Lahey Kararı Sonrası Kosova ve Sırbistan

Lahey'deki Milletlerarası Adalet Divanı'nın (ICJ)nın Kosova'nın 17 Şubat 2008 tarihinde ilan ettiği tek taraflı bağımsızlık kararının milletlerarası hukuku ihlal etmediği yönündeki 22 Temmuz 2010 tarihli tarihi kararının ardından taraflar yeni hamlelere girişmiş bulunuyorlar.

Bu çerçevede Kosova, kararın milletlerarası tanınmasına hız, güç ve meşruiyet kattığını düşünerek tanınma yönündeki çabalarını artırmaya devam ediyor, kendisini hâlâ tanımayan ülkelere mektuplar yazıyor, heyetler göndermeye hazırlanıyor. Bu bapta mesela 120 ülkenin dışişleri bakanlığına tanınma talebini ihtiva eden mektuplarla müracaat etmiş bulunuyor. Ülkenin Dışişleri Bakanı İskender Hyseni de başta BM olmak üzere çeşitli milletlerarası kurumlar nezdinde önemli temaslar, görüşmeler yapıyor ve kısa zamanda en az 35 üyenin de ülkesini tanıyacağını ifade ediyor. Kosova bugün itibarıyla 69 BM üyesi ülke tarafından resmen tanınmış bulunuyor. Bunların arasında 27 üyeli Avrupa Birliği'nden 22 üye var. Birlik üyesi Romanya, Yunanistan, Slovakya, Kuzey Kıbrıs Rum Kesimi ve İspanya, Kosova'yı tanımıyor ve anlaşıldığı kadarıyla kolay kolay da tanımayacaklar.

BM'de tanımış ülke sayısının belli miktarda olması Kosova'nın buraya üye olarak kabulü bakımından son derece önemli ve hayati bir konu. BM üyesi mevcut 192 üyenin 123'ü hâlâ Kosova'yı tanımıyor. Kosova'nın bu bakımdan da BM Genel Kurulu'nda belli bir zaman içinde çoğunluk sayısı elde etmeye ihtiyacı var. Bu da mevcut 69 tanıyan ülkeye en az 28 ülkenin de katılması gerektiği anlamına geliyor. Bu yüzden Kosova'nın tanınma sayısını 192'nin yarısından bir fazlaya çıkarması gerekiyor.

Bu, şüphesiz BM'ye yeni üye olarak kabul için yeterli değil; zira kabul için BM Genel Kurulu'nun üçte iki çoğunluğunun oyu şart. Ayrıca, kabul müracaatının BM Genel Kurulu'na intikali için BM Güvenlik Konseyi'nin kabulü tavsiye eden bir kararına da ihtiyaç var. Bu konu henüz gündeme gelmediği için Güvenlik Konseyi üyelerinin muhtemel tavrı belli değil; bunun için bekleyip görmek gerekiyor. Diğer yandan, Kosova'nın BM Genel Kurulu'na dönük tanınma hamlelerinin bir başka yönü, boyutu da var. Bu da Sırbistan'ın geçen hafta BM Genel Kurulu'na Kosova ile ilgili bir karar tasarısı sunması ve bunun Genel Kurul'da Kosova'yı tanımayan ülkeler nezdinde kabul görme ihtimalinin önünü kesmeye dönük hamle ile ilgili. Sırbistan, bu çerçevede BM Genel Kurulu'na eylülde görüşülmek üzere sunduğu karar tasarısında özde 'tek taraflı ayrılma kararının toprak ihtilaflarını çözmede kabul edilebilir olmadığını' öne sürüyor, Kosova ile diyalog ve müzakerelerin devamından söz ediyor. Tasarı ayrıca, BM Genel Kurulu'na geçici gündemine ICJ kararı sonrası konu hakkında hareket tarzını gösteren bir madde almasını da önerirken, Kosova'nın statüsü ile ilgili herhangi bir müzakereden de söz etmiyor. Kısacası, Belgrad ICJ kararına rağmen Kosova'nın statüsü konusunda hâlâ eski pozisyonunu korumaya devam ediyor.

Bu çerçevede Sırbistan da aynen Kosova gibi diplomatik hamlelerine aralıksız devam ediyor. Nitekim, Belgrad, son günlerde Kosova'yı tanımamalarını sağlamak için 55 ülkeye temsilciler göndermiş bulunurken BM Genel Kurulu'na sunduğu karar tasarısı sayesinde hem tanınma sürecini etkileyebileceğine ve hem de Kosova'nın statüsü konusunda yeni bir havanın oluşacağına umut bağlamış bulunuyor.

Kosova ise bütün bunlardan önemli bir sonucun çıkmayacağından emin görünüyor; ancak özellikle tanınma ve BM'ye kabul konusunda yapması mutlaka gerekenleri de yapmaya çalışıyor. Bu arada Priştine, Martti Ahtisaari planı çerçevesinde Kosova'ya verilen 'denetimli bağımsızlık' döneminin IJC kararı sonrasında sona erdiğine de işaret ediyor, bir bakıma bu bağımsızlığı denetleyen EULEX gibi kuruluşların da artık Kosova'yı terk etmeleri gerektiğine imaen de olsa işaret ediyor. Lahey Kararı'ndan sonra Kosova ve Belgrad arasındaki diplomatik hamleler ve mücadele bugün anlattığım minvalde devam ediyor.
 Fikret Ertan-Zaman Gazetesi