Sırbistan Kosova İle Müzakerelere Hazır Mı ?

Belgrat statü sorununu tekrar ele almayı hala istese de, Kosovalı Sırpların çoğu yaşam şartlarının iyileştirilmesi üzerinde durulması gerektiğini söylüyor.

Kosova'nın bağımsızlık ilanından iki yıldan uzun süre sonra, Sırp liderler müzakere masasına geri dönmenin gündeme alınabileceğini ileri sürüyorlar.

Dışişleri Bakanı Vuk Jeremiç, Uluslararası Adalet Divanı'nın beklenen kararında bağımsızlık ilanının uluslararası hukuka aykırı olduğunun görüleceğinden emin. Yetkililer, sonucun böyle çıkması halinde yeni statü müzakerelerine ve Belgrat için kabul edilebilir bir uzlaşmaya kapı açılabileceğini söylüyorlar.

Sırbistan'ın Kosova'dan Sorumlu Devlet Bakanı Oliver Ivanoviç, "Taraflardan birisi vazgeçmek zorunda kalacak ve tabii ki o da Kosova olacak." şeklinde ısrar ediyor.

Ancak pek çok Kosovalı Sırp bundan kuşkulu. Temsilci Rada Trajkoviç'e göre, Belgrat kendi lehine bir çözüm elde etmek için gereken siyasi etkinliğe sahip değil.

SETimes'a konuşan Traykoviç, "Sırbistan siyasi ve güvenlik açısından zayıf, ekonomik açıdan bağışçılara bağımlı ve Kosova'ya yönelik net şekilde tanımlanmış bir stratejiden yoksun." diyerek şöyle devam etti: "Tüm bu zayıflıklara rağmen statü konulu müzakerelere başlayabilse bile, bunlar başarıyla sonuçlanmaz."

Temsilci, Kosovalı Sırpların yaşamlarını etkileyen konularla ilgili teknik müzakerelerin daha gerçekçi bir olasılık olduğunu söyledi. Ona göre, bu müzakereler "iyi hazırlandığı takdirde Sırpların ve Sırp Ortodoks Kilisesi'nin Kosova'daki konumunu güçlendirebilir."

Traykoviç ayrıca, Sırbistan'ı her türlü müzakerede ihtiyatı elden bırakmamaya da çağırdı. Ona göre, Makedonya'da aşırılık yanlısı Arnavut gruplar yeniden gruplanmaya başladı ve Belgrat'ın atacağı her türlü düşüncesiz adım yeni ihtilaflara yol açabilir.

Diğer bir açıdan, radikal milliyetçiler Belgrat-Priştine müzakerelerine -Kosova'daki Sırpların şartlarını iyileştirmekle sınırlı olanlara bile- bağımsızlığı tanımak anlamına geleceği gerekçesiyle karşı çıkıyorlar.

Kosova Konseyi Başkan Yardımcısı Marko Jaksiç SETimes'a verdiği demeçte, "Teknik müzakereler hikayesi Sırbistan için bir tuzaktır." diyerek şöyle devam etti: "Buradaki hayatımızı iyileştirmeyecektir, çünkü sırf Kosova'nın bağımsızlığına karşı çıkıyoruz diye kötü bir hayat sürüyoruz."

Öte yandan Kosovalı Sırp mülteciler de durumlarında somut iyileşmeler görmeyi bekliyorlar. Pek çoğu, tüm bu müzakere söylemlerinde Belgrat'ın kendilerine yardım etmek için az şey yaptığını hissediyor.

1999 yılında Ljipljan ve Strpci köylerini terk ettiklerinden beri, Jelisavciç ve Curceviç aileleri Belgrat'ın Kalucerica banliyösünde iki odalı bir daireyi paylaşıyorlar. Her iki aile de kendilerini el işçiliği yaparak geçindiriyor.

Stojan Jelisavljeviç, "Oğlum Bojan iki farklı ayakkabı giyiyor, sol ayağında farklı bir model ve numara, sağ ayağında farklı bir model ve numara. Biri 38 diğeri 40 numara. Onları Yeni Belgrat'daki bir konteynerde bulmuş." diyor.

Jelisavljeviç, "On yıldır çocuklara giysi alamadık." diye de ekliyor.

Sosyal İşler Bakanı Rasim Ljajiç ülkenin Kosova politikasına açıkça karşı çıkıyor. Ljajiç, "Sırbistan Kosova'ya yılda 500 milyon avro ayırıyor, fakat bu paranın en iyi şekilde harcandığından emin değilim."

Analistler, müzakereler devam ederse Sırbistan'ın büyük olasılıkla kuzey Kosova ve Sırp manastırlarının etrafındaki topraklarla ilgili olarak Belgrat ile özel, paralel ilişkilere olanak sağlayacak farklı düzenlemeler arayacağı görüşündeler.
İlgili Makaleler
Diplomasi Günlüğü: Hırvatistan ve Sırbistan mafyaya karşı birleştiler

Sırbistan'ın eski Paris büyükelçisi ve uluslararası hukuk profesörü Predrag Simiç, "Kuzey İrlanda'nın yanı sıra eski BM elçisi Martti Ahtisaari'nin planında önerilen tüm çözümler buna iyi bir örnektir." dedi.

Sırbistan'ın Ahtisaari planını resmen reddettiğini kabul eden Simiç, 1244 saylı BM Kararı ve Kumanovo Anlaşması'nın da bir noktada daha sonra kabul edilmek üzere gündem dışı kabul edildiğine dikkat çekiyor.

Siyasi analist Dusan Janjiç SETimes'a verdiği demeçte, statü konusunda Kosova'nın bağımsızlığının herhangi bir yönünün değişme olasılığının düşük olduğunu söyledi.

Janciç, "Belgrat'ın kriz yönetiminin statüsü konusunda Brüksel ile müzakereler başlatması akıllıca olur. Bu, Sırbistan'a AB yolunda Kosova konusunda şantaj yapılmasına son verir." dedi. (Biljana Pekuşiç-setimes)