Kosova’nın Kalbi: Skenderaj-Prekaz

Kosova’nın Kalbi: Skenderaj-Prekaz

Antik İlirya döneminden beri Arnavut toprağı olan Skenderaj şehri, tarih öncesi döneme sahip bir bölge. Coğrafi olarak neredeyse Kosova'nın merkezinde yer alıyor. Yapılan araştırmalara göre yedi milyon ton Linyit Kömürü havzası ve çeşitli maden yatakları bulunan şehir, karasal iklime sahip. Deniz seviyesi yüksekliği ortalama 500-700 mt. Yaklaşık olarak 72.000 vatandaşın yaşadığı şehirde nüfusun tamamı Arnavutlardan oluşuyor. Skenderaj Belediyesi, Başkent Priştine'nin 50 km kuzeybatısında yer alıyor.

1945 yılında kurulan Federal Sosyalist Yugoslavya döneminde –kasten geri bırakılan- hiçbir sanayi yatırımı yapılmayan Skenderaj Belediyesi, 2008 yılında Kosova’nın Cumhuriyet olmasıyla birlikte küllerinden yeniden doğmaya çalışıyor.

 Talebim üzerinde bendenizi kabul ederek onurlandıran Skenderaj Belediye Başkanı, Sami Lushtaku, makamında yaptığımız görüşmede Türkiye’den gelecek işadamlarına çok önemli bir davet yaptı.

“Kosova’nın bağımsızlığı için geçmişte elimizden gereken her şeyi yaptık. Askeri dönemden sivil döneme geçtik. Şimdi halkımızın refahı için çalışma vakti. Ticaret ve sanayi olarak, ekonomik, sosyal, spor ve kültürel alanlarda şehrimizi ayağa kaldırmak için gayret ediyoruz. Çeşitli madenlerimiz ve imkânlarımız var. Türkiye’den gelecek yatırımcılara, işadamlarına, fabrika yatırımlarına sonuna kadar kapımız açık. Belediye Başkanı olarak Türk işadamlarına çağrıda bulunuyorum. Gelsinler, ortak imkânlarımızı seferber edelim. Batılı şirketler Kosova’ya yatırım yapıyor. Türkiye Kosova’ya daha fazla yatırım yapmalı, Çünkü sizin dedelerinizin mezarları burada. Öncelikle, aramızdaki güven ve kardeşliği tesis etmeliyiz. Ardından her türlü ekonomik işbirliğine açığız. Yatırımcılara Skenderaj Belediyesi sınırları içinde 99 yıllığına fabrika yatırım teşvikleri verebiliriz.”

***

Ülkemiz adına Balkan coğrafyasının tamamında geçerli olan ve özellikle altını çizdiğimiz tarihi ve kültürel kardeşlik köprüsünün yeniden ihya edilmesi için Türk Devleti ve Türk halkına ulaştırmak üzere son bir mesaj rica ettim kendisinden. İlgili makamlara arz ederim: 

 -Başkan Sami Lushtaku’nun Türkiye’ye Resmî Mesajı-

"Vatandaşlarımıza ve Kosova'ya gösterdikleri dostluk, saygı ve sürekli destek için dost canlısı Türkiye halkına, derin şükranlarımı sunuyorum.

 Skenderaj Belediye Başkanı olarak, ilişkilerimizi derinleştirmeye ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurumları ve belediyeleriyle kurumsal, ekonomik ve kültürel iş birliğini güçlendirmeye özel önem vermeye kararlıyım.

 Dostluğumuz samimi ve kalıcıdır; iş birliğimiz ise vatandaşlarımızın yararına somut sonuçlar getirmeyi amaçlamaktadır.

 Sami Lushtaku

Skenderaj Belediye Başkanı"

***

1943 yılında Kosova’nın Prekaz Köyü’nde doğan annem, 16 yaşında iken ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç ederek 1961 yılında Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olabilmişti. Hicran içinde terk etmek zorunda kaldığı ata topraklarına yıllar sonra geri dönerek 17 Şubat 2008’de kurulan Kosova Cumhuriyeti vatandaşlığını aldı. Türk kimliğiyle birlikte aynı zamanda Kosova vatandaşı olan annem bizlere hep şöyle derdi:  “Oğlum, Arnavutlar olarak ailemiz dünyanın her tarafına dağıldı ama kan kaybolmaz.”

 Kardeşlerimin vatandaşlık evraklarını teslim etmek üzere geçen hafta Kosova’daydık. Annem, dört kardeşim ve damadımız Akif’le beraber anneannem Esma’nın doğduğu Polac Köyü’nde dayım Mustafa Kabashi’nin evinde misafir olduk. Yılların hasretiyle ailenin kavuşma sevincini anlatamam…

 Dedem Zejn Prekazi’nin 1957 yılında dönemin şartları sebebiyle terk etmek zorunda kaldığı ata topraklarını, kendi parasıyla satın alarak köye hibe ettiği Prekaz Camiini ve Âdem Jashari (1955-1998) Şehitliğini ziyaret ederken, hüzünlüydük…

 Osmanlı sonrasında Sırp işgaline karşı vatanını ve neslini korumak için direnen Arnavutların direniş, onur ve varlık sembolü olan bu topraklarda yüz yıldır ne acılar çekildi, ne kadar çok mazlum kanı döküldü…

***

Prekaz’ın Çocukları 1912 yılından 1998 yılına kadar geçen süre içinde işgalci Sırp ordusuna karşı onurla direndiler. Can verdiler ama toprak vermediler. Dönemler boyunca binlerce şehit kanıyla sulanan Kosova toprakları, nihayet Prekaz’da Âdem Jashari liderliğinde kurulan Kosova Kurtuluş Ordusu’nun (KLA) ulusal çapta direniş başlatması ve ardından NATO’nun askeri yardımıyla özgür bir ülke oldu.

Âdem Jashari ve Ailesi Şehitliği / Prekaz Köyü

 Sırp ordusunun Mart 1998'de Prekaz'da KLA'nın efsanevi lideri ve komutanı Âdem Jashari'ye karşı gerçekleştirdiği askeri operasyonlar, Sırp işgalcilerine karşı son kanlı savaşın başlangıcıydı. Ahmet Delia, Azem ve Şotë Galiçë, Azem Bejta, Şaban Polludza, Emin Lati, Tahir Meha, Âdem Jashari isimleriyle birlikte Qirez, Likoshan, Reçak, Rezallë, Kalludra köylerinde Sırplar tarafından katliama uğrayan -isimlerini bilmediğim- binlerce vatansever Arnavut kıyamete kadar iyilikle ve duayla anılacak… 

***

Son olarak arz etmek isterim ki; Türkiye’den Kosova’ya ziyarete gidenlerin -özellikle resmi delegasyonların- Prekaz’a uğraması vefa gereğidir. Kosova’nın kalbi, Skenderaj’dır. Skenderaj’ın kalbi Prekaz’dır. Prekaz’ın kalbi Âdem Jashari’dir. Türkiye’nin Balkanlardaki Kosova siyaseti bu paradigma üzerine kurulmalıdır.

 Kosova; Prizren ve Mamuşa’dan ibaret değil… Umarım en kısa zamanda Kosova’nın varoluş değerlerine, manevi dinamiklerine, sosyolojik gerçeklerine gereken saygının hakkı verilir…

Sami Lushtaku ile - “Kulla Lushtaku” Prekaz-KOSOVA

 Bendenizi evine kabul ederek, dedelerimin ruhlarını şâd eden, onurlandıran Skenderaj Belediye Başkanı Sami Lushtaku Bey’e sonsuz şükranlarımı arz ederim.

 Not: "Kulla" ifadesi, Arnavut ve Kosova mimarisinde geleneksel taş kule evlerine (kulla) işaret eder. Kosova'nın Drenica bölgesinde tanınan ailelerin kanaat önderleriyle ilişkilendirilen bir kelimedir. Bu terim, aileye ait tarihi veya sembolik konutu ya da geleneksel yapı tarzını ifade edebilir. Bir misafirin “kulla”da ağırlanması, Arnavut geleneklerine göre misafire verilebilecek resmi ve en yüksek saygıya işaret eder.

 İbrahim Selamet

17.08.2026

www.yenisakarya.com