NATO Kuruluşunun 77. Yılı

77 yıl önce, Soğuk Savaş’ın başlamasıyla kurulan Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), Avrupa ve Kuzey Amerika’dan üye ülkeleri kapsayan en önemli kolektif savunma örgütlerinden biri haline geldi.

1949: Sovyet Tehdidine Karşı Kuruluş

NATO, 4 Nisan 1949’da Washington’da kuruldu. Kurucu üyeler arasında 10 Avrupa ülkesi ile birlikte Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada yer aldı.

İttifakın temel amacı, Sovyetler Birliği kaynaklı tehdide karşı ortak savunma sağlamaktı. Bu anlayış, NATO’nun 5. maddesinde açıkça ifade edilir: Bir üyeye yapılan silahlı saldırı, tüm üyelere yapılmış sayılır.

Yıllar içinde ittifaka Yunanistan ve Türkiye (1952), Almanya (1955) ve İspanya (1982) da katıldı.

1991 yılında Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla NATO için yeni bir dönem başladı. 1997’de NATO ile Rusya arasında “Kurucu Senet” imzalandı.

1994: İlk Askeri Müdahaleler

NATO, ilk kez 28 Şubat 1994’te Bosna-Hersek üzerinde uçuş yasağını ihlal eden dört Sırp uçağını düşürerek askeri güç kullandı.

16 Aralık 1995’te NATO, Bosna’da ilk büyük operasyonunu gerçekleştirerek IFOR kapsamında yaklaşık 60 bin asker konuşlandırdı.

24 Mart 1999’da ise NATO, Kosova’da Arnavutlara yönelik Sırp baskısını durdurmak amacıyla hava bombardımanı başlattı. 78 gün süren bu operasyon, Birleşmiş Milletler yetkisi olmadan gerçekleştirildi.

Operasyonun sonunda Sırp güçleri bölgeden çekildi ve Kosova, BM yönetimine geçti. NATO öncülüğündeki KFOR yaklaşık 40 bin askerle bölgede barışı sağlamak üzere konuşlandırıldı.

Kosova Parlamentosu ise bu eski Sırp eyaletinin bağımsızlığını Şubat 2008’de ilan etti.