Mahkemeler İftirayı Tescilledi: Večernji List, Konjic İslam Birliğine Tazminat Ödeyecek

Bosna-Hersek’te yargı, medya etiği ve dini özgürlükler açısından emsal teşkil eden bir karara imza attı. Mostar Kantonal Mahkemesi, Večernji list BH gazetesi, genel yayın yönetmeni Jozo Pavković ve gazeteci Zoran Krešić aleyhine açılan iftira davasında verilen ilk derece kararını tamamen onadı. Böylece karar kesinleşti.

Mahkeme, sanıkların Konjic İslam Birliği Meclisi’ne (Medžlis IZ Konjic) müştereken 5.000 KM manevi tazminat, 11 Ekim 2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte ödemesine hükmetti.

Dava, “Cami Yıkılsın” Başlıklı Haberle Başladı

Dava konusu, Večernji list gazetesinde ve www.vecernji..ba internet sitesinde 9 Eylül 2023 tarihinde yayımlanan
“Trlin Ailesi Kendi Arazisindeki Caminin Yıkılmasını İstiyor”
başlıklı haberdi.

Söz konusu haberde, Konjic’in Donje Selo yerleşiminde bulunan caminin hukuka aykırı şekilde, başkasına ait arazi üzerine inşa edildiği iddia edilmiş; bu iddialarla Konjic İslam Birliği’nin itibarı zedelendiği gerekçesiyle dava açılmıştı.

Mahkeme: Cami Hukuka Uygun, İddialar Asılsız

Mahkeme kararında, caminin tamamen yasal şekilde, vakıf arazisi üzerine inşa edildiği açıkça vurgulandı. Arazi, Hamo Masleša tarafından 2016 yılında satın alınmış, ardından yasal prosedürlere uygun olarak vakfedilmişti.

Hem Konjic Asliye Mahkemesi hem de Mostar Kantonal Mahkemesi,
İslam Cemiyeti’nin veya vakfeden şahsın hiçbir hukuka aykırı işlem yapmadığını kesin olarak tespit etti.

Yargı: Kamuoyu Bilinçli Şekilde Yanıltıldı

Mahkeme kararında dikkat çeken en önemli hususlardan biri, Večernji list’in haberi kaleme alırken bilerek ve kasıtlı şekilde yanıltıcı bir algı oluşturduğunun belirtilmesi oldu.

Gazetede yer alan bazı mahkeme ifadelerinin bağlamından koparılarak kullanıldığı, okuyucuda “mahkeme caminin yıkılmasına karar verdi” şeklinde yanlış bir izlenim oluşturulduğu vurgulandı. Oysa böyle bir kararın hiçbir zaman verilmediği açıkça belirtildi.

Mahkeme, bu yöntemi “kamuoyunu aldatmaya yönelik kasıtlı bir sunum” olarak nitelendirdi.

Konjiç İslam Birliği – Etnik Temizlik – El Kaide İlişkilendirmesi

Kararda en ağır eleştirilerden biri, Večernji list’in kullandığı dilin nefret ve korku üretici nitelikte olmasıydı. Haberin girişinde İslam Cemiyeti’nin, etnik temizlik, mülkiyet gaspı ve El Kaide bayrakları ile ilişkilendirilmesi, mahkeme tarafından gazetecilik etiğine aykırı bulundu.

Mahkeme, bu tür ifadelerin kanıta dayanmadan kullanıldığını, dini bir kurumu radikalizm ve terörle dolaylı biçimde ilişkilendirdiğini ve bunun açık bir itibar suikastı olduğunu kayda geçirdi.

Fotoğraflar da İncelendi: El Kaide Bayrağı Yok

Dava dosyasında yer alan fotoğraflar da bilirkişi incelemesine tabi tutuldu. Mahkeme:
      •     Fotoğrafların nerede ve ne zaman çekildiğinin kanıtlanamadığını,
      •     Caminin üzerinde El Kaide’ye ait herhangi bir bayrak bulunmadığını,
      •     Görülen bayrağın, dini günlerde camilere asılan sıradan bir dini flama olduğunu,net şekilde tespit etti.

Mahkeme, cami fotoğrafının El Kaide iddialarıyla yan yana sunulmasının, okuyucuyu bilinçli şekilde aşırılık ve terör çağrışımına yönlendirdiğini belirtti.

Gazeteci Belgeleri Biliyordu

Duruşmalarda, haberi kaleme alan Zoran Krešić, elinde tüm resmi belgelerin bulunduğunu kabul etti. Belgelerin kendisine Zvonimir Trlin tarafından verildiği ve buna rağmen haberin, mahkeme kararlarına aykırı şekilde yazıldığı ortaya kondu.

Bu durum, mahkeme tarafından “bilgiye rağmen yanlış yayın” olarak değerlendirildi ve ağır kusur olarak kayda geçti.

Karar: Yayınlanacak ve Özür Dilenmesi Gerekiyor

Mahkeme, Večernji list’in:
      •     Kararın giriş ve hüküm kısmını,
      •     Haberin yayımlandığı aynı yer ve aynı görünürlükte,
      •     Hem basılı gazetede hem de internet sitesinde yayınlamasına hükmetti.

Bu karar, Bosna-Hersek’te medya sorumluluğu, dini kurumların korunması ve nefret diliyle mücadele açısından önemli bir emsal olarak değerlendiriliyor.

Hukukun Net Mesajı

Mahkemenin verdiği bu karar, basın özgürlüğü ile iftira arasındaki çizginin altını bir kez daha çizdi. Yargı, haber yapma hakkının; gerçekleri çarpıtma, dini kurumları hedef gösterme ve toplumsal gerilim üretme özgürlüğü anlamına gelmediğini açıkça ortaya koydu.

Konjic İslam Cemiyeti açısından bu karar, yalnızca bir tazminat değil; kurumsal itibarın hukuken iade edilmesi anlamını taşıyor.