Menşura töreni, İslam Birliği’nin en önemli hadiselerinden biri
Kaynak: MINA | 12 Kasım 2026
Bosna-Hersek İslam Birliği’nin yeni Reisüluleması Prof. Dr. Nedžad Efendi Grabus’a menşurası, 15 Kasım 2026 Pazar günü Saraybosna’daki Gazi Hüsrev Bey Camii’nde düzenlenecek törenle takdim edilecek.
Menşura töreninin önemi
Menşuranın takdim edilmesi ve yemin merasimiyle birlikte Nedžad Efendi Grabus, Bosna-Hersek İslam Birliği’nin en yüksek dinî makamı olan Reisülulemalık görevini resmen devralacak.
Menşurayı, Bosna-Hersek İslam Birliği Meclis Başkanı Edhem Bičakčić takdim edecek. Törene Bosna-Hersek devlet kurumlarının temsilcileri, diplomatik misyon şefleri, önemli uluslararası İslam kurumlarının temsilcileri, seçim heyeti üyeleri, dinî liderler, tanınmış şahsiyetler ve İslam Birliği yöneticileri katılacak.
BHRT ve BIR televizyonları töreni canlı yayımlayacak. Gazi Hüsrev Bey Camii’nden yapılacak canlı yayın Türkiye saatiyle 13.50’de başlayacak. Yayında Prof. Dr. Zehra Alispahić, Hasan Hasić ve Meho Šljivo değerlendirmelerde bulunacak.
Camiideki törenin ardından öğleden sonra diğer dinî toplulukların temsilcileri, diplomatik misyon mensupları ve ülkenin sosyal ve kamusal hayatında öne çıkan isimler için bir kabul programı düzenlenecek.
Nedžad Efendi Grabus’un seçimi ve yeni dönemi
Seçim tarihinde Saraybosna Müftüsü olarak görev yapan Prof. Dr. Nedžad Efendi Grabus, 10 Ekim 2026 tarihinde 2026-2033 dönemi için Reisülulema seçilmişti.
Grabus, ikinci görev dönemini tamamlayan Dr. Husein Efendi Kavazović’in ardından görevi devralacak. İslam Birliği Anayasası’na göre Reisülulema yedi yıllığına seçiliyor ve yeniden seçilme hakkı bulunuyor. Bir kişi en fazla iki dönem görev yapabiliyor.
Menşura, yeni seçilen Reisülulemanın görevine başlamasını sağlayan temel dinî ve kurumsal merasimdir. Bu belge, seçimin meşruiyetini ve kendisine verilen şer’î yetkileri teyit eder. Aynı zamanda Reisülulemaya diğer din görevlilerini yetkilendirme hakkı tanır.
Reisülulema, İslam Birliği’nin en üst dinî temsilcisi ve başmüftüsü olarak kurumu temsil eder, Riyaset’e ve Müftüler Konseyi’ne başkanlık eder. Fetva verme, İslam’ın doğru anlaşılması ve yaşanması için rehberlik etme, cemaat mensuplarının dinî hak ve özgürlüklerini koruma görevlerini yürütür.
Menşura merasimi yalnızca Müslümanların dinî hayatı ve İslam Birliği’nin kurumsal devamlılığı bakımından değil, Bosna-Hersek’in çok dinli ve kültürlü toplumsal yapısı açısından da önem taşımaktadır. Bu yönüyle tören, dinler arası diyalog, toplumsal güven ve birlikte yaşama kültürünün güçlendirilmesi bakımından da geniş bir anlam ifade etmektedir.
Menşura: Kurumsal devamlılığın sembolü
Menşura kelimesi, Arapça menşur sözcüğünden gelmektedir. Onay belgesi, atama kararı veya yetki belgesi anlamlarını taşır. Osmanlı kurumları aracılığıyla Bosna-Hersek’teki İslam idari geleneğine yerleşmiştir.
Tarih boyunca İslam devletlerinde müderrislerin, kadıların, eyalet yöneticilerinin ve müftülerin görevlendirilmesinde menşura niteliğindeki belgeler kullanılmıştır.
Bosna-Hersek İslam geleneğinde menşura özellikle Reisülulemanın dinî meşruiyetinin ve yetkisinin teyidiyle özdeşleşmiştir.
Osmanlı yönetiminin sona ermesinden sonra Bosna’daki Müslümanlar, İstanbul ile dinî bağlarını korumaya çalışmış; bu dönemde Reisülulemalık görevini yerine getirme yetkisi Şeyhülislam tarafından verilen menşura ile teyit edilmiştir. 1909 tarihli Özerklik Statüsü de Reisülulemanın atanmasının ardından İstanbul’dan menşura alınmasını öngörmüştür.
1924 yılında Türkiye’de hilafet ve Meşihat makamlarının kaldırılmasının ardından menşura verme yetkisinin nasıl kullanılacağı yeniden düzenlenmiştir. 1930 tarihli İslam Dinî Birliği Anayasası ile bu yetki, Müslüman ileri gelenlerden oluşan özel bir kurula verilmiştir.
Günümüzde menşura metni Boşnakça ve Arapça olarak hazırlanmaktadır. Görevdeki Reisülulemanın yeniden seçilmesi durumunda ise yeni bir menşura takdim edilmeden, yeni görev döneminin ilanı merasimi gerçekleştirilmektedir.
Yeni Reisülulema Nedžad Efendi Grabus kimdir?
Prof. Dr. Nedžad Efendi Grabus, 1968 yılında doğdu. 1987 yılında Gazi Hüsrev Bey Medresesi’nden mezun oldu. Saraybosna İslam İlimleri Fakültesi’nde lisans eğitimini 1994, yüksek lisansını 2001, doktorasını ise 2008 yılında tamamladı. Ayrıca Saraybosna Üniversitesi Felsefe Fakültesi’nde 1995-1999 yılları arasında lisansüstü eğitim kapsamında bütün derslerini verdi.
Riyaset’in Din Eğitimi ve Öğretim Birimi’nde ve Saraybosna İslam İlimleri Fakültesi’nde görev yaptı. 2021 yılında aynı fakültede profesör unvanını aldı. Ljubljana Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde ders verdi; Viyana Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde misafir öğretim üyesi olarak bulundu.
2006-2021 yılları arasında Slovenya İslam Birliği Ljubljana Müftüsü ve Meşihat Başkanı olarak görev yaptı. 15 Eylül 2021 tarihinde Saraybosna Müftülüğü görevine getirildi.
Grabus’un önemli çalışmalarından biri, Ljubljana Müslüman Kültür Merkezi’nin ve caminin inşa sürecini yönetmesidir. Arsa seçimi ve satın alınmasından inşaatın tamamlanmasına kadar projeyi takip etti. Merkezdeki cami 7 Şubat 2020 tarihinde ibadete açıldı.
Slovenya Cumhurbaşkanı Borut Pahor, dinler ve kültürler arası diyaloğun geliştirilmesine yaptığı katkılardan dolayı kendisini Gümüş Liyakat Nişanı ile ödüllendirdi.
Kitapları, bilimsel makaleleri ve tercümeleri bulunan Grabus; din, eğitim, kültür ve dinler arası diyalog konulu uluslararası konferanslara katıldı. Arapça, İngilizce ve Slovence bilmektedir.
Dikkat çekici tarihî tevafuk
Nedžad Efendi Grabus, 15 Kasım 2012 tarihinde Gazi Hüsrev Bey Camii’nde Husein Efendi Kavazović’e menşura takdim edilmesi için oluşturulan heyette yer almıştı. Aradan 14 yıl geçtikten sonra aynı camide bu kez kendisine menşura takdim edilecek ve Bosna-Hersek İslam Birliği’nin yeni Reisüluleması olarak görevine başlayacak.
Bu merasim, Bosna-Hersek İslam Birliği’nin tarihî kurumsal geleneğinin, dinî otoritesinin ve sürekliliğinin yeni bir döneme taşınması bakımından önem taşıyor.
Mufassal haber:M.Tevfik Yücesoy)