Sırbistan Prijepolje Belediyesi için görev: Saat Kulesi, Fatih Köprüsü ve Musala

(Mufassal haber: M.Tevfik Yücesoy)

Lim Nehri kıyısındaki küçük bir şehir olan Prijepolje’de İslam mirasının önemli parçaları olan üç yapı — Saat Kulesi, Fatih Köprüsü ve Musala — yerel yönetimi ciddi bir sınavla karşı karşıya bırakıyor. Nüfusun en az %50’sini oluşturan Boşnaklar açısından bu mesele özel bir önem taşıyor. Belediye yönetiminde çoğunluk, Aleksandar Vučić’in SNS’si, Rasim Ljajić’in SDP’si ve diğer partilerden oluşurken, SDA bu yapının dışında kalıyor.

Saat Kulesi: Yüzyıllara Direnen Bir Yapı

Saat Kulesi’nin kesin inşa tarihi bilinmiyor. Ancak ünlü seyyah Evliya Çelebi’nin 1664 yılında buradan geçerken kuleyi “çok eski” olarak tanımlaması, yapının 15. yüzyıl sonlarında inşa edilmiş olabileceğini gösteriyor.

* 1963’te kuleye trafo istasyonu yerleştirildi, kısa süre sonra terk edildi ve yapı zarar gördü.
* 1970’te restore edildi, 1974’te ise yol yapımı nedeniyle birkaç metre taşındı.
* 2002’de Boşnak kültür derneği “Ikre” öncülüğünde yeniden onarıldı.
* Mekanik saat zarar gördüğünden müzeye kaldırıldı, yerine bilgisayar kontrollü yeni sistem kuruldu.

2010’da kule “Divanhana” derneğine kiralandı. Dernek başkanı Mehmed Meša Brničanin, 2016’da restorasyon için resmi başvurular yaptı ve teknik onay alındı. Ancak bürokratik engeller süreci tıkadı.

Projeye destek vermek isteyenler arasında ünlü basketbolcu Vlade Divac ve sanatçı Senad Lončarević de yer aldı. Buna rağmen belediye süreci devraldıktan sonra ilerleme kaydedilmedi.

Belediye yetkilisi Elvin Banjica’ya göre:

* Restorasyon projesi hazır
* Maliyet yaklaşık 5,5 milyon dinar (~50.000 €)
* Kültür Bakanlığı’na fon başvurusu yapıldı
* Şu an sonuç bekleniyor

Fatih Köprüsü: Tarihi Kitabenin Geri Dönüşü Tartışması

Şarampov mahallesindeki köprü de yine Evliya Çelebi tarafından 1664’te “Fatih Köprüsü” olarak anılmıştır.

* Tarih boyunca birçok kez yıkıldı ve yeniden yapıldı
* Son büyük restorasyon 2018–2021 arasında gerçekleşti
* 130 metre uzunluğunda yeniden inşa edildi

Ancak önemli bir eksik var:
1908 yılına ait tarihi kitabe (tarih taşı) köprüye geri yerleştirilmedi.

Bu taş 1936’da bulunmuş ve bir evin duvarına yerleştirilmişti. Bugün sahipleri bu kitabenin çıkarılıp köprüye iade edilmesine hazır.

* Kültür koruma kurumu bu fikri destekliyor
* Yeni bir bilgilendirme tabelası da öneriliyor (çok dilli)

Buna rağmen yerel yönetim konuyu ilerletmiyor. Gerekçe olarak “etnik dengelerin bozulabileceği” iddiası öne sürülüyor.

Çifte Standart Eleştirileri

Konunun öncülerinden Dacić, bu gerekçeye sert tepki gösteriyor:

* İlçede 8 okul var, hiçbiri Boşnak bir ismi taşımıyor
* Sveti Sava adına birden fazla anıt bulunuyor
* Mileševa Manastırı yakınında büyük bir haç dikildi

Tüm bunlara rağmen kimsenin “etnik ilişkiler bozulur” demediğini vurguluyor ve şöyle diyor:

“Bir taş kitabe mi ilişkileri bozacak?”

Ayrıca yerel yönetimdeki Boşnak temsilcilerin sessizliği de eleştiriliyor.

Sözün özü:

Saat Kulesi, Fatih Köprüsü ve Musala meselesi yalnızca kültürel miras değil, aynı zamanda kimlik, temsil ve eşitlik meselesi olarak görülüyor.

Belediyenin “çalışıyoruz” açıklamasının somut bir sonuca dönüşüp dönüşmeyeceği ise belirsizliğini koruyor.