Kosova’da İşsizlik ve İşçi Eksikliği

1 Mayıs - Uluslararası İşçi Günü’nde – Kosova,  önceki yıllara göre daha düşük bir işsizlik oranı, ancak bazı sektörlerde işçi sıkıntısı yaşıyor.

Kosova İstatistik  Kurumunun son verilerine göre, Kosova’nın bağımsızlığını ilan ettiği 2008 yılında işsizlik oranı yüzde 45 iken,  2022 yılının ilk üç ayında bu oran yüzde 17’ye düşmüştür. 

Kosova, yıllardır yüksek işsizlik oranıyla karşılaştı.  2022 yılının ilk üç ayını kapsayan İstatistik Kurumunun son verilerinde  işsizlik yüzde 16.6 oranda belirlenmiştir.  Bu Kuruma göre,  bu kişiler  işsiz, ancak isşiz olarak kayıtlı değil ve iş aramıyor.          

2021 yılı verileri ise işsizlik oranının yüzde 20 üzerinde olduğunu gösteriyor. 

İstatistik Kurumuna göre, çalışma çağındaki 1,2 milyondan fazla vatandaştan 380 binden fazlası çalışıyor, 77 binden fazlası işsiz ve 750 binden fazlası ekonomik olarak aktif değil - yani ne çalışıyorlar, ne işsiz olarak kayıtlılar, ne de iş arıyorlar.

Kosova İstatistik Kurumu'ndan alınan veriler, 15 ila 24 yaş arasındaki yaklaşık 100.000 gencin okula veya herhangi bir eğitime gitmediğini ve istihdam edilmediğini göstermektedir.

Bu rakamlara bağlı olmaksızın özellikle son yıllarda  iş verenler  belirli görevler için işçi bulmakta zorluk çektiğini  bildirmiştir. 

Tarım, gastronomi, inşaat ve tekstil sektörlerindeki işletmeler en çok bu sorunla karşı karşıya kalmaktadır. 

İşçilerin arandığı online platformlarda binlerce serbest iş yeri mevcut. 

Sadece Kosova Hükümeti'nin gençleri istihdam etmek amacıyla Şubat ayında faaliyete geçirdiği “süperpuna” platformunda iki ay içerisinde 5.000'e yakın boş iş yeri açıldı.

İşletmelerin  vitrinlerinde  sıkça işçi arandığı ilanları rastlanmaktadır.

220.000'den fazla işçiyle Kosova'nın en büyük işvereni olan özel sektör, işçi sıkıntısıyla karşı karşıyadır.

Vatandaşların bu sektörde çalışmaya olan ilgisi çeşitli nedenlerle azalmıştır. Çalışma Müfettişliği'nin verilerine ve özel sektör çalışanları ile yapılan çeşitli anketlere göre, işçiler düşük maaş, çalışma saatlerine uyulmaması, dinlenememe vb. konularda şikayette bulunmaktadır. 

Bağımsız Özel Sektör Sendikası başkanı Yusuf Azemi,”Yıllardır özel sektörün İş Yasasına göre uzaktan yakından dahi önem vermediğine dikkat çektik. Haklara saygı gösterilmediği için birçok işçi işini bıraktı" dedi.

Bu arada Kosova'da asgari ücret 130 ila 170 euro arasında değişiyor. Araştırmalar Enstitüsü -GAP tarafından 2022 yılında yapılan bir araştırmaya göre, yaklaşık 105 bin çalışana bu tutarla ödeme yapılıyor.

Bu kişiler, ağırlıklı olarak toptan ve perakende ticaret sektörü, işleme sanayisi, gastronomi, finans ve sigortacılık, inşaat  gibi sektörlerde çalışmaktadır. 

Kosova Meclisi, geçen yıl 14 Haziran'da, şu anda 130-170 euro olan asgari ücretin brüt 264 euroya veya net 250 euroya yükseltilmesinin yolunu açan bir yasa tasarısını prensipte oyladı. 

Ancak, bu yasa tasarısı henüz Kosova Meclisinde onaylanmamıştır.

Avrupa İstatistik Ajansı - Eurostat'a göre Kosova, Avrupa'da asgari ücretin en düşük olduğu ülke sıralamasında yer alıyor.

2021'de Kosova'da ortalama maaş 484 euroydu.