Lahey'in Kosova Kararı Dünya Gündeminde

Uluslar arası Adalet Divanı'nın Kosova'nın bağımsızlığı hakkında alacağı kararı sadece Kosova ve Sırbistan tarafı merakla beklemiyor. Tüm dünya bu konuya kilitlenmiş durumda. BBC'den Mark Lowen kaleme aldığı analizde şu konulara değiniyor.

Uluslararası Adalet Divanı, Kosova'nın 2008 yılında ilan ettiği Sırbistan'dan bağımsızlık kararının meşru olup olmadığı yolundaki görüşünü açıklayacak.

Sırbistan'ın Kosova bölgesindeki etnik Arnavutların bağımsızlık kararı Sırp güçler ve Arnavut ayrılıkçılar arasında dokuz yıl süren bir savaşın ardından alınmıştı.

Kosova'daki savaş, NATO güçlerinin o zamanlar hala Yugoslavya olarak anılan Sırbistan ve Karadağ'ı bombalamasıyla son bulmuştu.

Ancak Belgrat yönetimi, Kosova'nın bağımsızlığın uluslararası hukuka aykırı olduğunu savunuyor.

Uluslararası Adalet Divanı'nın açıklayacağı görüş, coğrafi bir bölünme konusunda aldığı ilk karar olacak.

Çok sayıda Kosovalı Sırp, ayaklanma hareketinin Belgrat yönetimince güç kullanılarak bastırılmaya çalışıldığı Kosova Savaşı'nın ardından 1999 yılında bölgeden ayrılmıştı.

Kosova'nın gelecekteki statüsü ile ilgili başka bir çözüm bulunmalı. Bu çözüm de sadece yeni müzakereler yoluyla bulunabilir. Dünyadaki tüm bir demokratik hükümetlerin ilk ve öncelikli meselesi, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü korumaktır. Mahkemenin tek taraflı bir ayrılığın meşruiyetini desteklemeyeceğini umuyoruz. Çünkü eğer bunu yaparlarsa, dünya üzerinde içinde ayrılıkçı isteklerin barındığı hiçbir sınır artık güvende olmayacaktır.

　Vuk Jeremic, Sırbistan dışişleri bakanı

Kosovalı Arnavutlar, 17 Şubat 2008'de ise bölgenin bağımsızlığını ilan etmişlerdi.　

Tavsiye niteliğinde

Kosovalı Sırplar ve Sırp hükümeti, Kosova'nın bağımsızlığını kabul etmiyor, bu bölgeyi Sırbistan'ın bir parçası olarak görüyor.

Sırbistan, Uluslararası Adalet Divanı'nın görüşünün alınması için 2008 yılında BM nezdinde lobi faaliyetinde bulunmuştu.

Mahkemenin kararı tavsiye niteliğinde olacak ve yasal bağlayıcılığı bulunmayacak.

Ancak Lahey'den çıkacak olan görüş, her iki tarafça da merakla bekleniyor.

Kosova lehine çıkabilecek bir karar, Kosova'nın bağımsızlığının daha fazla ülke tarafından tanınmasını sağlayabilir.

Halen 69 ülke Kosova'nın bağımsızlığını tanıyor.

Bunların arasında Türkiye, 22 AB üyesi ülke ve ABD de bulunuyor.

Ancak Lahey'den çıkabilecek Kosova aleyhinde bir karar da Sırbistan tarafından BM'de Kosova'nın statüsü ile ilgili yeni bir görüşme süreci başlatılmasını sağlamak amacıyla kullanılabilecek.

Böylesi bir karar Sırbistan ve Kosova'nın bağımsızlığını tanıyan ülkeler arasında da bir gerginliğe yol açabilir.

Sırbistan'da görevde bulunan başkan Sırbistan'ın bölgenin gerçeklerini kabul etmesi gerekiyor. Buna Kosova'nın bağımsızlığı da dahil. Yapıcı bir bölgesel politika geliştirmeliler. Bu adım Sırbistan'ın Batı'daki algılanma biçimini de değiştirecektir. Sırbistan bu şansı kullanmazsa maalesef kendi kendini tecrit edebilir. Bu da ülkenin çektiği acıları uzatıp, AB üyeliği ihtimalini de erteleyecektir.

Sonja Biserko, Helsinki İnsan Hakları Komitesi'nin Sırbistan'daki başkanı

Sırbistan dışişleri bakanı Vuk Jeremic, "Lahey'deki mahkeme tek taraflı bir ayrılığın meşruiyetini desteklerse, dünya üzerinde içinde ayrılıkçı isteklerin barındığı hiçbir sınırın artık güvende olmayacağını" söylüyor.

Bu nedenle de Lahey'de görüşülen konunun boyutları, Balkanların sınırlarını aşıyor.

Çünkü İspanya'dan Gürcistan'a kadar pek çok ülke ayrılıkçı güçlerle mücadele ediyor.

Uluslararası Adalet Divanı'ndaki görüşme süreçlerini yakından izleyen ayrılıkçı gruplar, çıkacak kararın yasal bir içtihat oluşturup oluşturmayacağını izliyor olacaklar.

Ancak çıkacak karar ne olursa olsun, Belgrad'ın saati tersine çevirmesi zor olabilir.

Kosova halen kendi bayrağına sahip ve pek çok ülkenin büyükelçiliklerine evsahipliği yapıyor.

Kosova ayrıca Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu gibi uluslararası örgütlere de üye.