Rusya, Vučić'e Sırtını Döndü

Yazan: Momčilo Đurđić, index.hr
_Tr: M.Tevfik Yücesoy_

- ABD'nin, Sırbistan petrol endüstrisindeki çoğunluk hissesine sahip Rus Gazprom'a yönelik yaptırımlarını uygulamaya koyup ertelemesinden dokuz ay sonra, vatandaşlar bir çizgi çekme ve 2012'den bu yana uygulanan radikal politikanın yıkıcı sonuçlarıyla doğrudan yüzleşme fırsatına sahip.

- Hırvat JANAF'ın Sırp rafinerisine yönelik büyük dilimi tamamlaması için yaptırımların devreye alınması sekiz gün ertelendi, ancak bu, Sırbistan'ın 2026 başından itibaren yoksun kalacağı enerji kaynakları denizinde sadece bir damla. Ayrıca, konu Bulgaristan, 1 Ocak itibarıyla Sırbistan'a gaz sağlayan Rus gazı akışını da "kesiyor".

- Son dokuz ayda Kremlin, Sırbistan'ın içinde bulunduğu durumu hafifletecek veya çözecek herhangi bir kriz alternatifini düşünmedi. Ukrayna'ya yönelik saldırganlığı nedeniyle yaptırım uygulamayan dünyanın bu bölgesindeki tek ülke olan Rusya'nın bu acımasız dışlayıcı tavrı, Ortodoks kardeşler arasındaki gerçek ilişkiyi gözler önüne serdi.

Rusya'nın Sırbistan ile İlişkisi

"Ana Rusya", Sırbistan'daki 13 bin kızı ve oğlunun yanı sıra kim bilir kaç kızının, oğlunun ve diğer aile üyelerinin çok yakında aylık gelirleriyle ilgili sorun yaşayacağı gerçeğiyle ilgilenmiyor. 

- Vučić, eski Savunma Bakanı Zoran Đorđević aracılığıyla halka "devletin çalışanların maaşlarına garanti vereceği" mesajını vermişken, bunu neden hesaba katsınlar ki?

- Belgrad ve Moskova'nın bu siyasi sadomazo orjisinin, azınlık ortağın çoğunluk sahibinin çalışanlarına maaş garantisi vereceği, çoğunluk sahibinin sorunlarına en ufak bir anlayış ve empati göstermediği bir sapkınlık seviyesine ulaşması mümkün mü?! Ders: Patolojik bir zorbayla aynı yataktaysanız, yatağa bağlı ve vücudunuzun her yerinde Rus kırbaç izleriyle tehlikeli bir durumda kalmaya şaşırmayın.

Bu durum ancak NIS'in Avrupa'nın stratejik noktalarından biri olması ve Batı'nın kapıyı iki kez ve uzun süre kapatıp kilitlemek istediği Rusya'nın "ayak basmasına" hizmet etmesiyle açıklanabilir.

Bu siyasetle ilgili, işle değil.

Yani, Gazprom'un Sırbistan şubesi NIS, toplam mülk ve iş portföyünün yüzde birinden biraz daha azına denk geliyor; bu da meselenin esasen siyasetle ilgili olduğunu, işle ise çok daha az ilgili olduğunu gösteriyor.

- Ödenen ve yatırılan miktara kıyasla kat kat kâr elde etmenin yanı sıra, Rus istihbarat teşkilatının Sırp kolunda da büyük bir hissedar olduğu izlenimi ediniliyor. Zehirleri Sırp siyasi hayatını derinden kirleten, akıl almaz derecede dallanmış Rus yanlısı ajan ağının tam da "petrol kaynaklarından" finanse edildiğine dair ciddi işaretler var.

- Sırp rejimi ve ulusal bütçe için "çalışanlar" bağlamında bir sonraki soruna geliyoruz: azınlık hissedarı, binlerce siyasi analisti, doksanlardaki savaşları kaybeden emekli üst düzey subayları, tutkulu botları ve trolleri, meçhul neo-Nazi sivil toplum örgütlerini ve siyasi hareketleri ve yatırılan her doları haklı çıkaran Stalinist ve zorba ailelerin torunlarını finanse etme yükümlülüğünü üstlenecek mi? Bu da Sırbistan'daki Avrupa entegrasyonuna desteği %33'e düşürüp koruyacak.

Sırbistan'a Karşı Amerikan Tutumu

- Öte yandan, ABD kısa bir süre içinde devlete, rejime ve Banja Luka'da boyunsuz bir haydutla Trump'ın seçim zaferlerinden çok ikinci kez dünyaya gelişini kutlayan adama karşı bir düşmanca tavır daha takındı. Geçen yıl 5 ve 6 Kasım'da Sırp medyası, Vučić'in zaferden sonra Trump ile üst üste beşinci, yedinci veya on beşinci kez görüşüp görüşmediğini başarıyla tartışırken, Sırp medyası da Vučić'in zaferden sonra Trump ile görüşen kişi olup olmadığını tartışmaya açtı.

- Ancak ne yazık ki, ABD'nin Sırbistan'a getirdiği ve burada düşmanca bir siyasi eylem olarak nitelendirdiğimiz %35'lik Avrupa'nın en yüksek ikinci vergi oranının ardından, 10 Ocak'ta NIS'e uygulanan yaptırımların devreye girmesi beklenen 8 Ekim geliyor.

Devlet adamı ile fahişe arasındaki fark

- Kısa vadedeki bu ikinci Amerikan kabalığı, Ruslar için istisna olabilecek, ancak artık Amerikalılar için kural olarak dayatılan jeopolitik sadomazoşist orjilerin derin ve kanlı izlerini yine bırakıyor. Bu bana, Tanrı aşkına, fahişe olmadığını, sadece "devletin dış politikasına uygun" bir tarafsızlık politikası uyguladığını söyleyen sponsorun hikayesini hatırlatıyor.

- Hikâyenin doğru olup olmadığını bilmiyorum ama kesinlikle öğretici: Tito gibi davranıp "üçüncü tercih" masasında olmak istiyorsanız, iki sandalyeye oturamazsınız. Üçüncü bir sandalyeye, kendi sandalyenize sahip olmalısınız. İşte bir devlet adamı ile fahişe arasındaki fark.

- Sırbistan, anne babası gözlerinin önünde boşanan küçük bir kız çocuğu gibi köşede otururken, Avrupa, Ruslara karşı Amerikan yaptırımlarının devreye girmesini, Trump-Putin aşkının sona erdiğinin cesaret verici ve en büyük kanıtı olarak görüyor. Çin ise elbette kendi işine bakıyor ve "o Bella Ciao" şarkısını söylüyor...

Çin Faktörü

- Çin'den bahsetmişken, Sırp siyasi hayatındaki hiçbir partinin, en azından yüksek sesle, Rusya'nın Kosova'nın tanınması konusundaki vetosuna ek olarak, Kremlin'in tüm bu kabalıklarına ve aşağılamalarına hazır olmamıza rağmen, Çin'in de aynı veto hakkına sahip olduğunu düşünmemiş olması inanılmaz.

- Bu hakkın sahibi olmakla kalmıyor, aynı zamanda Kosova konusunda da kullandı. Kaçınılmaz Amerikan yaptırımları ve Rus uzlaşmazlığı arasında kalan Vučić gibi bir jeostratejist, eğer Rusya, NIS'nin olası millileştirilmesi nedeniyle orada değilse, ay başında Çin'in vetosu hakkında Şi ile konuşmamış olabilir mi?

- Özellikle Çin vetosunun bize maliyeti Rusya'nınkinden çok daha fazla, çünkü Sırbistan'ın Çin ile yaptığı tavizler ve anlaşmalar Gazprom ile yapılan satın alımlardan kat kat daha büyük! Smederevo demir fabrikaları, Bor altın ve bakır madenleri, otoyollardan demiryollarına ve EXPO 2027'ye kadar altyapı...

Olası çözümler

- Günlerce aramızın açık olduğu bir durumda, son aylarda kamuoyunda nadiren ve çekinerek dile getirilen NIS'in millileştirilmesi, özellikle Darko Obradović liderliğindeki Batı rejimi yanlısı siyasi analistlerden oluşan dar bir çevrede giderek daha fazla önem kazanıyor. Obradović, yaptırım krizinin başlangıcından bu yana NIS'in koşulsuz millileştirilmesini ve %100 Sırp devletinin mülkiyetine iade edilmesini savunuyor. Bu, Rus yanlısı muhatapların büyük çoğunluğu tarafından açık bir direnişle karşılandı, ancak Kremlin'in bize sırt çevirdiği herkes tarafından açıkça görüldüğü için bu direniş de azalıyor.

- Bazıları, Kremlin'in yeni siyasi koşullar hazırladığı için bizi "sıkı bir kontrol altında tuttuğundan" şüpheleniyor, ancak bunun başka ne olabileceği henüz belli değil. Belki de zaten çökmüş olan Avrupa veya NATO entegrasyonlarının kamuoyunda terk edilmesi? Belki de Amerikan Bondstyle'ına benzer bir şekilde Kosova yakınlarında bir Rus askeri üssü? Putin'in, onu ne kadar küçük düşürmüş olursa olsun, Vučić'e giderek daha az güvendiği ve Kremlin'e olan sadakatinin yeni kanıtlarını beklediği unutulmamalıdır.

İflas fikri

- Belgrad Ekonomi Fakültesi'nin saygın profesörü Dragan Đuričin, NIS'in nihai iflası yerine iflasını, kazan-kazan seçeneği olarak ele alıyor. Öneri, şirketin artık devlete ve çalışanlarına karşı yasal yükümlülüklerini yerine getiremeyeceği anı ifade ediyor...

- Bu, Ruslarla anlaşarak yapılacak, böylece yaptırımlar kaldırılana kadar Sırbistan devletinin elde edeceği kâr, daha sonra bulunan mülkiyet oranına göre paylaşılacak. Bu, savaş sırasında Rusya'nın herhangi bir şekilde finanse edilmesini engellemek isteyen ABD'nin taleplerini de karşılayacaktır.

- Özel bir Rus şirketinin çalışanlarının maaşlarının hiçbir koşulda kendi bütçesinden finanse edilmemesi gerektiği ve eğer devlet bunu yapmazsa, isyanın merkez üssü ve NIS'in karargahı olan Novi Sad'daki öğrenci-vatandaş hareketinin Bulvar'ın sonundaki binayı işgal etmesi gerektiği fikri sosyal ağlarda hızla yayıldı.

- Kulağa oldukça iddialı gelse de, bazıları "bunun mafya futbol kulüpleri Kızılyıldız ve Partizan'ın işgaliyle eşgüdümlü olarak yapılması gerektiğini" ekliyor. Bunları "Sırp toplumunu zehirleyen" en kanserli noktalar olarak görüyorlar.

Sorunları çözmektense yaraları deşmeyi tercih ediyorlar.

- Aynı zamanda Vučić, hem Sırp NIS hem de Hırvat JANAF'ın başı dertte olduğu için, bu ortak davada Hırvatistan ile herhangi bir iş birliği olasılığını öfkeyle reddediyor.

- Seçim açısından daha kârlı olan "ölüm kültürü"nü uygulayan siyasi liderler ve hipodrom gösterileri, bu durumda olduğu gibi, ne kadar büyük olursa olsun, ortak sorunları çözme konusunda herhangi bir anlaşmaya varmaktansa, insan kemiklerini ve açık yaraları deşmeyi her zaman tercih edeceklerdir.

Bu arada, Franckova kafa ve Zvečevo çikolataları, Sırbistan'da C kafa ve Pionir çikolata gibi yerli nesil muadillerinden hala daha ucuz. Trump, Sırpların yüksek kar marjlarını sevdiğini biliyor, öyleyse neden onlara yüksek gümrük vergileri uygulamıyor?