Priştine’de 18. Uluslararası Büyük Türk Dili Kurultayı Düzenlendi

İhsan Doğramacı Erbil Vakfı, Türkiye’nin Priştine Büyükelçiliği, TİKA Başkanlığı, Yunus Emre Enstitüsü Başkanlığı  ve Priştine “Hasan Prishtina” Üniversitesi katkılarıyla Priştine’de bugün 18. Uluslararası Büyük Türk Dili Kurultayı düzenlendi.

Yoğun katılımın olduğu Kurultay  24 Eylül Pazar günü Kosova kuzeyinde öldürülen polis anısına bir dakikalık saygı duruşuyla başladı, ardından Kosova ve Türkiye Milli Marşları çalındı.

Kurultay açılışına Türkiye Büyükelçisi Sabri Tunç Angılı,  Kosova Başbakan Yardımcısı Emilija Rexhepi,  eski Cumhurbaşkanı Fatmir Sejdiu, milletvekili Fidan Jılta, TİKA ve Yunus Emre Enstitüsü temsilcileri, dil bilimcileri ve öğrenciler katıldı. 

 Kurultay’ın açılış konuşmasını yapan Priştine Üniversitesi Filoloji Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Başkanı Prof. Dr.Ergin Jable, Kosova’da Türk  halkının dili ve eğitimine değinirken, 40 yıl öncesine kadar Balkanlarda prestijli dil olan Türkçe’nin, 40 yıl sonra prestij dili olmaktan çıktığını hatırlatarak, Türkçe’nin yerel dil haline geldiğini belirtti. Dil haklarından mahrum kalan toplumun her geçen gün umutların azalmasına rağmen Türkçe dilinde edebi eserlerin yazılmasına devam edildiğini vurgulayan Jable, “Herşeye rağmen Türkçe aynı hızla devam ediyor” dedi. Jable, Kosova’da 35 yıldır bir çok eser üreten ve çalışmalarına devam eden Türkoloji, son 4 yıl içinde lisans programlarına kaydını yaptıran öğrencilerin sayısının 100’ü geçtiğini, lisans üstü öğrenci saysının da 57 öğrenci olduğunu belirtti.

Ardından  Kurultaya katılamayan Kurultayı Düzenleme Kurulu Başkanı ve İhsan Doğramacı Erbil Vakfı Eğitim Programı  Koordinatörü Prof. Dr. Rasim Özyürek’in  Türk Dili Kurultayı ve Türk Dilinin zenginliği hakkında konuşması video aracılığıyla sunuldu.

Konuşmaların devamında söz alan TİKA Kosova Koordinatörü Fulya Aslan, “1992 yılından bu yana TİKA’nın Türk Dili ve Türk kültürünün yaşatılması, korunması ve yaygınlaşması amacıyla temsilciliği bulunduğu 62 ülkede 500’den fazla etkinlik gerçekleştirmiş ve gerçekleştirmeye devam etmektedir. Bu bağlamda Balkanlarda  okul öncesi eğitimden üniversitelere kadar Türkçe eğitimin yapıldığı okullarda altyapının inşası, onarımı çalışmalarını gerçekleştirmiş ve  şartları sağlamıştır. Bugün burada  düzenlenen Kurultaya verilen destek TİKA’nın  soydaş coğrafyalarda Türk dilinin, kültürünün ve edebiyatının yaşatılması, yaygınlaşması ve zenginleştirilmesi için verdiği çabanın bir göstergesidir” dedi. 

Ardından sözü alan Priştine Üniversitesi Filoloji Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. İsa Memishi, Priştine Üniversitesi bünyesinde Türk Dili ve Edebiyatı araştırmaları ile bölümün başarılarından konuşurken, Priştine Üniversitesi Türk Dili  eğitimi ve öğretimi  araştırmaları yarım asırlık  bir süre  gerçekleşmekte olduğunu, bu kapsamda Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünün kurulmasıyla daha da ilerlediğini ifade ederek,  Türk Dili ve Edebiyatı bölümünün elde ettiği başarıları  ve faaliyetleri tüm kurumlar ve Büyükelçilikten başlıyarak Türkiye kurumlarıyla işbirliğinde  değişik konferanslar Türk Dilinin gelişmesi  için sempozyumların örgütlenmesiyle daha da büyük  olduğunu vurguladı. 

18. Uluslararası Büyük Türk Dili Kurultayında konuşan İstanbul Üniversitesi Erbil Vakfı Başkan Vekili Doç. Dr. Fatma Taşkın,  Profesör İhsan Doğramacı’nın  üniversitelerin  kurulmasına, eğitime ve sağlık alanına  gösterdiği ilgi ve katkıları yanısıra Türkçeye verdiği önemine de değinerek, Türkçeye ve Türk Dilinin gelişmesine her zaman özen gösterdiğini, Türk Dilinin doğru ve etkili kullanımı, dil eğitiminin doğru yapılması, Türkçenin kültürler arası iletişim sağlayan bir araç haline gelmesine çok önem vererek büyük katkılar sağladığını söyledi. 

Kurultaya konuk olarak katılan eski Cumhurbaşkanı ve Profesör Fatmir Sejdiu da söz alarak,  milletlerin özellikleri dillerin özellikleriyle bağlı olduğunu belirterek, Türk Diline adanan bu kurultayı  selamladı.                                 

 Kosova Başbakan Yardımcısı Emilija Rexhepi de yaptığı konuşmada, “Böyle bir günde bir halkın böyle bir kurultayının düzenlenmesi o halkın yaşadığı devlette var oluşunu göstermektedir. Konuştuğumuz dilimizi ana dilimizi kullanıyor ve koruyoruz. Aynı zamanda ülkemizde konuşulan diğer dillere de saygı gösteriyoruz, fakat bizler de çoğunluk tarafından dilimize saygı gösterilmesini istiyoruz. Bu bizim temel haklarımızdan, Anayasal haklarımızdan, eğitim ve kültür haklarımızdan biridir. Ve bu hakkımızı hiç kimse inkar edemez” dedi. 

Devamda Türkiye'nin Priştine Büyükelçisi  Sabri Tunç Angılı ise konuşmasında,  dilin bir kenara bırakılmaması  gerektiğini, çünkü insanoğlunun kendini bilmesi ve tanınması mümkün olmayacağını  söyleyerek,  dilin sadece konuşma değil,  aynı zamanda düşünme aracı da olduğunu vurguladı. Dolaysıyla Büyükelçi “Hem düşünmenin, hem düşlerin, hem duyguların, hem geçmişi bugüne bağlayan dokuların ifadesi dille olur. Bu yüzden Türkoloji sadece Türkçe’nin yapısıyla, dilbilgisiyle değil, aynı zamanda Türkçe söylenen masallarla, Türkçe görülen rüyalarla, Türkçe yazılan şiirlerle ilgilidir” dedi. 

Konuşmalar ardından İhsan Doğramacı Erbil Vakfı ve Bilkent Üniversitesi temsilcileri ile Priştine Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü  arasında plaketler ve şiltler takdim edildi.

28 Eylül gününe kadar sürecek Kurultay,  açılış konuşmaları ardından  Türk Dili konusunda bilim insanları tarafından tebliğlerin sunulmasıyla çalışmalarına devam etti.