“Made in Kosova” Ürünleri Uluslararası Kimlik Alıyor

Yirmi yılı aşkın süredir Kosova’da üretilen ürünler, uluslararası pazarlara kendi kimlikleriyle değil, “ödünç alınmış” bir kimlikle girdi.

Avrupa ve dünya genelindeki market raflarında “Made in Kosova” etiketli yağlar, içecekler ve diğer ürünler çoğu zaman Arnavutluk ya da başka ülkeler menşeli olarak kaydedildi. Bunun nedeni üretim yeri değil, Kosova’nın uluslararası düzeyde tanınan bir devlet barkoduna sahip olmamasıydı.

Avrupa’nın en genç devleti olan Kosova için bu durum, kısmi uluslararası tanınma ve küresel mekanizmalara sınırlı entegrasyonun daha az görünür sonuçlarından biri olarak değerlendirildi.

Bu ay itibarıyla Kosova, uluslararası 381 barkodunu alarak yerli ürünlere ilk kez küresel ölçekte doğrulanabilir bir kimlik kazandırdı.

İhracatı artırmayı ve Avrupa ile küresel pazara daha derin entegrasyonu hedefleyen bir ülke için bu adım, ekonomik egemenliğin pekiştirilmesi ve uluslararası tedarik zincirlerinde görünürlüğün artması açısından önemli bir gelişme olarak görülüyor.

Gilan merkezli “Fluidi” şirketinin sahibi Berat Mustafa, yıllarca ihracat yapabilmek için barkodları yurt dışından temin etmek zorunda kaldıklarını belirtiyor.

Hür Avrupa Radyosu’na konuşan Mustafa, ürünlerinin yaklaşık yüzde 30’unu bölge ülkeleri, Avrupa ve Afrika’ya ihraç ettiklerini, ancak her ürün için Kosova dışında barkod almak zorunda kaldıklarını söyledi.

“Barkodları Arnavutluk’tan aldım. Şirketim orada kayıtlı olduğu için daha kolaydı. Pek çok Kosovalı işletme aynı yolu izledi ya da ihracat yaptıkları ülkelerdeki alıcı firmaların barkodlarını kullandı” dedi.

Mustafa, yalnızca Arnavutluk’ta 10 ürünü için yılda 200 euronun üzerinde barkod ücreti ödediğini belirterek, “Maliyet çok yüksek değil, ancak 381 kodu doğrudan ürünlerimizi ve Kosova devletini tanıtıyor” dedi.

Kosova’da bugüne kadar 2003 yılında Kosova Ticaret Odası tarafından uygulamaya konulan 390 kodu kullanılıyordu. Ancak bu kod küresel ürün tanımlama sisteminin parçası değildi ve daha çok iç pazara yönelik geçici bir çözüm niteliğindeydi.

Durum, Kosova’nın Brüksel merkezli küresel standart kuruluşu GS1 ağına üye olmasından altı ay sonra değişti. Bu ay itibarıyla Kosova, 381 ön ekli barkodları resmen dağıtmaya başladı.

Ancak iş dünyası temsilcileri, uluslararası barkodun tüm sorunları çözmeyeceği konusunda uyarıyor.

Yaklaşık 1,5 milyon nüfuslu küçük bir ekonomi olan Kosova, sınırlı üretim kapasitesi ve yüksek ithalat bağımlılığıyla karşı karşıya. Kosova İş İttifakı Başkanı Agim Shahini, üreticilerin temel sorunlarının yapısal olduğunu, özellikle vergi politikaları ve artan enerji maliyetlerinin rekabet gücünü zayıflattığını söylüyor.

Kosova Gümrüğü verilerine göre ülke geçen yıl 7 milyar euronun üzerinde ithalat gerçekleştirdi. Aynı dönemde ihracat yaklaşık 942 milyon euroda kaldı.

Bu tabloya bakıldığında uzmanlar, 381 barkodunun teknik bir değişiklikten öte anlam taşıdığını ifade ediyor: Bu adım, Kosova ürünlerinin küresel pazarda resmi bir kimlik kazanmasını sağlıyor. Ancak bu kimliğin gerçek bir ekonomik avantaja dönüşmesi, üreticilere sağlanacak destek ve ihracat stratejilerinin başarısına bağlı olacak.

Başbakan Albin Kurti, yeni hükümet döneminde üreticilere yönelik 1 milyar euroluk garanti ve kredi desteği sözü verdi.