Kosova’da ilkler devri - Ayhan Demir

Kosova’da, 6 Ekim'de yapılan erken genel seçimin ardından, yaklaşık dört ay süren yeni hükümet arayışı noktalandı. Sandıktan zaferle çıkan Kendin Karar Al Hareketi-VV ile ikinci olan Kosova Demokratik Birliği-LDK arasındaki koalisyon görüşmeleri, anlaşmayla sonuçlandı.

Yeni Kosova Hükümeti, “6+ Parlamento Grubu” desteğiyle, parlamentodan güvenoyu aldı. Kosova Cumhuriyeti’nin, 2008’deki bağımsızlık ilanından sonraki, dördüncü Başbakanı VV lideri Albin Kurti oldu.

İki partinin, yaklaşık yüz gün, anlaşma sağlayamamasına sebep olan: Menfaatleri.

İki partinin, ideolojik farklılıklarına rağmen, anlaşma sağlamasına sebep olan: Menfaatleri.

Durum bu olunca, soru şu: VV-LDK koalisyonu uzun ömürlü olabilir mi? LDK ve İsa Mustafa’ya ne kadar güvenilir?

Soru kolay olunca, cevap da basit oluyor: İnsanlara güven veriyorsanız, siz de insanlara güvenebilirsiniz. Güvenilir değilseniz, başkalarına da güvenemezsiniz.

LDK ve İsa Mustafa’nın, güven bahsinde, sicili pek parlak değil. Keser hep kendi tarafına yontsun istiyor. İşi bitince veya istediği gerçekleşmeyince, yolları ayırıyor.

Zaten, çok fazla alternatif olmamasına rağmen, koalisyon görüşmelerini bu denli uzatan; küçük ortağın, cumhurbaşkanlığı konusunda, aşırı ısrarcı olmasıydı. Bu sorun, meclis başkanlığının LDK’ya verilmesi ve seçime kadar cumhurbaşkanlığı konusunun rafa kaldırılmasıyla, şimdilik aşıldı.

Altını çizelim: Sadece şimdilik.

LDK’nın, seçimden önce Başbakan adayı gösterdiği, seçim sonrasında Kosova Meclis Başkanı olarak önerdiği Vyosa Osmani’nin seçildikten sonra ilk icraatı, yine cumhurbaşkanlığı makamı oldu. Osmani, anayasa gereği odasında asılı Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi’nin fotoğrafını bulunduğu yerden kaldırdı. Yerine eski Cumhurbaşkanı ve LDK lideri İbrahim Rugova’nın fotoğrafını astı.

Bu tercihe, Cumhurbaşkanlığı ve Kosova Demokratik Partisi-PDK’dan tepki geldi. Kanunlar hatırlatıldı, meclis toplantılarını protesto edildi.

Söylemek istediğim: LDK, cumhurbaşkanlığı meselesinin peşini bırakmayacak. Ve kendisi için uygun/güvenli gördüğü, ilk limanda gemiyi terk edecektir. Umarım yanılıyorumdur.

Devam edelim.

Son erken genel seçim, Kosova tarihi açısından, birçok ilki de beraberinde getirdi.

Her şeyden önce: Albin Kurti, on beş yıllık siyasi mücadelenin ardından, ilk kez başbakanlık koltuğuna oturdu.

Bugüne kadar kurulan hükümetlerde; Kosova Demokratik Birliği-PDK ve Kosova’nın Geleceği İçin İttifak-AAK veya  Sosyal Demokrat Girişim-Nisma partilerinden biri veya birkaçı bulunuyordu. Hepsi, eski UÇK komutanlarının bulunduğu hükümetler idi. İlk kez, eline silah almamış bir hükümet göreve geldi.

Yeni hükümette, öncekilere kıyasla, ilk kez bakanlık ve bakan yardımcılıklarının sayısı önemli ölçüde azaldı. On beş bakanlıktan; altısı VV’ye, diğer altısı LDK’ya ve kalan üçü ise azınlıklara verildi. Kabinedeki iki bakan Sırp ve bir bakan Boşnak olacak. İlk kez, beş bakanlık kadınlar tarafından yönetilecek.

Bitmedi: Bizi ilgilendiren ve biraz da endişelendiren bir ilk daha var. Kosova Demokratik Türk Partisi-KDTP, hükümetteki bakanlık koltuğunu Boşnaklara bıraktı. Kosova Cumhuriyeti tarihinde ilk kez, hükümette Türk kökenli bakan bulunmuyor.

Buradan şuraya geçelim: KDTP, son yerel ve genel seçimlerde, istikrarlı bir şekilde oy kaybetti. Burası önemli: Üstelik, öncekilerin aksine, her iki seçime de tek Türk partisi olarak katılmış olmasına rağmen.
Seçimlerden sonra göreve gelen parti yönetiminin, halkın verdiği mesajları doğru anlamış olduğunu düşünüyorduk. Fakat öyle değilmiş.

Yeni yönetimin derdi, hizmet değil, hizipçilikmiş. İşlerine değil, kişilere kitlenmişler. Siyasete değil, intikama odaklanmışlar. Türk toplumunun istikbali yerine kendi ikballerini öncelemişler, önceliyorlar.

Aksi olsaydı: Partinin yıllarca genel başkanlığını yapmış bir kişinin önünü kesmek için Türk toplumuna faydası dokunacak bir makamdan öyle kolay kolay vazgeçmezlerdi.

Aksi olsaydı: Halkın teveccüh gösterdiği, oy verip tercih ettiği bir milletvekiline hiç yokmuş muamelesi yapmazlardı.

Aksi olsaydı: Halkın teveccüh göstermediği, yaka silktiği birini, inatla, partinin iki numarası yapmazlardı.

İsmet Özel şöyle söylüyor: “Yenilir yutulur şeyler söylemiyorum. Çünkü kimseye bir şey yutturmaya çalışmıyorum.”

Bütün bu okuduklarınızı, plansız ve hesapsız bir biçimde yazdım. Parti yahut gazete binasından değil, evimin çalışma odasından. Nasıl anlaşılır, bilemem.

Gelelim yeni hükümeti bekleyen konulara…

Kosova halkı, son erken genel seçimde, açık bir “değişim” mesajı verdi. Yeni hükümeti de, büyük ama son bir “umut” olarak gördü, görüyor. Buna karşılık, VV-LDK hükümetini, hem içeride hem de dışarıda, çok sayıda sorun bekliyor.

İç sorunlar oldukça fazla: Yargı düzenlemesi ve adaletin tesisi, kamunun hemen her yerine bulaşan rüşvet ve yolsuzluğun önlenmesi, yüzde 40-50 seviyesine ulaşan işsizliğin azaltılması, küçük ve orta ölçekli işletmelerin desteklenmesi, yeni iş alanları açılmasının sağlanması, eğitim ve sağlık sektöründe kalitenin artırılması.

Dış sorunlarda az değil: Sırbistan ile yıllardır devam eden diyalog görüşmelerinin neticelendirilmesi, uluslararası kurum ve kuruluşlara üyelik, mütekabiliyet gereği Sırbistan ve Bosna Hersek menşeili ürünlere uygulanan yüzde 100’lük gümrük vergisinin çözümlenmesi, komşularla sınırların belirlenmesi, savaş suçları için kurulan özel mahkemenin yargı sürecinin en kısa sürede tamamlanması, savaş kayıplarının bulunması.

Velhasıl: Kosova’nın çözüm bekleyen sorunları, yeni hükümete duyulan umut kadar büyük. Hatta daha da büyük…

Bakalım, umut mu yoksa sorunlar mı galip gelecek?

Bekleyip göreceğiz.