Lahey’deki Kararın Ardından Deda’dan 10 Maddelik Öneri

Kosova Meclisi’nin eski milletvekili Ilir Deda, UÇK’nın dört eski mensubu hakkında verilen kararın ardından Kosova’nın vereceği tepki ve temyiz sürecine hazırlık için bir dizi siyasi ve kurumsal önlem önerdi.

Deda, Kosova Meclisi’nde iki dönem milletvekilliği yaptı.

Sosyal medyada yayımladığı açıklamada Deda, bu dönemde kendi ifadesiyle “Kosova’yı merkeze alan siyasi liderliğe ve net siyasi kararlara” ihtiyaç olduğunu söyledi.

Deda, siyasi partilerin ülkenin siyasi istikrarını sağlamak amacıyla bir anlaşmaya varmasını önerdi. Bu anlaşmanın, Kosova cumhurbaşkanlığı için ortak bir aday belirlenmesini, hükümete katılımın genişletilmesini ve bazı bakanlıklara yeni atamalar yapılmasını içermesini istedi:

“Ülkenin siyasi istikrarı için bir siyasi anlaşmaya varılmalı. Bu anlaşmanın bir parçası olarak Kosova cumhurbaşkanı için ortak bir aday belirlenmeli, hükümete katılım genişletilmeli ve bazı bakanlıklara yeni atamalar yapılmalı.” 

Deda’ya göre partiler ayrıca ortak bir devlet tutumu üzerinde anlaşmalı ve bu tutum daha sonra Meclis kararıyla bir resolüsyona dönüştürülmeli. Deda, ilk derece mahkemesinin kararının nihai olmadığını ve Kosova’nın adil bir temyiz sürecini desteklemesi gerektiğini vurguladı.

Deda ayrıca savunma ekiplerinin genişletilmesi ve temyiz başvurularının hazırlanması için derhal kaynak ayrılmasını istedi.

“Finansman, savunma stratejileri üzerinde siyasi kontrole dönüştürülemez.” diye vurguladı.

Deda’nın bir diğer önerisi ise kararın ve dava dosyasının, savunma ekipleriyle iş birliği içerisinde analiz edilmesi için bağımsız uluslararası uzmanlardan oluşan bir grubun görevlendirilmesi:

“Temyiz, yargılamanın tekrarı değildir. Temyiz süreci; hukuki hataların, delillerin değerlendirilmesindeki hataların ve verilen cezaların belirlenmesindeki hataların doğru şekilde tespit edilmesi üzerine kurulmalıdır.”

Önerileri arasında Cumhurbaşkanlığı, Hükümet, Meclis’te temsil edilen siyasi partiler ile bağımsız hukuk ve diplomasi uzmanlarının temsilcilerinden oluşacak devlet düzeyinde bir koordinasyon mekanizması kurulması da yer aldı.

Deda ayrıca diplomatik kanallar aracılığıyla NATO, AGİT, eski Kosova Doğrulama Misyonu, Arnavutluk, ABD, İngiltere ve savaş döneminde sürece dahil olan diğer ülkelerden arşivlerini araştırmalarını; mümkün olduğu durumlarda ilgili belgelerin gizliliğini kaldırmalarını veya savunma ekiplerine teslim etmelerini istedi.

Ayrıca AB ve QUINT ülkeleriyle temyiz sürecinin bağımsızlığı ve tarafsızlığı konusunda görüşmeler yapılması gerektiğini belirtti.

Diplomasi konusunda Deda, mahkemenin karar sürecine müdahale talebi ile yargı sürecinin bütünlüğünün korunması arasında ayrım yaptı:

“Kosova diplomasisi müttefik hükümetlerden Temyiz Mahkemesi’nin kararını dikte etmelerini istememeli. Çünkü bunu ne yapabilirler ne de yapmaları gerekir. Ancak sürecin bütünlüğünün korunmasını TALEP ETMELİDİR.”

Deda son olarak siyasi partilerin ortak bir kamuoyu iletişimi konusunda anlaşmasını ve düzen ile güvenliğin korunmasını istedi. Protestoların ve memnuniyetsizliğin ifade edilmesinin anlaşılabilir olduğunu, ancak şiddet ve nefret söyleminin kabul edilemeyeceğini vurguladı.

“Kosova aynı anda vatandaşlarının haklarını savunabilir, derinden adaletsiz olduğunu düşündüğü bir karara hukuki yollarla karşı çıkabilir, mağdurlara saygı gösterebilir, iç güvenlik ve istikrarı koruyabilir ve müttefikleriyle ilişkilerini yeniden inşa edebilir.” diye yazdı Deda.

Deda, açıklamasını bu dönemi “ülkenin tüm siyasi yapısı için en büyük sınav” olarak nitelendirerek tamamladı.