MUHTEMEL HÜKÜMET SENARYOLARI- Bayram Pomak

11 Haziran'da yapılan seçim sonuçlarının açıklanmasından sonra Kosova siyaset arenasında çok karmaşık bir yapı ortaya çıktı. Şimdiye kadar yapılmış olan seçimlerde kutuplar ilk defa bu kadar belirginleşti. Ayrıca üç kutup arasındaki sonuçların birbirlerine yakın olması, durumu daha da girift hale getirdi. Resmi seçim sonuçlarına göre seçimlerden birinci çıkan PAN koalisyonu Cumhurbaşkanı tarafından hükümeti kurmakla görevlendirilecek. Birinci turda hükümeti kuramazsa o zaman aynı koalisyona başka bir başbakan adayıyla ikinci turda hükümeti kurma görevi verilebilir. Bu durumda da başarısız olunması halinde ikinci partiye hükümeti kurma görevi verilip verilmeyeceği Cumhurbaşkanı'nın inisiyatifine kalmış. Cumhurbaşkanı'nın ikinci partiye hükümeti kurma görevi vermemesi halinde yeniden seçimlere gidilir.

Resmi seçim sonuçlarından sonra Cumhurbaşkanı meclise toplanma çağrısı yapacak. Meclis toplandıktan sonra meclis başkanı seçilecek. Bundan sonra Cumhurbaşkanı birinci partiye hükümeti kurma görevi verecek. Meclis başkanın seçilmesi için 61 oya ihtiyaç var.Şu anda hiçbir parti veya seçim öncesi koalisyon azınlıkların desteğini alarak bu sayıya ulaşamıyor. Ancak VV hükümeti kurmak istediği için meclis başkanının seçilmesini bloke etmeyeceğini ve sürecin ilerlemesi için destek vereceğini ifade etti. Bu bakımdan meclis başkanının seçilmesinde bir kriz çıkacağı gözükmüyor. Her ne kadar resmi olarak açıklanmasa da PAN koalisyonunun meclis başkanı adayı Enver Hoxhajolacağı konuşuluyor. Hükümetin kurulması konusunda en önemli kilit parti LDK.LDK'nınPAN koalisyonuyla birinci turda anlaşması halinde hükümet kurulur ve kriz aşılmış olur. Hükümeti kurma çalışmaları ikinci parti olan VV'ya verilirse LDK'nın VV ile anlaşması ve hükümeti kurması daha kolay olur ancak VV'ya hükümet kurma verilmesi ihtimali düşük.

PAN + VV ortaklığı ihtimali yok denecek kadar az. Çünkü VV'nın tüm kazanımı PDK karşıtı olması ve PAN'a karşı duruşudur. Yani böyle bir koalisyon VV için intihar etmek, tüm kazanımını bir anda çöpe atmak olur; dolayısıyla böyle bir ihtimal gözükmüyor.

PAN + LDK koalisyonu ihtimali? Bu seçimlerin en büyük mağlubu LDK'dır. Bunun da iki temel sebebi bulunmaktadır. LDK içindeki kavgalar ve LDK'nın geçen hükümette PDK ile yaptığı koalisyon. Ancak buna rağmen bu koalisyonun olma ihtimali daha yüksek gibi. LDK her ne kadar PDK bizim kırmızı çizgimizdir dese de, Kosova'da kırmızı çizgilerin nasıl zamanla yeşile döndüğüne çok defa şahit olmuşuzdur. LDK "devlet çıkarları" gibi argümanları kullanarak yeniden PAN koalisyonu ile ortaklık kurabilir.

VV+LDK, birinci turda PAN koalisyonunun hükümeti kuramaması halinde en çok oyu alan ikinci parti olarak VV'ya hükümeti kurma görevi verilebilir. Ancak Kosova'da bugüne kadar böyle bir örnek olmadı. En son Makedonya'da bu model uygulandı. VV'ya bu görev verilmesi durumunda LDK'nın VV ile koalisyon yapması çok daha kolay olacaktır. Bu şekilde bir hükümetin kurulması Kosova'ya yeni bir tecrübe kazandırır. Ancak içerdeki durum, hesaplar, görüşmeler bunun bu kadar da kolay olmayacağını göstermektedir.

Söz konusu Kosova olduğunda sadece halkı inandırmanız ve halkın oyunu almanız yetmez, aynı zamanda Kosova'da etkili olan uluslararası kurum ve kuruluşlarında güvenini almanız gerekir. Bilindiği üzere Kosova'nın halletmesi gereken Karadağ'la sınır hattı anlaşması, Sırp Belediyeler Birliği, Özel Mahkeme süreci gibi zor ve girift konular bulunmaktadır. Bu konuların bulunduğu bir ortamda, özellikle Özel Mahkeme'nin gelecek hafta iddianameleri hazırlayacağını bildirmesi üzerine tutuklamaların olacağı şeklinde yorumlanabilecek bir ortamda savaşçı kanadın PAN'ın hükümette yer almaması düşünülemez. Ayrıca uluslararası kuruluşların PAN ile çalışmaları eskiye dayanmakta, VV'ye karşı güven ise henüz oluşturulabilmiş değil. ABD Büyükelçisi bile Albin Kurti'yi daha yeni yeni muhatap almaya başladı.

Diğer bir husus ise, hangi parti olursa olsun, 61 oyu sağlamak için Sırp Listesine ihtiyaç duyulmasıdır. Bu durumunda yeni kurulacak Kosova hükümeti Belgrad'ın merhametine kalmış olur. En fazla korkulan senaryo da bu. Böyle bir denklem olduğu halde hiç kimse bu senaryonun gerçekleşeceğine ihtimal vermiyor.
 
Sonuç olarak hükümetin kurulma süreci çok zor olacak. Her ihtimal zayıf ama imkansız değil. Kimi ihtimal daha yüksek, kimisi çok zayıf. Ancak hükümetin kurulması halinde bile dayanıklı, sağlam ve uzun ömürlü bir hükümet olmayacaktır.