Tarihin en karanlık günleri… “Türklerden intikam almaya geldik”

 

 

Bosna Savaşı’nın en karanlık sayfalarından biri olan Srebrenitsa Soykırımı’na giden süreç, 6 Temmuz 1995 günü saat 03.00 sıralarında başladı. Bosnalı Sırp Ordusu (VRS), Birleşmiş Milletler tarafından “güvenli bölge” ilan edilen Srebrenitsa’ya geniş çaplı bir saldırı başlattı.

 

Güneyden ilerleyen VRS birlikleri, Boşnaklara ait evleri ve köyleri ateşe vererek binlerce sivili Srebrenitsa yakınlarındaki Potoçari’de bulunan BM üssüne sığınmaya zorladı. Üste, Hollanda taburuna bağlı birkaç yüz BM askeri görev yapıyordu.

 

Bosna Hersek Cumhuriyeti Ordusu (ARBiH), Hollandalı askerlerin gözlem noktalarını terk etmesini engelleyemedi. VRS’nin ilerleyişi karşısında BM gözlem noktaları birer birer düştü. 9 Temmuz’a gelindiğinde Bosnalı Sırp birlikleri, Srebrenitsa şehir merkezinin yaklaşık bir kilometre yakınına kadar ulaştı.

 

ARBiH, 10 Temmuz’da bir karşı taarruz başlatarak VRS’yi kısa süreliğine geri püskürttü. Ancak bu başarı uzun sürmedi ve Bosnalı Sırp kuvvetleri yeniden ilerleyişini sürdürdü.

 

11 Temmuz 1995’te VRS Komutanı Ratko Mladić, Srebrenitsa’ya girdikten sonra kameralar önünde yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

 

“Bir başka büyük Sırp bayramı arifesinde bu şehri Sırp halkına armağan ediyoruz… bu topraklarda Türklerden intikam alma zamanı geldi.”

 

Aynı gece yaklaşık 15 bin Boşnak erkek, Şuşnyar ve Jaglići bölgesinde toplanarak ormanlar üzerinden Bosna hükümetinin kontrolündeki güvenli bölgelere ulaşmaya çalıştı. Daha sonra “Ölüm Yürüyüşü” olarak anılacak bu kaçış girişimine katılanların üçte ikisinden fazlası VRS tarafından yakalandı ve infaz edildi.

 

Bu sırada Potoçari’deki BM üssü kapasitesinin çok üzerine çıktı. VRS birlikleri, BM güçlerinden herhangi bir ciddi direniş görmeden kampın kontrolünü ele geçirdiğinde yaklaşık 6 bin mülteci Hollanda üssünde bulunuyor, 20 binden fazla kişi ise çevredeki fabrika binalarına sığınmış durumdaydı.

 

Yiyecek ve su sıkıntısının yanı sıra siviller, VRS askerlerinin sistematik kötü muamelesine maruz kaldı. Hayatta kalanların tanıklıklarına göre bu süreçte işkence, ağır darp, cinsel saldırı ve cinayetler yaşandı.

 

VRS birlikleri daha sonra erkekleri, erkek çocuklarını ve yaşlıları ailelerinden zorla ayırdı. Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar otobüslere bindirilerek Kladanj’a zorla gönderildi. Erkekler ve erkek çocukları ise Bratunac ve çevresindeki gözaltı merkezlerine götürüldü; bunların büyük çoğunluğundan bir daha haber alınamadı.

 

Takip eden bir hafta içinde VRS güçleri, Srebrenitsa ve çevresinde 8 binden fazla Boşnak erkek ve erkek çocuğunu sistematik biçimde katletti. Aynı dönemde 25 binden fazla kadın ve çocuk zorla yerlerinden edildi; çok sayıda mağdur VRS askerleri tarafından cinsel saldırıya ve çeşitli kötü muamelelere maruz kaldığını ifade etti.

 

📝 Not

Srebrenitsa Soykırımı, Temmuz 1995’te Bosnalı Sırp Ordusu’nun (VRS) Birleşmiş Milletler’in “güvenli bölge” ilan ettiği Srebrenitsa’yı ele geçirmesinin ardından gerçekleşti. Uluslararası mahkemelerin kararlarına göre 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuk sistematik şekilde katledildi, 25 binden fazla kadın, çocuk ve yaşlı zorla yerinden edildi. Srebrenitsa’da işlenen suçlar, uluslararası yargı organlarınca hukuken soykırım olarak tescil edildi.