“Kosova’da Türk Yatırımları ve İşbirliği Olanakları” Paneli

Kosova Türk Ticaret Odası-KTTO, Esnaf İşadamları ve Esnaflar Derneği ve Türkiye Mezunları Derneği-TÜMED, Prizren’de "Kosova'da Türk Yatırımları ve İşbirliği Olanakları" panelini gerçekleştirdi.

Kosova ve Türkiye’den çok sayıda iş insanı ve davetlinin katıldığı panel selamlama konuşmalarıyla başladı.

Bölgesel Kalkınma Bakanı ve Kosova Demokratik Türk Partisi -KDTP Genel Başkanı Fikrim Damka, Türkiye'de okuyan gençlerimizin mezun olduktan sonra bir nevi vefa borcunu ödemesi için, Kosova'da iş yapan yatırımcı Türk iş insanları ile birlikte aynı çarkın içerisinde yer alması ve karşılıklı sağlanacak işbirliği ile aynı zamanda ülkenin ekonomisine katkı sağlaması gerektiğini belirtti.

“Gençlerimizin, piyasaya uyum sağlayarak kendisini bulması ve geliştirmesi için sayısız olanaklar üzerinde çalışıyor, paneller, konferanslar, eğitimler ve araştırmalar ile yeni istihdam alanlarının yaratılması hususunda çalışmalarımızı sürdürüyoruz.

Hükümet olarak bugüne kadar yapılan destekler ile yeni iş yerlerinin açılması, özellikle de ara eleman boşluğunun doldurulması için çeşitli programlar geliştirdik. Önümüzdeki dönemde yine siyasi istikrar ve güven sayesinde ekonomik büyümeyi gerçekleştirmeye devam ederek, daha fazlasını yapmak için çabalarımızı sürdüreceğiz.” dedi Bakan Damka.

T.C. Priştine Büyükelçisi Sabri Tunç Angılı, Covid-19 salgını sonrası Türkiye ile Kosova arasındaki ticarette çok büyük bir sıçrama meydana geldiğini söyledi. Kosovalı şirketlerin Türkiye'yi tedarik merkezi olarak tercih etmeye başladığını aktaran Angılı, Kosova'nın son 2 yılda en büyük ticari ortağı olan Türkiye ile ticari ilişkilerde başka bir boyuta geçtiğini vurguladı.

Esnaf Derneği Başkanı Varis Xhejlani, ortaklaşa gerçekleştirilen bu panelin Türkiye ve Kosovalı iş insanlarını bir araya getirdiğini ve yeni işbirliklere vesile olacağı inancını ifade etti. Xhejlani, buna benzer etkinliklerin devam edeceğini de vurguladı. 

KTTO İcra Müdürü Meriton Sunduri, Kosova Türkiye arasında ekonomik ilişkilerinin iyi olduğunu ve KTTO’nun kuruluşu 2008 yılından bu yana bu ilişkilerin gelişmesine katkısının önemine işaret etti. Bu dönemde ticaret hacminin 131 milyondan 919 milyon Euro’ya, Türkiye’nin Kosova’daki ticaret payı ise 16 yıl içerisinde 6%’dan 15.2% arttığına işaret eden Sunduri; 2008 yılına kadar toplam yatırımlarının 29 milyon iken 2023 yılı sonuna kadar 501.8 milyona çıktığını bildirdi.

Selamlama konuşmalardan sonra panelde KTTO’dan Oaza Binçe, Esnaf Derneği’nden Salih Salah ve TÜMED’ten Semih Bilurdagi kuruluşları perspektifinden Kosova-Türkiye ekonomik ilişkilerini değerlendirdiler.

Oaza Binçe, “KTTO perspektifinden Kosova’da yatırım ortamı ve Türk yatırımlarından” genişçe bilgi verdi. Kosova’nın genel ekonomik durumundan söz eden Binçe, bağımsızlıktan bu yana istikrarlı bir ekonomi büyüme sağlandığını belirtti. Kosova’nın beyin göçü ile karşı karşıya olduğunu ve bu da yatırımları etkilediğini söyleyen Binçe, yatırımlar sözkonusu olunca Türkiye’ni reel ekonomiye yatırımlarının önemine vurgu yaptı. Kosova’nın Türkiye’ye ihracatının 2023 yılında 19, 3 milyon Euro, ithalatı ise 900 milyon Euro olduğunu söyleyen Binçe, Türkiye’nin Kosova’ya yatırımları sayesinde 10 bin kadar kişinin iş sahibi olduğunu belirtti.  Uygun vergi sistemi, ucuz iş gücü, bol doğal kaynaklar, hızlı ve kolay işletme kaydı, yabancı yatırımlara ilişkin şeffaf yasalar Kosova’yı yatırım için cazip bir ülke haline getirdiğini söyleyen Oaza Binçe; AB, orta Avrupa ve Balkan pazarlarına yakın olması da büyük bir avantaj olduğunu vurguladı. 

Salih Salah, “Esnaf Derneği perspektifinden Kosova-Türkiye ekonomik işbirliği” sunumunda 30 yıllık dernek çalışmalarına geniş yer verdi. Kosova-Türkiye arasında ekonomik ilişkilerin turizm, sağlık, inşaat, bilişim ve imalat sanayi alanında en gelişmiş olduğunu söyleyen Salah; Kosova kurumlarının destekleriyle Türkiye ile ortak yatırımların teşvik edilmesi gereğine işaret etti. İnsana yatırmın en önemli yatırım olduğunu vurgulayan Salih Salah, Türkiye’nin bu yönde Kosova’ya desteklerinin önemine de vurgu yaptı. 

Semih Bilurdagi, “Kosova’da iş dünyasına mezunlar perspektifinden bir bakış” sunumunda 2007 yılında kurulan TÜMED’in kuruluşu ve amaçlarından söz ederken Türkiye’de mezun olan Kosovalı sayısının 1.200 civarında olduğunu, 603’nü tespit ettiklerini ve bunlardan 117’sinin de derneğe üye olduğunu belirtti.  Türkiye mezunlarından 1/3’nin Kosova dışında yaşadığını belirten Bilurdagi, mezunların Kosova’ya döndüklerinde adaptasyon ve bürokratik sorunlarla karşılaştıklarını belirtirken bu sorunların kolaylaştırılması ve aşılması için somut önerilerde de bulundu. 

Panelin son bölümünde hazır bulunanlar da katkıda bulunmak ve soru sormak fırsatı buldu.