Kosova’da Ders Kitabı Sübvansiyonu Tartışması

Kosova’da öğrencilerin ders kitapları ve okul materyallerinin temin edilme yöntemi üç yıldır değişmiş durumda. Daha önce Eğitim Bakanlığı tarafından kitapların okullara dağıtılması yoluyla yürütülen sistem, son üç yıldır öğrenci velilerine doğrudan maddi destek sağlanması şeklinde uygulanıyor. Bu kapsamda velilere belirli bir miktar ödeme yapılıyor ve kitapları kendilerinin satın alması isteniyor.

İlk yılında yoğun eleştirilere maruz kalan bu uygulama, özellikle teknolojiye erişimi olmayan bazı veliler için başvuru sürecinin zor olması nedeniyle tepki çekmişti. Buna rağmen Eğitim Bakanlığı, 2025/2026 eğitim-öğretim yılında da aynı uygulamayı sürdürdü. Uygulama, ödemelerin geç yapılması ve verilen miktarın tüm okul ihtiyaçlarını karşılamaya yetmemesi yönündeki eleştirilere rağmen devam etti.

Teknik sorunların yanı sıra, sübvansiyon sürecinde başka ciddi problemler de ortaya çıktı. Medyada yer alan haberlere göre, Kosova’da yaşamayan ve yurt dışında bulunan çok sayıda kişi, çocukları Kosova’daki okullarda eğitim görmediği halde kişi başı 80 euroluk kitap desteğinden yararlandı. Hatta yurt dışında yaşayan bazı ailelerin üç-dört çocuk için ayrı ayrı başvuruda bulunduğu belirtildi.

Konuya ilişkin açıklama yapan Eğitim Bakanlığı, 2024/2025 eğitim yılına ait sübvansiyon sürecinin, belediyelere bağlı Eğitim Müdürlüklerinden alınan resmi veriler esas alınarak yürütüldüğünü bildirdi. Ancak Bakanlık, bazı başvuruların kamu çağrısında belirtilen kriterlere uymadığının da tespit edildiğini kabul etti.

Bakanlığın açıklamasına göre, 2024/2025 eğitim yılında toplam öğrenci sayısı 218 bin 695 olarak bildirilirken, 218 bin 977 başvuruya sübvansiyon verildi. Müdürlüklerle yapılan ek kontroller sonucunda, az sayıda başvurunun kriterlere uygun olmadığı belirlendi.

Bakanlık, bu vakalarla ilgili derhal inceleme başlatıldığını ve haksız yere alınan ödemelerin yasal prosedürler çerçevesinde geri alınması için işlem yapıldığını açıkladı. 

Öte yandan Kosova İstatistik Ajansı’nın verilerine göre, 2024–2025 eğitim yılında ülkedeki tüm kamu ve özel okullarda kayıtlı öğrenci sayısı 208 bin 515 olarak açıklandı. Bu rakam, Eğitim Bakanlığı’nın verileriyle karşılaştırıldığında yaklaşık 10 bin öğrencilik bir fark olduğunu ortaya koyuyor.

Bu durum, Kosova bütçesinden ders kitapları için ayrılan önemli bir kaynağın, fiilen ülkede yaşamayan öğrenciler adına harcanmış olabileceği yönünde soru işaretlerine yol açtı.

Görevdeki Eğitim Bakanı Arbërie Nagavci döneminde hayata geçirilen bu uygulama, eğitim uzmanları ve veliler tarafından eleştirilmeye devam ediyor. Veliler, kitap bulmakta zorlandıklarını ve artan kitap fiyatları nedeniyle verilen paranın çoğu zaman yetersiz kaldığını dile getiriyor.