folklor ve toplum yaşamında örnek bir Türk kadını figürü olduğunu belirterek Orkide Derneği’nin kadın haklarına yönelik çalışmalarını takdir etti. Jılta, hakların korunması kadar genişletilmesi yönünde mücadelenin önemine de işaret etti.

Türkiye Cumhuriyeti Prizren Başkonsolosu Fatih Topçu, Atatürk’ün kadınların toplumsal ve yasal haklarını kazanması için büyük çaba gösterdiğini, Türk ve Kosova Türk kadınlarının da bu yönde önemli mücadeleler verdiğini ifade etti.

Görevdeki Bölgesel Kalkınma Bakanı ve KDTP Genel Başkanı Fikrim Damka, kadın haklarının ülkeden ülkeye farklılık gösterdiğini, Kosova’da bu alanda olumlu bir tablo bulunduğunu söyledi. Temsiliyette pozitif ayrımcılığın olduğunu belirten Damka, kadınların örgütlü mücadelesinin hakların savunulması ve genişletilmesi açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.
“Bugün Çazime Hanım’ın hakkı yeniliyorsa bunun karşısında durmalıyız; her türlü hak ihlaline karşı durmalıyız.” diyen Damka, Orkide Derneği’ni bu soylu çalışma nedeniyle tebrik etti.

Çazime Leskovci’nin telif mücadelesi masaya yatırıldı

Panelin ilk konuşmacısı olan şair-yazar ve hukukçu İskender Muzbeg, kadın haklarının genel çerçevesini sundu ve Türk kültüründe kadının yerini örneklerle anlattı. Orkide Derneği’nin bu etkinliğinin “önemi ve fizyonomisi” bakımından özel bir yere sahip olduğunu belirten Muzbeg, çalışmanın Kosova ve Kosova Türk kadınına somut katkı sağlayacağına inandığını söyledi.

Ayser Leskovci ise “Çazime Leskovci Gerçeği” başlıklı sunumunda annesinin hayatını, ikonik fotoğrafın çekildiği dönemi ve 61 yıldır süren hak mücadelesini anlattı. Fotoğrafın yıllar içinde, dönemin Yugoslavyası başta olmak üzere, birçok ülkede kartpostal, afiş, broşür ve çeşitli süs eşyalarında kullanıldığını belirtti.
Leskovci, fotoğrafın zaman zaman değiştirilmesine yönelik girişimlerle de karşılaşıldığını ifade ederek 2002’den bu yana annesinin kimliğinin tanınması ve fotoğrafın kültürel miras olarak tescillenmesi için mücadele ettiğini aktardı. Eski milletvekili Enis Kervan’ın desteğiyle telif ve tescil başvurularının sürdüğünü söyledi.

Enis Kervan, Kosova’da kadın figürlerine yeterince yer verilmediğini belirterek bir Türk kadını olan Çazime Leskovci’nin fotoğrafının dünya çapında sembolleşmesinin gurur verici olduğunu dile getirdi. Fotoğrafın kültürel miras olarak tescillenmesi için Kültür Bakanlığı ve Ombudsman’a başvurulduğunu, yanıt beklendiğini söyledi.

Etkinliğin sonunda Çazime Leskovci, tarihi fotoğrafın çekildiği güne dair anılarını paylaştı. 1964’te çekilen fotoğrafın iki yıl içinde yaygın şekilde kullanılmaya başlandığını ifade eden Leskovci, o güne ait hediye edilen şalı hâlâ sakladığını söyledi.

Plaket ve hediye takdimlerinin ardından toplu fotoğraf çekimiyle etkinlik sona erdi.