Takdir Edilmek Güzel Bir Şey

40 yıldır fotoğraf makinesi ve kamerasıyla tarihimize tanıklık yapan Nafis Lokviça, Kosova Türk Sanatçılar Derneği tarafından 2013 yılı Yılın Sanatçısı ödülüne layık görüldü. 2013 Yılı Sanatçısı Nafis Lokviça'nın duygularını öğrenmek ve kendisini sizlere daha yakından tanıtmak gayesiyle röportaj gerçekleştirdik.
 
Kosova Türk Sanatçılar Derneği 2013 Yılı Sanatçısı olarak sizi seçti. Bekliyordunuz mu?

Açıkçası bekliyordum bir gün geleceğini biliyordum ve ödül almak güzel bir şey. Sanatçılar Derneği'ne  kuruluşundan beri kendim de üyeyim. Eskiden orda bütün sergileri izlerdik her ay yeni yeni sergiler olurdu. O dönem 93 dönemlerdi, bu dernek büyük bir boşluğu kapattı. Kültür alanında faaliyetleriyle çok değerli bir dernek. Sadece sergiler değil, müzik programları, kitap tanıtımları oluyor... Bu dernek her dalda büyük bir boşluğu kapatıyordu. Çünkü çalkantılı dönemlerdi, 93 dönemi savaş dönemiydi ve biz etkinlikler yapıyorduk... Biz mühim bir zamanda varlığımızı koruyorduk.
 
Yılın sanatçısı seçildiniz. Ödülü aldığınızda ilk hisler nelerdi?
 
İnsanın elinde değil duygulanıyor. Ben her zaman mütevaziyim. 40 yıl fotoğraf makinemi omzumdan indirmedim. 30 yıl kamerayı omzumdan indirmedim. Kar kış demeden, sıcak demeden her ne olay varsa her zaman ön safta oldum. İşin ucu ne getirir düşünmedim. Her sistemin copunu, gaz-biberini yedim. Her zaman ne olursa olsun ön safhadaydım. Buna beni itten bir şeyler vardı. Kosova'da çalkantılı dönem yaşanıyordu. Ben vatandaşıyım, yanımda olaylar gerçekleşiyor ve ben evimde duramıyordum. Makinemi alıp bir şeylerin peşinde koştum. Şu anda elimde acayip büyük bir arşiv var. Bunu gelecek nesiller, bilhassa Türkiye'de tarih okuyan nesiller, arşivimi kullanır inanıyorum. Her zaman o arşivden faydalanabilirler. Elimde çok değerli kanıtlar var.
 
Bundan 40 yıl önce fotoğrafçılığa başladınız. Sizi fotoğrafçılığa itten neydi?
 
Fotoğrafçılık bir hastalıktır. Ben o hastalığa kapıldım. Çok basit makinelerle bu işe başladık ve başladığımız zaman aynı zamanda biz fotoğraf yapmayı da öğreniyorduk. Yani laboratuar işlerini de öğreniyorduk. Bir arada kareyi çekiyorsunuz, filmi banyodan çıkartıyorsunuz, tab ediyorsunuz ve o eser tamamen sizin eseriniz. Fotoğrafın çekiminden son safhasına kadar. Bu acayip bir duygu olmaya başladı ve bunu da yapayım, böyle de yapayım, denemeler yapayım diyorsunuz... Teknoloji de ilerlemeye başlamıştı, önceden siyah beyazdı... Biz her zaman ilerlemeleri takip ettik. Şimdi dijitale geçildi ama nostaljiye de ilgi var. Şu an benim bir projem var. İnşallah gün yüzü görür. Buna mücadele vereceğim. Siyah beyaz laboratuar açmayı düşünüyorum. Belediyeden bir yer aldım. Gençlere bunu unutulmaz bir laboratuar olarak açmayı düşünüyorum ve geriye dönüş yapmayı düşünüyorum.
 
Ödülden bahsederken ikiz kardeşinizden de bahsetmeden geçemeyiz.
 
Maalesef  ben savaşın acılarını çok ağır bedellerle ödedim. Savaş beni can kardeşimden ayırdı. O şu anda Amerika'dadır. Onun yokluğunu kelimelerle ifade edemem. Biz her zaman beraberdik. Savaş olduğu zaman 43 yaşındaydık. 43 yıl içinde biz bir gün bile hiç ayrılmadık. Eğitimde, askerlikte, işte hep birlikteydik. Ben bu ödülü alırken ikimizin adına aldım. Sürekli yan yana beraberdik. Hep beraber idik. Uzaklarda da olsa, ikizlerde bir telepati var sürekli beraberiz.
 
Fotoğraflarınızda hangi konular egemen?
 
Bildiğiniz gibi Prizren açık bir müzedir. İlk çektiğimiz kareler Prizren'in  Osmanlı eserleriydi ve Osmanlı eserlerinin bizim için ne kadar önemli olduğunu iyi bildiğimiz için ve onların daha iyi korunmaları için sürekli ve daha çok Osmanlı mimarımıza ilgi vardı. Bugün geçtiğimiz sokaklarda Osmanlı eserinin %10'u kalmadı. Eski evler vardı, kapıcıklar, kapılar vardı. Şimdi onların yerini demir kapılar aldı. Prizren sadece Osmanlı eserleriyle değil de,  etnik yapısıyla da,  renkliliğiyle de, mozaiğiyle de Kosova'da ilgi çeken bir şehirdir. Makinenizi alıp dışarıya çıkın. Kaleye çıkın, nereye giderseniz gidin Prizren'den istediğiniz kadar harika kareler yakalarsınız.
 
Fotoğrafçılık Allah vergisi değil de size sonradan bahşedilen bir şey mi?
 
Dediğim gibi bu artık bir hastalık haline geldi. O an bir daha geri gelmez. Fotoğrafçılık zamanı durdurmaktır. Matematiğe, fiziğe karşı zamanı durduruyoruz. 10 yıl profesyonel olarak kardeşimle beraber fotoğrafçı dükkanında çalıştık. Ustamın kulağıma küpe olan bir sözü vardı. O da şuydu: Hayatta hiçbir zaman çektiğin fotoğraflarla memnun kalma, her zaman daha iyisini yakalamaya çalış demişti ve ben 40 yıl tüm denemelere rağmen çektiğim fotoğraflardan hala memnun değilim. Hayatımın sonuna kadar fotoğraf çeksem bile yine memnun olmam. Her zaman daha iyisini aramak lazım. Sonsuzluğu aramak gerek.
 
Fotoğraf sanatçılığı yaparken siz geçiminizi düğünlerin çekimleriyle kazanıyorsunuz?
 
Bu gönüllü iş bir karşılık beklemeden yaparsanız maddi tarafını düşünmezseniz mutlaka sonunda başarı gelir. Düğünler benim gelir kaynağım, ama diğer kısma gelince, düğünden aldığım paraları sanata yatırıyorum. Çünkü ben hiçbir zaman kimseden destek istemedim. Bu artık bir hobiye giriyor. Biz her şeyi tek başımıza kardeşimle beraber yaptık. Sürekli değişimler oluyor ve sen onu adeta durduruyorsun.
 
Geriye dönseydiniz yine aynı mesleği seçer miydiniz?
 
Eğer Rabbim öyle bir şey verseydi, geri dönüş olsaydı, bu işi iki kat daha fazla zevkle yapardım. Yine dünyaya gelsem aynı mesleği seçerdim.
 
Son dönemlerde Fotoğrafçılık kursları da düzenliyorsunuz?
 
Gençlerle çalışmak acayip zevkli. Yunus Emre Kültür Merkezi'nde 50 kişilik bir grupla fotoğrafçılık kursu başladı. Kurs üç dilde yapılmaktadır. O çocuklarl,a sırf oturmak, tanışmak beni çok duygulandırıyor. Ben onlarla ilk önce arkadaş oluyorum. Çocuklardan o yakınlığı yakaladığım anda sonra onlara fotoğrafçılığı sevdiriyorum. Onlar oraya bir şeyler öğrenmek için gelmiş. Bende bildiğim kadarıyla anlatmaya çalışıyorum. 40 yıl deneyim olmasına rağmen derse her zaman hazırlıklı gidiyorum. Her zaman yenilikleri yakalamak için sürekli takip ediyorum.
 
Toplumumuzda olup bitenleri günü gününe takip eden nadir kişilerdensiniz. Geleceğimizi nasıl görüyorsunuz?
 
Çok umutlu bakıyorum. Beni mutlu eden bir şey var. Bizim gençlerimiz Türkiye'de eğitim görüyor. Ben o gücü onlarda görüyorum. Zaten benim iki kızım da Türkiye'de okuyor. Acayip bir güç geliyor, ilerde bir güç görüyorum ve o gençlere baktığımda onların yüzlerinde yarınlara bir umut var. Kosova'da Arnavut kardeşlerle, Boşnak kardeşlerle birlikte bu gençlerimizin ileride parlak bir geleceği olacağını inanıyorum. Çünkü artık savaşı kimse istemiyor. Türk toplumda değişmeler yaşandı. Diğer partiler de kuruldu. Ben bunu bölücülük olarak görmüyorum, farklı görüşler olarak görüyorum ve aralarındaki rekabetin bize ileriye götüreceğine inanıyorum.