Mufassal haber: M.Tevfik Yücesoy
Zvornik’te uzun yıllar sonra yeniden Bosna Hersek İslam Birliği’nin mülkiyetine geçen tarihi Podrinjska Medresesi binasında ilk kapsamlı temizlik ve koruma çalışmaları başlatıldı. Çalışma, medresenin yeniden ihyası yolunda atılan ilk somut adım olarak değerlendiriliyor.
Temizlik faaliyetlerine, Zvornik İslam Birliği Meclisi’ne bağlı imamlar katıldı. Çalışmaya, Başimam Hafız İzet-ef. Salkanović ile Meclis Başkanı Mustafa-ef. Muharemović öncülük etti. Amaç, yıllardır atıl durumda bulunan tarihi yapının temizlenmesi, korunması ve ileride gerçekleştirilecek restorasyon çalışmalarına hazırlanmasıdır.
150 yılı aşkın bir ilim mirası
Podrinjska Medresesi, 1870 yılında kurulmuş ve 1871 yılında dönemin Müslüman halkının vakıf desteğiyle inşa edilmiştir. Tarihi kaynaklarda “Zvornik Medresesi”, “Podrinje Medresesi” ve “Drina Medresesi” adlarıyla da anılan bu eğitim kurumu, Doğu Bosna’nın en önemli İslami eğitim merkezlerinden biri olarak kabul ediliyordu.
Medrese yalnızca Zvornik’e değil; Srebrenica, Vlasenica, Spreča Vadisi ve hatta bugünkü Batı Sırbistan’daki Müslüman topluluklara imam, hatip, muallim ve din görevlileri yetiştiriyordu. Mezunları arasında belediye başkanları, siyasetçiler ve önemli din âlimleri de bulunuyordu.
1946’da kapatıldı, bina farklı amaçlarla kullanıldı
İkinci Dünya Savaşı’nın ardından 1946 yılında Yugoslav komünist yönetimi tarafından medresenin faaliyetleri zorla durduruldu. Eğitim sona erdirilirken bina yıllar boyunca askeri birliklere, mahkemeye ve konut olarak farklı kurumlara tahsis edildi. Zamanla halk arasında yapı, “eski mahkeme binası” olarak anılmaya başladı ve medrese kimliği büyük ölçüde unutuldu.
Yeniden İslam Birliği’nin mülkiyetinde
Haziran 2026’da tarihi bina yeniden Bosna Hersek İslam Birliği’nin mülkiyetine geçti. Böylece yaklaşık seksen yıl sonra medresenin korunması ve aslına uygun şekilde restore edilmesinin önü açılmış oldu. Yapının kültürel miras statüsü kazanması için de resmi girişimler sürdürülüyor.
Zvornik neden önemlidir?
Zvornik, Bosna-Hersek’in doğusunda, Drina Nehri kıyısında ve Sırbistan sınırında bulunan tarihi bir Osmanlı şehridir. Osmanlı döneminde sancak merkezi olan şehir, camileri, medreseleri, vakıfları ve ilim geleneğiyle bölgenin önemli kültür merkezlerinden biri hâline gelmişti.
1992-1995 Bosna Savaşı sırasında ise Zvornik, Boşnak sivillere yönelik ağır saldırıların ve zorunlu göçlerin yaşandığı ilk şehirlerden biri oldu. Savaşın ardından şehirdeki İslam kültür mirasının korunması ve yeniden ihyası için önemli çalışmalar yürütülmektedir. Podrinjska Medresesi’nin yeniden İslam Birliği’ne kazandırılması da bu tarihi ve kültürel hafızanın yeniden canlandırılması açısından büyük önem taşımaktadır.