Sırbistan Normalleşmeden Kosova ile İlişkiler Normalleşemez

Kosova’nın Avrupa Birliği ile başmüzakerecisi Jeton Zulfaj, Sırbistan ile ilişkilerin normalleşmesinin, kendi ifadesiyle Sırbistan’ın normal bir devlet haline gelmesiyle gerçekleşeceğini söyledi.

Sofya’da düzenlenen “EU Meets the Balkans 5.0” forumunda konuşan Zulfaj, Sırbistan’ın işlediği suçlar konusunda sorumluluk üstlenmediğini ve bunun yerine bu suçları yüceltmeye devam ettiğini söyledi.

“Sırbistan ile normalleşme, Sırbistan normal bir ülke olduğunda gerçekleşecek. Bence henüz durum böyle değil” diyen Zulfaj, Kosova-Sırbistan diyaloguna değindi.

Zulfaj, 2011 yılında başlayan Kosova-Sırbistan diyaloğuna ve yıllar içinde varılan anlaşmalara, özellikle 27 Şubat 2023 tarihli Brüksel Anlaşması ile Ohri’de üzerinde mutabakata varılan eki anlaşmaya dikkat çekti.

Zulfaj, kendisine göre bu gelişmelerin ardından Banjska’daki saldırının ve İbre-Lepenac’taki kritik altyapıya yönelik saldırının gerçekleştiğini belirterek, bunların normalleşmeye bağlı bir devletin davranışları olmadığını söyledi:

“Çok zor ve saldırgan bir komşumuz var. İşlediği suçlar konusunda sorumluluk üstlenmedi ve bunun yerine bu suçları yüceltiyor. Gördüğümüz üzere şimdi soykırım gerçekleştirmiş bir kişiye hayranlık duyuyor. Dolayısıyla bu, komşumuzla ilişkilerin normalleşmesindeki sorunun bir parçasıdır. Diyalog 2011 yılında, yani 15 yıl önce başladı. 2012 yılında Sırbistan aday ülke statüsü aldı ve ardından 2013 yılında üyelik müzakerelerine başladı. 2014 yılında ise ilişkileri normalleştirmeden ilk hükümetlerarası konferansını gerçekleştirdi. Normalleşme bağlılık gerektirir; ancak bu, AB’nin gerçeklerine ve değerlerine bağlılık olmalıdır. Hepimiz AB’ye katılmak istiyoruz.” 

Ona göre, o tarihten bu yana yaklaşık 39 anlaşma yapıldı:

“Sonuncusu 27 Şubat 2023 tarihli Brüksel Anlaşması ve ardından Ohri’de bu anlaşmaya ilişkin bir ek üzerinde mutabakata varıldı. Daha sonra Banjska’da terör saldırısı, Sırbistan tarafından bir saldırı ve ardından İbre-Lepenac’taki kritik altyapımıza yönelik başka bir saldırı gerçekleşti. Bu, normalleşmeyi isteyen bir komşunun davranışı değil; engelleme ve saldırgan bir yol izlemeye son derece kararlı birinin davranışıdır.

Ancak bizim AB’ye giden yolumuz hukukun üstünlüğü ve adalet, reformlar ve ekonomik ilerleme yoludur ve biz bu yolu izliyoruz. Bu süreçte Sırbistan’ın Kosova için bir geçit haline gelmemesi çok önemli. Bildiğiniz gibi Sırbistan’ın 35 müzakere faslı var ve son fasıl Kosova ile ilişkilerin normalleştirilmesi. Dolayısıyla Sırbistan; hukukun üstünlüğü, adalet, demokrasi, özgürlükler ve hakların korunması alanlarında yaptıkları üzerinden değerlendirilebilir ve bunları yerine getirdiği takdirde bu konularda olumlu değerlendirme alabilir. Ancak son fasıl, mevcut saldırgan tutumu göz önüne alındığında, tamamlayamayacağı fasıl olacaktır.

Bizim ise hâlâ hiçbir faslımız yok, çünkü üyelik müzakerelerine başlamadık. Dolayısıyla Kosova’nın da kendi müzakere faslı olabilir ve bu sırada diyalog paralel olarak devam edebilir.”

Zulfaj ayrıca, AB’ye giden yolun Sırbistan üzerinden geçmesine ihtiyaçları olmadığını, çünkü AB’nin kendisinin AB’ye açılan kapı olduğunu söyledi:

“AB’ye katılmak istemeyenler buna zorlanmamalıdır. Avrupa Birliği’ne üyelik gönüllü bir süreçtir. Bizim açımızdan bu süreç ülkemizi daha iyi, enerjimizi daha temiz, çevremizi daha temiz ve suyumuzu daha temiz hale getiriyor. Daha iyi yollarımız oluyor ve biliyorsunuz, adalet mahkemelerde uygulanıyor; hukukun üstünlüğüne sahip oluyoruz. Bizim istediğimiz ve Kosova’da inşa etmek istediğimiz üyelik anlayışı budur.

Ve bence Sırbistan ile normalleşme, Sırbistan normal hale geldiğinde gerçekleşecek. Bence henüz durum böyle değil. Bu nedenle geride tutulmamamız gerekiyor. Çünkü onların geride tutmaya çalıştığı yalnızca Kosova değil. Tüm bölgeyi geride tutmaya çalışıyorlar; çünkü kendileri AB’ye katılmakla ilgilenmiyor. Çok merkezli bir ortaklık istiyorlar, biz ise tamamen transatlantik bir yönelime sahibiz. Bence normalleşme konusundaki sorunun bir parçası da bu; çünkü onlar gerçeklik içinde yaşamıyorlar.”