AB, Kosova ve Sırbistan'ı Anlaşmaları Uygulamamakla Eleştiriyor

Avrupa Komisyonu (AK), yarın (06.11.2023) yayınlanması beklenen iki ülke için hazırladığı ilerleme raporlarında, Kosova ve Sırbistan'ı Avrupa Birliği'nin aracılık ettiği diyalogda varılan anlaşmaları uygulamamakla eleştirmektedir.

AK, Kosova'nın kriterleri yerine getirip getirmediğinin değerlendirildiği ve AK'nin önceki raporlarda verdiği tavsiyelerin yer aldığı bir rapor taslağı hazırladı.

Kosova, AB'ye katılmak için gerekli standartları karşılamada "sınırlı ilerleme" kaydetti. Bu, AK'nin yarın Komisyon Üyeleri Toplantısı sonrasında onaylaması beklenen Raporda en sık yapılan değerlendirmedir.

Ancak bu yılki raporlarda, hem Kosova hem de Sırbistan raporlarında, Brüksel diyalogundan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesine daha fazla önem verilmiş ve bu konuda her iki ülke de bunları uygulamadığı için uyarılmıştır.

  "Hem Kosova hem de Sırbistan, taraflar için geçerli ve bağlayıcı ve Avrupa yolculuklarının bir parçası olan Anlaşmadan doğan yükümlülüklerini uygulamaya henüz başlamadı. Taraflar acilen en yapıcı çalışmalara başlamalı ve yeni gecikmeler veya önkoşullar olmadan anlaşmaları uygulamaya başlamaları gerekir." diye belirtiliyor raporda.

Raporda, Kosova'nın Sırp çoğunluklu Belediyeler Birliği’ni kurma yükümlülüğünün altı çiziliyor. Bu noktada belgede, mayıs ayındaki üst düzey diyalog toplantısında sunulan ve pratikte Sırbistan'ın taslağı olan Birlik tüzüğünün ilk taslağının "diyalogdan çıkan ilgili anlaşmalara uygun olmadığı" ifade ediliyor.

Raporda, Birliğin 21 Ekim'de taraflara verilen son teklife göre kurulması talep ediliyor.

Rapor, Kosovalı Sırpların Kasım 2022'de Kosova kurumlarından çekilmesini ve Nisan 2023'teki yerel seçimleri boykot etmelerini, "Sırbistan'ın diyalog yükümlülüklerinin ihlali ve Sırbistan'ın yükümlülüklerini yerine getirmesinde büyük bir geri adım ile ilişkilerin normalleşmesine ait ilkeler ve 2015 tarihli adalet anlaşmasının doğrudan ihlali" olarak nitelendiriyor.

Sırbistan'a Kosovalı Sırpları "derhal kurumlara dönmeyi" teşvik etme çağrısı yapan rapor, Kosova'yı da böyle bir şeyi mümkün kılmaya çağırıyor. Raporda, "Kasım 2022'den bu yana hiçbir taraf bu yönde herhangi bir adım atmadı" deniyor.

Bu yılın İlerleme Raporu, Kosova'nın kuzeyindeki gerginlikleri dikkatli bir şekilde anlatıyor ve her iki tarafın da eylemleri nedeniyle bu tür krizlerden etkilendiği sonucuna varıyor. Rapora göre Kosova, özel polis birimlerinin varlığının artması ve kuzeydeki kamulaştırma kanunuyla, Sırbistan ise Sırpların kurumlardan çekilmesi ve yerel seçimleri boykot etmesiyle gerilimin artmasında etkili oldu.

Avrupa Komisyonu'nun denetlediği alanlarda Kosova'nın kaydettiği ilerlemeye gelince; yolsuzlukla mücadele, yargının işleyişi, organize suçla mücadele ve ifade özgürlüğü alanlarında "sınırlı ilerleme" kaydedildi. Çoğu durumda rapor, yasal çerçevenin kabul edilmesinde ilerleme kaydedilmesine rağmen uygulamada yeterli sonuç alınamadığını vurguluyor.

Raporda, Kosova'nın kamu idaresinde reform yapma konusunda başarısız olduğu değerlendirilerek, bu alanda "hiçbir ilerleme kaydedilmediğinin" altı çizildi.

 Kosova'daki siyasi durum istikrarlı olarak değerlendiriliyor ve raporda Vetëvendosje Hareketi'nin Kosova Meclisi'nde yeterli çoğunluğa sahip olduğu ve bunun "Avrupa reformlarına yönelik iddialı bir gündem geliştirmesine olanak sağladığı" gerçeğinden bahsediliyor.

Kosova, seçim kanundaki reformdan dolayı takdir edilmektedir. Zaten kronik bir sorun olarak, iktidar partisinin Meclis'te gerekli çoğunluğa sahip olmasına rağmen toplantı yeter sayısının sağlanamaması nedeniyle Kosova Meclisi'nin çalışmalarının engellenmesinden bahsediliyor. Rapora göre, Meclis çalışmalarında yaşanan özel bir sorunu, sadece koltuklarını korumak için oturumlara giden Sırp milletvekillerinin boykotu teşkil ediyor.

Raporda, basın özgürlüğü alanında bazı uyarılar da yer alıyor. Gazetecilere yönelik saldırılardan ve tehditlerden, medyanın finansmanıyla ilgili sorunlardan ve medya sahipliğinin şeffafsızlığından bahsedilen raporda, Kosova'nın kuzeyindeki basın özgürlüğünün durumu özellikle endişe verici olarak nitelendiriliyor.