Raif Vırmiça Bir İlke Daha İmza Attı

Araştırmacı - gazeteci - yazar Raif Vırmiça yine bir ilke imza attı. Bu kez Vırmiça, 920 sayfalık "Kosova-Prizren'de Zanaatçılık, Yok Olan Zanaatlar ve Unutulan Eşyalar" kitabını lüks baskısıyla okuyucuların hizmetine sunuyor.


Kaybolan zanaatlar için seçilen sade mekânlar, bu mekânlarda dökülen göz nuru ve alın terinin mübarekliğiyle harmanlanan yoğun emek, her zaman anılmaya değerdir. Dün olmadan bugün, bugün olmadan yarın var olabilir mi? Akıl hünerinin birer nişanesi olan zanaatlara karşı nankör olmamalıyız: Zarafet, ince işçilik, dikkat ve titizlik isteyen bu zanaatlar, bizleri eski zamanlara bağlayan çok önemli bağlarımızdan biridir. Bu zanaatlar eski kültürümüzün birer birikimi olup, içlerinde çok şeyi saklamaktadırlar. Ama ne yazık ki, kaybolan veya kaybolmaya yüz tutmuş, unutulan bu zanaatlar kimimizin belleğinde tatlı bir anı, kimimizin de belleğinde kaydı olmayan veya sadece ses duyum yoluyla duyulan bir sözcüktür.


Uzun süre görülmeyen, duyulmayan, konuşulmayan, dokunulmayan şeyler zamanla unutulur, belleğin karanlık noktalarında kalır. Düne takılıp kalmadan, bu karanlığı birazcık aralamak düşüncesiyle böyle bir çalışmaya girişen Raif Vırmiça, okurlarına eski havaları solumak, alıp mazilere götürmekle birilikte unutulmuşlukta olan çoğu eşya ve zanaatlarımızla ilgili gerçek bilgileri teferruatlı bir şekilde teşhir etmekle gün yüzüne çıkarmaya kendinde ödev bilip "Kosova-Prizren'de Zanaatçılık, Yok Olan Zanaatlar ve Unutulan Eşyalar" kitabıyla okuyucuların huzuruna çıkıyor.


Kendinde yeni bir araştırma ufkunu oluşturan zanaatçılık ve yok olan zanaatlar konusu, bu topraklarda bir ilki oluşturmaktadır. Çünkü bundan önce zanaatlarla veya yok olan zanaatlarla ve unutulan eşyalarla ilgili düzgün ve geniş kapsamlı bir yayına rastlanmamıştır.

Bu kitap, müellifin yaşadığı Rumeli'nin incisi olarak bilinen Prizren'e de apayrı bir değer katacaktır. Prizren'in Kosova'da kültür ve turizminin merkezi olması açısından büyük önem taşımasıyla birlikte Prizren'in kent tarihine ve tarihi kimliğini korumasına da destek olacaktır.

Prizren'in kentsel, arkeolojik, ticaret, zanaatçılık ve doğal sit olma özelliklerini bir araya toplayan nadir kentlerden biri olduğu göz önünde bulundurulursa bu değerleri gelecek kuşaklara aktarmak, tanıtımını sağlamak ve turizm potansiyelini istenen noktaya getirmekte, bu kitabın önemli bir katkısı ve yeri olacaktır. Çünkü tarihi ve kültürel değerlerimize sahip çıkarak nostaljik (özlemli) bir ortamda kamuya bu değerleri arz etmek ve bu özelliklerle tanıtmak, öte yandan, çoğu eski ve kaybolmaya yüz tutmuş zanaatların anısına ve nostaljik bir atmosferin yaşanması için, Arasta Çarşısı ve diğer çarşıların belli ölçüde yeniden tasarlanmasına da yardımcı olacağı kesindir.

Bunun yanında kitapta Prizren'de ekonomi alanında büyük bir boşluğu hissedilen ve toplum için önem taşıyan bugün yok olan eski eşyalarımızı ve zanaatları yeniden canlandırmak ve günümüzde hala yaşayan eski zanaatları da koruyarak daha da genişletme için ileride atılabilinecek adımlara da dikkat çekiliyor.


Kitabın ana konusunu oluşturan zanaatlarla ilgili oluşturulan bölümlerde neşredilen tüm zanaatlar türlerine ve guruplarına göre ayrılmış ve her zanaatla ilgili teferruatlı bilgilere birlikte bolca fotoğraflar, belgeler ve çoğu zanaat ustalarıyla röportajlar sunuluyor. Zanaat türlerine göre çoğu zanaatçıların isimlerine yer verilen kitap ile 170 zanaat türü kapsanıyor.


Kitapta sadece zanaatlarla ilgili değil, Prizren'in zengin tarihi yanında zanaatçılığın ve ticaretin gelişmesiyle ilgili bugüne kadar az bilinen ve çoğu bilinmeyen bilgilere de yer veriliyor. Özellikle de Bistriça deresinin zanaatçılığa ve zanaatçılığın gelişmesine ilişkin katkılarından da bolca söz ediliyor. Kitapta Prizren çarşılarına da özel bir bölüm ayrılıyor.


Kitabın son bölümünde bundan 60-80 yıl veya daha uzun bir zaman ötesinde Prizren zanaatçılarının ve halkının çalıştıkları iş yerlerinde veya evlerinde nasıl bir yaşam sürdürdükleri, çalıştıkları ve yaşadıkları evlerde hayatlarını sürdürmek için çoğu eşya ve nesnelerin de tanıtımına yer veriliyor.  Kitabın bu bölümünde Prizren zanaatçılarının kullanmış oldukları veya üretmiş oldukları eşyalara da yer verilerek okuyucular geçmişe götürülerek bu unutulmuş ve tarihe karışmış eşyaların, nesnelerin veya kapların yazılı ve görsel olarak tanıtımı yapılıyor.


Raif Vırmiça'ya göre, "bu eşyaları veya nesneleri anımsamak, o günlerin yaşamına düşsel bir yolculuğa çıkmak demektir. Ayrıca bugün günlük yaşantımızın vardığı noktanın bilince çıkması ve sanayi toplumunda üretim ve tüketim ilişkilerinin bir sonucu olarak, tüketim toplumu olmanın bir özelliği olarak bazı eşyaların, araçların, kapların kullanımdan nasıl kalktığını ya da nesnelerin biçim değiştirerek bir üst aşamaya gelmesini görmek" demektir.

920 sayfadan oluşan bu kitabın basın masrafları Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı- TİKA tarafından karşılandı.