Kosova'dan sonra...

Uluslar arası Adalet Divanı'nın Kosova hakkında aldığı karar çeşitli çevrelerde istişare edilmeye devam ediliyor. Ardan Zentürk Divan'ın ksoova kararı ve kararın 21'nci yüzyıla açtığı yeni perspektifi ABHaber'e değerlendirdi.

Uluslararası Adalet Divanı'nın, Kosova'nın tek taraflı bağımsızlık kararını "hak" olarak kabul edip onaylaması, 21'nci yüzyılın geleceğine dönük önemli bir virajı oluşturdu.

Şimdi üzerinde tartışılan, bu kararın, "etnik milliyetçi" akımları cesaretlendireceği ve zaman içinde dünyada hiçbir devletin sınırlarından emin olamayacağı yönünde.

Kısmen doğru bir endişe!..

Sırbistan'ın "eski özerk bölgesi"nin bağımsızlık kararını Birleşmiş Milletler'in en yüksek mahkemesine götürmesini destekleyen ülkelerin listesine bakıldığında bu kaygılar daha iyi anlaşılıyor: Rusya, Çin, İspanya, Kıbrıs Rum kesimi...

Kosova'nın bağımsızlık kararının hukuken onaylanmış olması, sadece bu örneği bağlar ama, kararın, Abhazya, Güney Osetya'dan Karabağ ve Çeçenistan, KKTC'den Bask bölgesi ve Irak'ın kuzeyindeki Kürdistan'a kadar uzanan geniş bir coğrafyayı bir kez daha tetikleyeceği tahmin ediliyor.

Ayrılıkçılık...Nereye kadar...

Kosova'nın Sırbistan açısından farklı bir yeri var: Sırp milliyetçiliğinin doğduğu yer...

Kosova'yı kaybeden Sırbistan, Çanakkale'yi -Allah göstermesin- kaybetmiş bir Türkiye'nin ruh halinde...Siyasette "empati" ne ölçüde geçerlidir ama Sırplar'ın karar karşısındaki psikolojisi budur...

O nedenle, Balkanlar'daki gerginlikleri daha da derinleştirecek yeni adımlar atılmadan, Avrupa Birliği'nin sağlıklı bir program ile ortaya çıkması gerekiyor. AB'nin "dışişleri bakanı" Catherine Ashton'un, "Sırbistan'ın ve Kosova'nın geleceği Avrupa'nın içindedir" demesi önemlidir. Sırbistan ile Kosova'nın birlikte üye oldukları Avrupa Birliği'nin geniş şemsiyesinin ileride doğabilecek büyük tatsızlığı ortadan kaldıracağı açık bir gerçektir.

Bask örneği...

Bunun bir başka örneğini, Bask bölgesi belgeselini yapmak üzere gittiğim İspanya'da, 2004 yılında yaşamıştım. Xabier Ormaetxea (Havier Ormatçe okunur)Bask parlamentosunun dışilişkiler komisyonu başkanı olarak "fiili" Bask dışişleri bakanıydı. İspanya'nın sınırları içinde bayrağı, parlamentosu, sınırları, hatta kendi vergisini toplamasıyla bambaşka bir ülkenin başkenti gibiydi Bilbao... Basklar kalkıp da Kosova gibi tam bağımsızlık ilan ettiklerinde İspanya'nın bir dönemin Franko diktatörlüğü gibi tankı-topuyla gidip Avrupa'nın ortasında bir askeri serüvene girecek hali de yoktu ..."Neden tam bağımsızlık değil" sorumu Xabier Ormaetxea şöyle yanıtlamıştı: "Avrupa Birliği içinde buna ne gerek var? Bütün sınırların kalktığı bir Avrupa'da ulusal kimliğimizi koruyarak yaşamaktan mutluyuz. Bağımsızlık ilan etsek, kendimizi kendi sınırlarımızın içine mahküm etmiş olacağız..."

Bask belgesini yaparken çok net bir gerçeği anlama fırsatım olmuştu: İspanya'nın devlet bütünlüğünü sağlayan esas güç Avrupa Birliği'ydi!..

İspanya'nın, Lahey'den çıkan karara soğuk bakması normaldir, ama ülkenin asıl gerçeği de budur...

O günden sonra, Türkiye'de pek revaçta olan "Avrupa Türkiye'yi bölmek istiyor" başlıklı komplo teorisine hep gülerek baktım. Demokratikleşme ile güvenlik ihtiyaçlarını karıştıran, Avrupa Birliği'nin etnik sorunları çözmekte çok önemli birleştirici kavram olduğunu ıskalayan bir teoriydi bu...

Türkiye'nin ilginç durumu...

Ankara'daki dostlar ile yaptığım görüşmelerden elde ettiğim izlenim, Türkiye'nin, bu konuda bütün örnekleri "birbiriyle bağlantılı olmadan" ve "kendi tarihi gerçekleri çerçevesinde" ele aldığını gördüm. KKTC ve Kosova'nın bağımsızlık kararlarını tanıyan Türkiye, Gürcistan, Azerbaycan ve Irak'ın toprak bütünlüğünden yana.... Bu nedenle, Dağlık Karabağ, Abhazya ve Güney Osetya ile Barzani liderliğindeki Irak Kürdistan Otonom Yönetimi'nin Türkiye'den yana hiçbir şansları yok...Türkiye zaten bunu Gürcistan ve Azerbaycan'a ispatlamış durumda.

Belli ki, Kıbrıs Rum kesimini bütün uyarılara karşın tek taraflı bir kararla bünyesine alan Avrupa Birliği'ne tıpkı Balkanlar'da olduğu gibi Kıbrıs'ta da benzer bir görev düşüyor. Türkiye'nin ve KKTC'nin AB şemsiyesi altında Yunanistan ve Kıbrıs Rumları ile buluşması...

Balkanlar için bu formülü hazırlayan AB'nin Doğu Akdeniz'den kaçamayacağı günlere doğru ilerliyoruz...(Ardan Zentürk)