Sırbistan ve Kosova’dan Anlaşmalara Tam Uyum Bekleniyor

Avrupa Komisyonu, Kosova ve Sırbistan’ı kapsayan 2024–2025 Dönemi İlerleme Raporunu bugün yayımladı. Rapor, iki ülkenin Avrupa entegrasyon sürecindeki ilerlemelerini ve AB arabuluculuğunda yürütülen diyalog çerçevesindeki yükümlülüklerin uygulanmasını değerlendiriyor.

Rapora göre, Sırbistan ve Kosova, ilişkilerin normalleştirilmesine yönelik anlaşma ve onun uygulama ekinin yanı sıra, geçmişte Brüksel Diyalogu çerçevesinde varılan tüm anlaşmaları eksiksiz olarak hayata geçirmelidir.

Komisyon, Sırbistan’ın, Kosova’nın belgelerini, sembollerini ve kurumlarını tanıyarak yükümlülüklerini yerine getirmeye başlaması gerektiğini; Kosova’nın ise daha önce üzerinde mutabık kalındığı şekilde Sırp çoğunluklu Belediyeler Birliği'ni kurma sürecini başlatmasının beklendiğini belirtti.

Rapor, iki ülke arasındaki diyalog sürecindeki ilerleme ve zorlukları yansıtan bir değerlendirme aracı olarak tanımlanıyor ve Avrupa Birliği için anlaşmaların uygulanmasını izleme açısından önemli bir referans belgesi olarak nitelendiriliyor.

 Sırbistan Hakkında Özel Bulgular
Rapor, Sırbistan’daki demokratik kurumların işleyişinde artan siyasi kutuplaşma nedeniyle ciddi zorluklar yaşandığını vurguladı. Bu durum hem ulusal hem de yerel düzeyde kendini gösteriyor.

Belgede yer alan trajik bir örnek, 1 Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonunda çatının çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesi olayı oldu. Bu trajedi, ülke genelinde öğrenci ve sivil protestolarını tetikledi ve halen devam eden yol kapatma eylemlerine yol açtı (N1’in haberine göre).

Yetkililer çoğu protestoya izin verirken, polis gösteriler sırasında güvenliği sağladı. Ancak, rapor barışçıl öğrenci ve vatandaşlara yönelik saldırılar, trafik kazaları (“vur-kaç” olayları) ve ağır yaralanmalarla sonuçlanan fiziksel saldırılar dahil olmak üzere çok sayıda olayı kaydetti.

Yaz aylarında vandallık eylemleri ve protestolara destek verdiği düşünülen kişi ve işletmelere yönelik saldırılar arttı.

 Medya ve Sivil Toplum Alanında Gerileme
Rapora göre, medya özgürlüğü ve sivil toplumun durumu kötüleşmiştir.

Gazetecilere yönelik saldırılar, gözdağı, SLAPP davaları (yıldırma amaçlı davalar) ve tutuklamalar yaşanmıştır.
Düzenleyici kurumlar ve kamu yayıncılığı organları bağımsız değildir.
Medya ortamı siyasi etkiler altındadır ve mülkiyet yoğunlaşması mevcuttur.
Komisyon, Sırbistan’dan “medyada çoğulculuğu, bağımsızlığı ve haber kalitesini” güvence altına almasını talep etmektedir.

 Hukukun Üstünlüğü ve Yolsuzlukla Mücadele
Raporda ayrıca şu tespitlere yer veriliyor:

Yargıya yönelik siyasi müdahale girişimleri demokrasiyi zayıflatmaktadır.
Yolsuzluk seviyesi yüksek olmaya devam ediyor.
Organize suç ile siyaset arasındaki bağlantılar ve cezai kovuşturmada sonuçsuzluk önemli sorunlardır.
Avrupa Komisyonu, Sırbistan’ın “devletin ele geçirilmesi” riskini önlemek için etkili adımlar atması, çıkar çatışmalarını ve kamu görevlilerinin mal varlıklarını etkin biçimde denetlemesi gerektiğini vurgulamaktadır.