Kosova'da Karabağ Olayları Az Biliniyor

Kosovahaber Editörümüz Raif Kırkul ile Azerbaycan'ın "Hafta İçi" Gazetesinde geniş bir röportaj yayınlandı.  Vüsal Tağıbəyli'nin gerçekleştirdiği röportajı olduğu gibi aktarıyoruz.


-Önce Kosova'nın şimdiki durumuna bir göz atalım. Devletiniz bağımsızlığını ilan etdikten sonra onlarca devlet tarafından tanındı. Bilmek isterdik şu an Kosova, Fransa, İngiltere, Türkiye devletleri gibi tam bağımsız hareket edebiliyor mu?

-Kosova, bağımsızlığının ilanını  4 yıl önce ilan etti ve bugüne kadar 87 ülke tarafından resmen tanındı. "Denetimli Bağımsızlık" diye adlandırılan bir  süreç hala devam ediyor. 2012 yılı sonuna kadar tam bağımsızlığına kavuşacağı ümit edilmektedir.
Kosova yasama ve yürütme  kurumları, Ahtisaari Paketi çerçevesinde çalışmalarını gerçekleştirmekle yükümlüdür. Tam bağımsızlığına henüz kavuşmuş değildir. Devleti ilgilendiren en önemli kararların alınmasında daha önce Birleşmiş Milletler Sivil Misyonu (UNMİK) şimdi de AB Misyonu rızası olmalı. Hukuk üstünlüğünün sağlanmasından ise EULEX sorumludur.
Kosova'nın tam bağımsızlığının sağlanması topluluklar, özellikle de Sırp topluluğunun entegrasyonuna bağlanmış bir durumdadır. Kosova kuzeyindeki Sırplar, Sırbistan tarafından yönlendirildiği için entegrasyonu tam anlamıyla sağlamak adeta imkansız.



- Kosova Sırplar şu an kendilerini Sırbistan ile bir yerde görmekte. sizce onların Kosova'dan ayrılarak Sırbistan  ile birleşme şansları var mı?


-Kosova'daki Sırpların bu konuda da farklı yaklaşım sergilediğini geniş kamuoyu bilmiyor. Kosova kuzeyinde 4 belediyede yaşayan Sırplar bu konuda daha kati bir tavır sergilerken, güneyde yaşayan Sırpların Kosova kurumlarına katılmakta geleceğini görüyor.
Aşırı milliyetçiler Kosova kuzeyinin Sırbistan'a birleşmesinden yana. Kuzeydeki Kosovalı Sırplar da Kosova kurumlarını kabul etmediklerini geçenlerde yaptıkları referandum ile teyit ettiler.
Kosova kurumları kuzeyi kontrol etmediği gibi bu yönde bağımsızlıktan sonra gözle görünür bir çaba da sergilemedi. Gümrük kontrolünü uygulama çabasında da başarılı olamadı. Sırbistan bu bölgede etkin rol oynuyor.
Ancak sınırların değişmesi ihtimali bence çok az. Çünkü, Kosova kuzeyinin Sırbistan ile birleşmesi, domino etkisine neden olur ve bu, bölgede yeni parçalanmalara neden olur. Sırbistan'ın güneyinde Preşevo ve Buyanovac'ta yaşayan Arnavut topluluğu da Kosova ile birleşmek isteyecek. Makedonya'nın batısında yaşayan Arnavutların  Makedonya'dan ayrılması girişimlerine yol açacak. Karadağ'da bu tür olumsuzluklarla karşılaşacak.
Kuzeydeki Sırpların böyle bir girişimi Balkanlarda yeni krizlere neden olacağı için uluslar arası toplumun da rızasını almayacak.
Böyle bir ihtimali göz önünde bulunduran Arnavut aşırı milliyetçileri de her zaman gündemde tutmaya çalıştıkları Kosova'nın Arnavutluk ile birleşmesi fikrini yürürlüğe geçirmeye çalışacak.



-Kosova'nın  bağımsızlığının Azerbaycan'ın tanımadığını ve bunun nedenini de biliyorsunuz sanırım. Azerbaycan Kosova'yı tanırsa Ermenistan Karabağ'ın tanınması için şantaj yapabilir. Şu an Kosova kamuoyunda Azerbaycan'la ilgili görüş nasıldır?


-Devletler  çıkarlarını her zaman göz önünde bulundurmalıdır. Azerbaycan da bu yönde Ermenistan ile Karabağ meselesi ve Rusya ve Sırbistan ilişkileri sebebiyle Kosova'yı tanımıyor. Bu yönde ikili ilişkilerin kurulması ve gelişmesiyle ileriye doğru atılması mümkün. Zamanla ikili ilişkilerin gelişmesi ve tanımanın da geleceğine inanıyorum.
Ancak siyasi ilişkiler insanların serbest dolaşım hakkını ihlal etmemeli. Azerbaycan, Kosova'yı tanımayabilir. Ancak Kosova pasaportunu kabul edebilir. Avrupa Birliği'nin 5 ülkesi Kosova'yı tanımıyor. Bunlar arasında Yunanistan, İspanya, Romanya gibi ülkeler de var. Onlar Kosova'yı tanımıyorsa da Kosova pasaportlarını kabul etmiş durumdalar. Kosovalılar bu ülkelere seyahat etmek (vize uygulanıyor) özgürlüğünden mahrum bırakılmıyor.
Ben Azerbaycan'a 3 defa geldim. İlk iki gelişimde UNMİK pasaportum vardı. Azerbaycan Diasporası birinci kurultayına katıldığımda Azerbaycan Kosova Diaspora temsilcisi seçilmiştim. Almanya'da düzenlen diaspora toplantılarına da 2 defa davet edildim.
Son gelişimde üzüldüğümü açıkça söylemek isterim. Türk Dilli Ülkelerin ve Toplumların ll. Medya Forumu'na davet edilmeme rağmen Kosova pasaportum olduğu için dostane bir şekilde gelmeyin ricasında bulunuldu. "Kardeşlik sınır tanımaz" ilkesine güvenerek ısrar ettim ve sınırdan geri çevrilmeyi göze alarak da foruma katıldım. İlk konuşmamda da siyasilerin buna bir çözüm üretmesi gereğine de işaret ettim. Bu yönde Kosovalı Türk siyasilerin başta olmak üzere tüm siyasilerin hazır olduğunu da belirtmiştim. Kosovahaber'de yayınladığım bir köşe yazımdan sonra işadamları ve birçok kurum temsilcilerinin aynı sorunla karşılaştığını öğrendim. Yunanistan-İspanya modeli uygulama çaresi bir an önce bulunmalı.
 
Kosova geniş kamuoyu, Azerbaycan'dan pek haberdar değil. Sırbistan ile yakın ilişkilerini Sırp medyası aracılığıyla takip ediyor. İki ülke arasında temasların olmaması da soğukluğun derinleşmesine neden oluyor. Kosova'da yaşayan Türk Topluluğu, Azerbaycan'ı Türk medyasından takip ettiği için kardeş ilişkilerin kurulmasından yana. İki ülke ilişkilerin her yanlı gelişmesi için bir köprü rolünü görmek hazırlığındadır.



- Hatırlıyorsanız Azerbaycan askerleri bir zamanlar Kosova'da görev yapıyordu. Azerbaycan sonradan askerlerini geri çekti. Kosova'da Bakü'nün bu adımı nasıl karşılandı?


Azerbaycan'dan bir bölük Kosova Barış Gücü (KFOR) bünyesinde Türk Silahlı Kuvvetleri çerçevesinde 8 yıl kadar görev yaptılar. Dragaş bölgesinde güvenlik ve asayişi sağladılar. Çoğunlukta Boşnakların yaşadığı bölgede halkla kaynaşmış ve kardeş yaklaşımı sergilemiştiler. Baku'nun Kosova'dan askerlerini çekme kararı tabi ki bura sakinlerini üzmüştü. Ortak bir kültürün çocukları olarak kardeşlerinden ayrılmak duygusu hakkimdi.



- Sevgili Raif bey şu an devletlerimizin belli nedenlerden kuramadığı  ilişkileri Kosova ve Azerbaycan kamuoyu, yani siz ve biz yapa biliriz. Medya mensupları olarak Azerbayca'ın neden Kosova'yı bağımsız devlet olarak tanımadığını insanlara anlatacak makaleler ve röportajlar yayınladınız mı?

Bu iş galiba bize düşecek. Geçen yıl ben ilk adımı attım. Kosova pasaportum tanınmıyorsa da Baku'ye geldim. Şunu da vurgulamama izin buyurun. Son gelişimde Baku'yu çok daha güzel gördüm. Çok daha gelişmiş, daha güzel olmuş.  İnşallah bu gidişat devam eder.
Medyaya büyük iş düşer. Biz burada elimizden geldiğince ilişkilerin kurulması önemini anlatmaya çalışıyoruz. Bu yönde makaleler de yazdım. Bence, Azerbaycan'ın Kosova'yı neden tanımadığını anlatmaktan öte, ilk başta iki ülke insanların birbirini tanımasına neden olacak gidiş-gelişlerin yolunu açmak lazım. Kosova, Azerbaycan vatandaşlarına şu an vize bile uygulamıyor.  Azerbaycanlılar istedikleri zaman Kosova'ya gelebiliyor. Ama bu yönde de önümüzdeki dönemde engeller ortaya çıkabilecektir. Kosova Dışişleri Bakanlığı, karşılıklı önlemler çerçevesinde vatandaşlarına zorluklar uygulayan ülkelere karşılıklı önlem almak yönünde çalışmalar sürdürüyor. ..
Aslında, tanımama nedenlerine girmeden insanların serbest dolaşımını sağlamak önemi ve gereğine daha fazla değinmemiz daha doğru olurdu bence.



-Kosova Cumhuriyeti'nde Karabağ çatışması konusunda bir şeyler biliniyor mu? Yani Ermenistan'ın Azerbaycan topraklarının yüzde 20'ni işgal ederek Karabağ'da güdümlü ve bölücü bir rejim yarattıklarını Kosova kamuoyu biliyor mu?

Azerbaycan'ın bu yönde pek başarılı olduğunu söyleyemem. Son 4-5 yıl somut çalışmaların yapıldığına bizzat tanık oluyorum. Kosova kamuoyu konuyla ilgili pek bilgi sahibi değil.



-Yaklaşık iki hafta önce Ermenilerin 1992de Hocali şehrinde yaptıkları soykırımın 20. yılı tamam oldu. Kosova halkı son yüzyılın en korkunç soykırımlarından olan Hocali katliamı ile ilgili neler biliyor?


-Kosovalı Türkler, Hocalı katliamı yıldönümlerini çeşitli faaliyetlerle kaydediyor. Acılarınız, acılarımız olduğunu her fırsatta belirtiyoruz.



-Kosova devleti Hocali soykırımını tanımakla Azerbaycan'ın kendisine karşı pozisyonunda değişiklik yapabilir. Aynı zamanda hak ve adalet tarafında olduğunu dünyaya duyurabilir. Bununla ilgili siz neler söylerdiniz?


-Henüz tanıma sürecini tamamlayamamış bir ülkeden bir soykırımı tanıma beklentisi biraz hayali ve siyasi intihar olur. Azerbaycan'ın Kosova'yı tanımaması gerekçeleri göz önünde bulundurularak buna da cevabı bulmak zor olmaz. Düşünceme göre, asgari ikili ilişkilerin kurulması olmadan bunu konuşmak anlamsız olur.



-Geçen yıl Bakü'de yapılan 2. Medya Forumunda bir karara varıldı. bizim için çok ilginç bir şey vardır, Hocali soykırımı ve de Karabağ çatışmasına dair "Kosovo haber" gazetesinde haberler yayinlandı mı?


-Kosovahaber Ajansı, küçük bir kuruluştur. Türkçe, Arnavutça ve Boşnakça haber yayınlamaktadır.  İlgi odağımız Kosova'dır. Kosova-Azerbaycan ilişkilerini teşvik edecek her tür habere sayfalarımızda yer veriyoruz. Sizden Gelenler köşemizde sıkça Türk dünyasında olup bitenleri de aktarmaya gayret ediyoruz. Bu yönde 6 yıldır çalışmalarımız aralıksız devam etmektedir.

Sonunda da  fırsattan yararlanarak tüm Azerbaycanlı dostlarıma (ki sayıları az değildir) selamlar göndermek istiyorum. Kardeşlik , sektelere uğrayabilir ama daimidir.

http://www.hafta-ichi.com/v5/2012/03/16/read=71583