Kosova’da Kronik Hastalıklar Artıyor, Hipertansiyon İlk Sırada

Kosova Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsü (IKSHPK), bulaşıcı olmayan kronik hastalıkların ülkede artış gösterdiğini ve sağlık sistemi açısından ciddi bir yük oluşturmaya devam ettiğini açıkladı.

Enstitünün 2023 ve 2024 verilerine göre, özellikle hipertansiyon vakalarında artış kaydedildi. 2023 yılında 20 bin 472 olan primer arteriyel hipertansiyon vakası, 2024’te 21 bin 425’e yükselerek yüzde 4,7 oranında arttı. Vakaların büyük bölümü 50 yaş üstü bireylerde görülürken, en yüksek oran 65–69 yaş grubunda kaydedildi.

Raporda, hipertansiyonun en yaygın tanı olmaya devam ettiği belirtilirken, diyabet, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ve malign hastalıkların da toplam sağlık yükünde önemli yer tuttuğu ifade edildi.

Diyabet vakalarında da dikkat çekici bir artış yaşandı. Tip 2 diyabet vakaları 2023’te 9 bin 723 iken, 2024’te 11 bin 729’a çıkarak yüzde 20,6 arttı. Buna karşılık tip 1 diyabet vakaları düşüş gösterdi. Uzmanlar, bu artışın obezite, hareketsizlik, sağlıksız beslenme ve kentleşme gibi faktörlerle bağlantılı olduğuna işaret ediyor.

Kalp hastalıklarına ilişkin verilerde ise farklı eğilimler gözlendi. Anjina pektoris vakalarında düşüş yaşanırken, akut miyokard enfarktüsü vakalarında artış kaydedildi. Yetkililer, bu durumun erken teşhis ve önleyici sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi gerekliliğini ortaya koyduğunu vurguladı.

Öte yandan, malign hastalıklarda 2024 yılında bir miktar düşüş yaşandığı belirtildi. 2023’te 4 bin 165 olan yeni vaka sayısı, 2024’te 3 bin 644’e geriledi.

Kadınlarda en sık meme kanseri görülürken, erkeklerde deri ve kolorektal kanser türleri öne çıkıyor.

IKSHPK, kronik hastalıklarla mücadelede erken teşhis, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve düzenli sağlık kontrollerinin önemine dikkat çekti.