Nüfus Sayımları 1-15 Nisan 2011'de

30 yıldan sonra 1-15 Nisan 2011 tarihleri arasında Kosova'da Nüfus sayımların yapılması planlaştırılıyor. Nüfus sayımları ile ilgili daha fazla bilgi edinmek amacıyla Kosova Merkez Nüfus Sayımı üyesi Fikrim Damka ile röportaj gerçekleştirdik.

Nüfus Sayımı yaklaştıkça daha fazla gündeme gelmeye başladı. Nüfus Sayımı süreci nasıl gerçekleşiyor?

Uzun bir beklentiden sonra 1-15 Nisan 2011 tarihleri arasında Nüfus Sayımı yapılacaktır.
Süreç 2005 yılında başlatılmıştır, ancak 2007 ve 2009 da nüfus sayımları ertelendikten sonra bu yıl 1 - 15 Nisan tarihleri arasında gerçekleşecektir. 
Avrupa Birliği "Euro Stat" kurumunun değerlendirmesine göre Kosova da nüfus sayımlarının yapılması için zeminin ve durumun olgunlaştığı değerlendirilmiştir.

1999 yılında ilk kez nüfus sayımlarını yapılacağı duyurulmuştur, ancak aradan 10 yıl geçmesine rağmen sayımlar yapılamadı. Engeller neydi?

1999 da süreç henüz olgunlaşmamıştı, kurumlar istenilen bir düzeyde çalışmalarını sürdürebilir bir durumda değildi. Kosova İstatistik Kurumu henüz oluşum safhasındaydı, dolayısıyla halkın daha önemli sorunları varken nüfus sayımını gerçekleştirmek düşünülemezdi. Bildiğiniz gibi diğer etkenler de nüfus sayımının yapılmamasına neden olmuştu en önemlisi Sırp topluluğunu yapılacak nüfus sayımına katılmama kararıydı.
Ertelemeler AB kurumlarıyla istişarede bulunularak nüfus sayımları için durumun olgunlaşmadığı değerlendirmesinden hareket ederek alınmıştı. İstişarelerde bunlar hep dile getirildi ve sonuçta AB'de de nüfus sayımlarının yapılması göz önünde bulundurularak 1-15 Nisan 2011 tarihi Kosova da nüfus sayımı yapılması için en uygun olarak görüldü. Aynı tarihlerde çevre ülkelerde nüfus sayımlarının yapılması da planlaştırılıyor, bildiğim kadarıyla Makedonya AB onayını henüz almış değil, Sırbistan iç dinamikleri dolayısıyla nüfus sayımını sonbahara ertelemiş bulunuyor diğer çevre ülkeleri ise sayımları gerçekleştirecek.

Son dönemde de bazı pürüzler ortaya çıktı. Kosova istatistik kurumu müdürü Nait Vrenezi geçenlerde görevinden istifa etti. Bu nasıl etkileyecek, nüfus sayımını engelleyecek mi?

2005 yılından nüfus sayımı merkez komisyon üyesiyim. Yanlış hatırlamasam Kosova İstatistik Kurumunda o dönemden bu güne kadar dört müdür değişti. Nüfus sayımının gerçekleşmesini etkileyeceğini inanmıyorum. Nüfus sayımını, Kosova Meclisi ve Hükümetinden onay alan
Nüfus Sayımı Merkez Komisyonu gerçekleştirmektedir ve komisyon Kosova İstatistik Kurumu'nun üstünde bir kurumdur.
Nüfus Sayımı Merkez Komisyonu her şeyi kontrol eder, her şeyi denetler, kararlar alır, hatta istatistik kurumu konusunda da kararlar alabilir bir yapıya sahiptir. Dolayısıyla nüfus sayımını etkileyebilecek bir etken değildir. 

Hazırlıklar bugün daha belirgin bir şekilde gözüküyor 2005 ten bu yana siz ordasınız, sizden daha önce de çalışmalar sürdürülüyordu. Daha belirgin dediğiniz şeyler nelerdir?

Merkez Nüfus Sayım Komisyonu bu nüfus sayımlarının yapılacağı süreçte soruların neler olacağı konusunda evrakların onayını gerçekleştirip, nüfus sayım formu olarak onaylandı.
Nüfus sayım formunun onaylanmasıyla süreç hızlanmaya başladı. Akabinde belediye nüfus sayım komisyonları 37 belediyede kurulması onayı alındı. 37 belediyede Nüfus Sayım Komisyonlarına seminerler düzenlenerek belediyelere düşen görevlerin neler olduğu anlatıldı.  Bütün belediyelerin Nüfus Sayım Komisyonu başkanlığını belediye başkanları yürütecektir.
Kosova da 30 yıldır sağlıklı şekilde yapılamayan nüfus sayımları sonuç itibariyle belediyelerin de dahil olmasıyla Kosova'da yaşayanların istatistik bilgilerinin de ortaya çıkmasını sağlayacaktır.
İstatistik bilgileri mal varlığı yanı sıra eğitim seviyesinin de ne durumda olduğunu ortaya çıkaracaktır.  İstatistik verilerin ortaya çıkması büyük önem taşıyarak ileriye dönük yapılacak devlet planlamalarında, yatırımlarda bir ayna olacaktır, veri olacaktır bu verilere bakarak ciddi projelere adım atılması daha kolay olacaktır.

Nüfus sayımında piramitler bir şekilde oluşuyor Nüfus Sayım Merkez Komisyonu belediyelerde de oluşarak ileriki dönemde neler bekleniyor?

Nüfus Sayım Merkez Komisyonu belediyelere yetki vererek istatistik kurumuyla birlikte belediyeler duyurularını, ilanlarını, iş ilanlarını yayınlayacaktır. Bu duyurulardan sonra nüfus sayımlarında çalışacak geçici kayıt memurların alımlarına başlanılacaktır. Çalışma süreleri 1-2 ay olacaktır bu süre zarfında çeşitli eğitimlerden geçeceklerdir çünkü sayımlar kolay olmayacak 400 yakın soruyu sorup dolduracaklar ciddi bir iş olarak algılanmaktadır ve Kosova geneline bakıldığında 7700 kişinin görev yapacağı bir nüfus sayımı olacaktır. Vatandaşlarımızın bu duyurulara ilgi göstermeleri gerekir. 
Temennimiz üniversiteyi bitirmiş yada üniversite son sınıf öğrencilerimizin katılması. Bu nüfus sayımlarında daha önce çalışmış olan orta yaşlı vatandaşlarımızın, halkı tanıyan kişilerin katılmasının daha verimli olacağını düşünüyorum. Bu nüfus sayımlarında bölgelerden vatandaşlarımızın kendi bölgesinde nüfus sayımını gerçekleştirmesini planlamaktayız örnek vermek gerekirse eğer başvuranlardan biri Terzimahaleden ise görevini o bölgede yapması hem kendisi için daha verimli hem de mahallede yaşayanlar için daha kolay olacaktır.

Geçici memurlar için duyuru ne zaman yayınlanacak?

Hafta içerisinde yayınlanması bekleniyor. Şehirlerin büyüklüğüne göre kayıt denetim geçici memurları sayısı belli olacaktır. 7700 memuru 37 belediyede görev yapması planlaştırılıyor.

Nüfus sayımları gerçekleştikten sonraki süreci anlatır mısınız?

Nüfus sayımı 1-15 Nisan tarihinde gerçekleştikten sonra her gün toplanan veriler belediye nüfus sayım komisyonları tarafından Merkez Nüfus Sayım Komisyonuna gönderilecek bu veriler de Nüfus Sayım Komisyonu ve Kosova İstatistik Kurum veri tabanına aktarılarak depolanacak ve sayımlar tamamlandıktan sonra işlenecektir. Yapılan planlamaya göre istatistik kurumu tarafından ilk verilerin 6 ay sonra kamu ile paylaşılması öngörülüyor. İki yıl içerisinde ise gerçeklesen nüfus sayımında istatistik bilgileri yayınlanacaktır. Nüfus sayımından sadece genel bilgiler yayınlanabilecek. Form içerisinde kişiye ait bilgiler gizli kalacaktır. Depolanan bilgiler kamuyla paylaşılmadan sadece devlet kurumları içerisinde istatistik olarak kullanılabilinecektir.

Nüfus sayımının öneminden de kısaca bilgi verir misiniz?

Kosova'da nüfus sayımı 30 yıldan bu yana sağlıklı bir şekilde gerçekleşmedi. 1981 yılında gerçekleşen sayımlar da hep soru işaretlerine neden olmuştur. Öyle ki yapılacak olan bu nüfus sayımı Kosova'nın gerçek nüfusunu ortaya çıkaracak. Yaş ortalaması belli olacak. Hane halkının elindeki mevcut varlık, eğitim düzeyi etnik kimliği, ana dili, bildiği ve kullandığı diller, çocuk sayısı, medeni durumu, dini ve ulusal mensubiyeti  vs gibi bilgileri ortaya çıkaracaktır. Nüfus sayımı sırasında 400 yakın soru sorulacak.



Sayım sırasında gerçek bilgilerin verilmesi ne denli önemlidir?

Çok önemlidir. Her vatandaşın gerçek bilgileri kanunen yansıtmak zorunluluğu vardır.  Hiçbir vatandaşın sayımlara katılmıyorum veya gerçek bilgileri vermiyorum deme hakkı yoktur, böyle davrananlara kanuni süreç başlatılacaktır.  İleriye doğru hem genel anlamda verilen bilgilerin gerçekliği tartışılacaktır hem de bireysel olarak o kişiye ait bilgilerin devlet bazında gerektiğinde kumlanılmaya başlanıldığında bu bilgiler baz alınacaktır. Örneğin eğer sizin milli kimliğiniz Türk ise ileride istenildiği taktirde bütün devlet makamlarında bu bilgiye baş vurulacaktır. İşe alınma konularında ileriki dönemlerde bu bilgilere baş vurulabilir. Şimdiye kadar bu konuda milli kimlik söz konusu gözlenen bazı istismar olayların bundan böyle önüne geçileceğini inanıyorum.
Nüfus sayımları Kosova'da 30 yıl olmadı bu yıl yapıldıktan sonra da ancak yeni nüfus sayımı 2021 yılında yapılması planlaştırılıyor. Önümüzdeki 10 yıl içerisinde verilen beyana göre bilgiler kullanılacaktır. Bu bile başlı başına sayımın ne denli önemli olduğunun göstergesidir. Vatandaşın gerçek bilgileri vermesi kendi çıkarındandır.

İstatistik olarak verilerin önemi nedir?

Devlet bu verilere göre geleceğini planlayacak. Örnek vermek gerekirse, tarım bakanlığı olarak hali hazırda Kosova'da ne kadar büyük baş, küçük baş hayvanın var olduğunu ve kime ait olduğunu istatistik olarak saptamış değiliz. Sayımlardan sonra bu durum net bir şekilde ortaya çıkacaktır. Bu da planlama için çok önemlidir. Diller konusunda devletin bazı planlamalarında belirli bölgelerde dilin resmiyeti söz konusu olunca elde edilen verilerin önemi büyük olacaktır. Konuşulan dillerin de bölgelere göre saptanması ileride önem arz edecek.

Peki formlar hangi dillerde olacak?

Formlar Kosova'da resmi dillerde olacak. Formlar Türkçe olacaktır kayıt memurları soruları Türkçe de soracaktır.

Nüfus sayımlarında hile yapma olasılığı nedir?

Evrakların hepsinin numaraları belli olacak. Evrakta kayıt edilen herşey beyan eden kişi tarafından kontrol edilecektir. Her kayıt memurunun günde 8 hanede bilgileri toplaması öngörülüyor. Toplanan bilgiler her akşam merkeze gönderilecek. Nüfus sayımlarını gerçekleştiren  Kosova kurumları uluslararası denetim kurumu olan UNOPS tarafından gözetlenecektir. Örgüt,verilerin güvenirliğini denetleyecek. Ben nüfus sayımların güvenilir olacağına inanıyorum.

Verilerin kötüye kullanılma ihtimali var mı?

Zannetmiyorum. Farklı bir dönemde bulunuyoruz yeni bir dünya yapısı içerisindeyiz., Verilerin kötüye kullanılması ihtimali olmadığını sanıyorum.

Türklerin nüfusu tahmininiz nedir?

Rakamlarla konuşmak istemiyorum. Eskiden ifade edilen rakamların kat be kat üzerine çıkacağına inanıyorum.

Eskilerde baskı politikası uygulandığını biliyoruz. Sayımlarda halkımızın korkmasına yer var mı?

Bu tür kandırmacalar olmuş. Ancak ben Halkımızın artık daha bilinçli, daha eğitimli ve kendisini ifade etmekte daha hür olduğuna inanıyorum. Eskiden, örneğin,  eğitim alanında kandırmaca yapılmış. Bugün Türk olana ister Türkiye'de ister de Kosova üniversitelerinde bölümler ve Arnavutça bölümlerde Türklere kontenjan sağlanmaktadır.  Bu da Türklerin eğitimde daha avantajlı durumda olduğunu gösteriyor.  Türklerin lise ve yüksek öğrenimde hemen hemen yüzde yüz eğitim şansı oluyor.

İş bulmada da avantaj var mı?

İş bulmada da avantajlar vardır. Istihdam sırasında Türk toplumuna ayrılan kontenjandan bazı diğer topluluk temsilcilerinin faydalandığını biliyoruz, ileride devlet bazında bu veriler sayesinde bunun önüne de geçileceğine inanıyorum.

Nüfus Sayımında Türkiye'nin rolü ?

Anavatanımız Türkiye'nin gözü kulağı nüfus sayımları üzerinde olacak.  Kosova'da Türk nüfusunun gerçek durumu Türkiye'yi de yakından ilgilendiriyor. Anavatanımız, çıkacak sonuca göre farklı politikalar ve farklı planlamar yapacağına inanıyorum.


Nüfus sayımı tanıtımı nasıl yapılacak?

Nufüs sayımıyla ilgili tanıtımlar geniş bir şekilde yapılacak. Tanıtım Türkçe de yapılacak. Süreç başlamıştır ve başarılı olarak sonuçlanacaktır.