Diğer
Kurti, İnsan Kalıntılarının İncelendiği Adli Tıp Enstitüsü’nü Ziyaret Etti
10 saat önce
- Anasayfa
- Sizden Gelenler
- SREBRENİTSA’NIN CELLADI VE BOŞNAKLARIN DİNMEYEN ACISI
SREBRENİTSA’NIN CELLADI VE BOŞNAKLARIN DİNMEYEN ACISI
27 Ağustos 2026, 19:48
0 dk
Lahey’de müebbet hapse mahkûm edilen Ratko Mladić’in 84 yaşında hayatını kaybettiği bildirildi. Ancak ölüm haberinin bağımsız ve resmî kaynaklarca teyit edilmesi bekleniyor.
Bosna Savaşı’nın en karanlık isimlerinden, Srebrenitsa soykırımının başlıca sorumlularından eski Sırp güçleri komutanı Ratko Mladić’in hayatını kaybettiği yönündeki haber Bosna-Hersek’te ve özellikle Boşnak kamuoyunda derin yankı uyandırdı.
Mladić, 1992-1995 Bosna Savaşı sırasında sözde Sırp Cumhuriyeti Ordusu’nun Genelkurmay Başkanı olarak görev yaptı. Onun adı, Saraybosna kuşatması, sivillere yönelik saldırılar, zorla sürgünler ve özellikle Temmuz 1995’te gerçekleştirilen Srebrenitsa Soykırımı ile özdeşleşti.
*Srebrenitsa: 8 binden fazla Boşnak erkeğin katledildiği soykırım*
Temmuz 1995’te Birleşmiş Milletler tarafından “güvenli bölge” ilan edilen Srebrenitsa’nın Sırp güçlerinin eline geçmesinin ardından binlerce Boşnak erkek ve çocuk sistematik biçimde öldürüldü.
Uluslararası mahkemelerin kararlarına göre Mladić, Srebrenitsa’da Boşnak nüfusun ortadan kaldırılmasını amaçlayan suç girişiminin önemli aktörlerinden biriydi.
Uluslararası Ceza Mahkemeleri Mekanizması, Mladić’in Srebrenitsa’daki soykırımın yanı sıra zulüm, imha, cinayet, sürgün ve zorla nakil gibi insanlığa karşı suçlardan; ayrıca sivillere yönelik terör, hukuka aykırı saldırılar ve BM personelinin rehin alınması gibi savaş hukuku ihlallerinden sorumlu tutulduğunu kayda geçirdi.
Srebrenitsa’da yaşananlar yalnızca bir savaş hadisesi değil, Boşnakların toplumsal hafızasında soykırımın sembolü olarak yer aldı.
“Srebrenitsa’nın kasabı” Lahey’de hesap verdi
Mladić hakkında ilk iddianame 24 Temmuz 1995’te, savaş devam ederken hazırlandı. Ancak yıllarca adaletten kaçtı.
26 Mayıs 2011’de Sırbistan’da yakalandı ve birkaç gün sonra Lahey’deki mahkemeye teslim edildi. Duruşmaları 2012’de başladı.
22 Kasım 2017’de Uluslararası Eski Yugoslavya Ceza Mahkemesi Mladić’i soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş hukukunun ihlallerinden suçlu bularak müebbet hapse mahkûm etti. (icty.org)
8 Haziran 2021’de temyiz kararıyla mahkûmiyet ve müebbet hapis cezası kesinleşti. (irmct.org)
Mahkeme böylece tarihe şu mesajı kaydetti:
Bir savaşın üzerinden yıllar geçmesi, işlenen suçların hesabının sorulmasına engel değildir.
Saraybosna’da dört yıl süren terör
Mladić’in suçları yalnızca Srebrenitsa ile sınırlı değildi.
Mahkeme, Saraybosna’daki sivillerin keskin nişancılar ve topçu saldırılarıyla sistematik biçimde hedef alınması ve halk arasında terör oluşturulması konusunda da Mladić’i sorumlu tuttu.
Pazar yerlerinde, sokaklarda, evlerinde ve okula giderken öldürülen Saraybosnalılar; şehrin yıllarca süren kuşatmasının en acı hatıraları arasında kaldı.
Mladić’in komuta ettiği güçlerin Saraybosna’ya yönelik saldırıları, Boşnakların hafızasında yalnızca askerî bir kuşatma değil, bir şehrin sivilleriyle birlikte cezalandırılması olarak yer etti.
Potočari’de cevap bekleyen binlerce mezar
Bugün Potočari’de uzanan beyaz mezar taşları, savaşın sona ermediğini değil; hafızanın hâlâ canlı olduğunu gösteriyor.
Her yıl 11 Temmuz’da yeni kimlikleri tespit edilen kurbanların cenazeleri toprağa veriliyor.
Bir annenin yıllarca oğlunun kemiklerini araması, bir babanın kayıp çocuğunun mezarını beklemesi ve ailelerin toplu mezarlardan çıkarılan parçaları bir araya getirerek yakınlarına ulaşmaya çalışması, Srebrenitsa’nın insanî boyutunu ortaya koyuyor.
Bu nedenle Boşnaklar açısından Mladić’in ölümü, geçmişin kapanması anlamına gelmiyor.
Çünkü ölüm bir hüküm değildir; hükmü tarih ve adalet vermiştir.
“Zaštitite ih!” görüntüsü hafızalardan silinmedi
Mladić’in Srebrenitsa’ya girişinde kameralar karşısında sergilediği görüntüler, bugün hâlâ savaşın en sembolik kayıtları arasında bulunuyor.
Aradan geçen yıllara rağmen o görüntüler, Potočari’deki annelerin hafızasında canlılığını koruyor.
Çünkü birkaç gün sonra binlerce erkek ve çocuk sistematik biçimde öldürülecek, cesetler toplu mezarlara gömülecek, daha sonra suçun izlerini gizlemek amacıyla bazı toplu mezarlar dahi yeniden açılarak cesetler farklı bölgelere taşınacaktı.
Mahkeme kayıtları, Srebrenitsa’daki suçların rastgele değil, örgütlü ve sistematik biçimde gerçekleştirildiğini ortaya koydu. (irmct.org)
Boşnakların adalet arayışı devam ediyor
Ratko Mladić’in olası ölümü, Boşnakların adalet mücadelesinin sonu değildir.
Çünkü Srebrenitsa’nın acısı yalnızca Mladić’in şahsından ibaret değildir.
Hâlâ kayıp olan insanlar, bulunmayı bekleyen toplu mezarlar, soykırımı inkâr eden söylemler, savaş suçlularını yücelten semboller ve kurbanların acısını küçümseyen politikalar Boşnakların karşı karşıya olduğu sorunların devam ettiğini gösteriyor.
Uluslararası mahkemenin kesinleşmiş kararı ise nettir:
Srebrenitsa’da soykırım yaşanmıştır. Ratko Mladić bu soykırım nedeniyle mahkûm edilmiştir.
Bu gerçek, hiçbir siyasi söylemle ve hiçbir inkâr kampanyasıyla değiştirilemez.
Bir insan öldü; fakat Srebrenitsa’nın hafızası yaşamaya devam edecek
Ratko Mladić 84 yaşında öldü.
Fakat Potočari’de toprağa verilen binlerce Boşnak’ın hayatı geri gelmeyecek.
Annelerin gözyaşları dinmeyecek.
Srebrenitsa’nın beyaz mezar taşları susmayacak.
Ve tarih, Mladić’i bir “kahraman” olarak değil; uluslararası bir mahkeme tarafından Srebrenitsa soykırımı ve çok sayıda savaş suçundan mahkûm edilmiş bir savaş suçlusu olarak kaydetmiştir. (irmct.org)
Boşnakların hafızasında ise Srebrenitsa’nın en güçlü mesajı yaşamaya devam ediyor:
“Da se nikad ne ponovi. Da se nikad ne zaboravi.”
Bir daha asla yaşanmasın. Bir daha asla unutulmasın.
Mufassal haber: M.Tevfik Yücesoy
