TARİHSEL SÜREÇTE KOSOVA'DA TÜRKÇE EĞİTİM - Raif Vırmiça

Kosova'da Türkçe Eğitimim 65. yıldönümü vesilesiyle...

TARİHSEL SÜREÇTE KOSOVA'DA TÜRKÇE EĞİTİM
1961-2016

1912 yılından 1951 yılına kadar geçen dönemde Kosova'da göçler, bozgunlar, yıkımlar, acılar ve sıkıntılar içerisinde, I. ve II. Dünya muharebesini de yaşamak zorunda kalan Türklerin sayısı ehemmiyetli bir biçimde azalmıştır. Bunun sonucunda tam bir azınlık yaşantısı sürdüren Türkler bilinç ve sağduyusu ile geleceğe olan itikadını hiçbir zaman yitirmemiştir. Asırlar boyunca yurt bildiği ve edindiği Rumeli topraklarında hiç bitmeyen buranlar muhtevasında zaman zaman yalnız da kalsa yine de zengin ve medeni geçmişinin birikimine güvenmeyi geleceğini sağlamak açısından ilke kabul etmiştir.

Etkin bir yaşamı elden bırakmadan sürdürmek, Türkçemizi dilden dile yaşatmak ve eğitimimizle birlikte daha da parlak kılmak ve pekiştirmek, halkımızın geçmişten geleceğe taşıdığı hususiyetlerinden en önemlisidir. Bu nedenle II Dünya Muharebesinin olanca karmaşıklığı ve tehlikelerine rağmen bu topraklarda yaşayan diğer halklar gibi Türklerin de yaşantısını etkilemiş, kesintiye uğratmış, fakat hiçbir şekilde söndürememiştir. Çünkü toplumsal bir olay olarak savaşın yararlarının sıralamasında bilincimizin, dinimizin, Türkçemizin ve atalarımızdan miras kalan medeniyetimizin bizlere verdiği umut ve sunduğu yaşama direncinin her şeyden üstün olduğunu kanıtlamıştır.

Türk halkının tarihten gelen bu bilinci her ne kadar gizlenmeye çalışılmışsa da, 1951 yılında Türklerin yeniden sahneye çıkmasıyla Kosova, burada yaşamakta olan diğer halklar gibi Türklerin de yurdu olduğu inkâr edilemez bir duruma gelmiştir. Kosova Türklüğü 39 yıl süren bu kopukluğa rağmen, başta eğitimiyle, okullarıyla, dernekleriyle, sanatıyla, kültürüyle, örf, adet, gelenek, görenek ve diğer edinimleriyle kendi mevcudiyetini devam ettirmeye ve günümüze kadar dimdik ayakta tutmaya başarmıştır.

Kosova'da Türkçe eğitim 1951 yılının Nisan-Mayıs aylarında Prizren, Priştine, Mitroviça, Gilan, İpek Vıçıtırın, Mamuşa ve Doburçan'da Türklerin Arnavutça eğitim gördükleri sınıflardan Türkçe açılan aynı sınıflara geçiş yapmalarıyla ve Türk dilinde yeni birinci sınıfların açılmasıyla başlamıştır ve bugüne kadar aynı yerlerde, İpek hariç, devam ederek ayakta dimdik durmaya başarmıştır. 65 yıllık bu onur dolu zaman diliminde bu eğitimden binlerce öğrenci eğitim görmüş, 500 den fazla öğretmenimiz de çalışarak büyük emekler sarf etmişlerdir.

Böyle bir gelişmede olan eğitimimiz bu topraklarda yaşayan soydaşlarımıza Türk özelliklerini, aklını kullanmasını, yurttaşlık bilincini, erdemli ve ilkeli olmanın anlamını, yaşam tadını ve toplumda örnek ve başarılı bir insan olmasını öğretmiştir. Lakin bu başarıların elde edilmesi de pek kolay olmamıştır, çünkü Türk dili üzere yapılan öğrenimde beliriveren aksaklıkların zamanında giderilmemesi ve bazı sorunların ve yanlışlıkların hala devam etmesi Kosova'daki Türkçe eğitimin daha yüksek boyutlara ulaşmasında engeller yaratmıştır. Bütün bu durumlara rağmen Kosova Türk insanı bu engelleri aşarak çağdaş bir eğitimden geçme fırsatını yakalamıştır ve bugüne kadar bu ortam içinde büyük başarılar elde etmiştir denilebilir.

Eğitimimiz bizleri birinci sınıftan mezun olduğumuz son sınıfa kadar, bu masum, göz gönlü kirlenmemiş, çocuk sevgisiyle dopdolu olan bu yolda, bilgiyi ve bilginin bütün unsurlarını aşılamış, devam ettirmek için bunca yıl çocuklarımıza bütünleşmede gayret gösterip, hiçbir zaman ondan ayrı kalmayarak bu dereceye kadar ulaşa bildirmiş ve her öğretmen ve öğrencinin malı olmuştur. Yapılan yenilik ve etkinliklerle bunca yıl öğrencimizi hep ileriye dönük olarak, uyanık, basiretli, düşünce ve aklını kullanıp durumda tutmayı amaç edinmiştir.

Bugün Kosova'da, 11 ilkokulda, 7 lisede, Prizren Öğretmen Fakültesinde, Türkoloji Bölümünde ve Türkiye'de toplam olarak yaklaşık 3.700 kadar öğrencimiz Türk dilinde öğrenim görmektedir. Bu sayı sadece bura Türk halkı için değil genel olarak Kosova için de büyük ehemmiyet taşımaktadır. Böylelikle Kosova ve Kosova'da yaşamakta olan Türk halkının geleceğinde büyük bir potansiyeli oluşturan bu gücün, devamlılığı için sadece okuyanlara değil, Kosova Hükümetine, Kosova'da fal gösteren diğer kuruluş ve kurumlara ve anavatanımız Türkiye'ye de görev düşmektedir. Bu gücü böyle bir sayıda ve seviyede tutmak için tabii ki en büyük görev Kosova'da yaşamakta olan Türk halkına düşmektedir. Çünkü öğrenci sayısının artırılması ve eğitim seviyesinin daha yüksek bir seviyeye ulaştırması için burada yaşamakta olan her Türkün bir milli görevidir ve hiçbir Türk bu milli görev dışında kalmamalıdır.

Kosova Türk eğitiminde mevcut olan bütün sıkıntılara rağmen, bugüne kadar elde edilen başarıların, bilhassa son dönemlerde, memnun edici olduğunu tefhim etmek gerekir. Gayemiz bu başarıyı daha yüksek bir seviyeye ulaştırmak, mevcut olan engelleri ve sorunları aşmakla çocuklarımıza ve toplumumuza iyi bir gelecek sağlamaktır. Tabi ki bu engellerin aşılmasında ve çözülmesinde manevi destek dışında maddi desteğin yanı sıra sadece Türkiye'de değil, Kosova Eğitim Sisteminde de Türk öğrencilerinin eşit haklı düzeyde eğitim görmeleri için imkânların sağlanmasıdır. Bunu gerçekleştirmek için, sadece bu topluluk içinde faal gösteren kurumlara değil, Türkiye Cumhuriyeti'ne ve Kosova'da mevcut olan bütün organ, örgüt ve diğer kurumlara da önemli görevler düşmektedir.

Kosova'da Türkçe eğitimin bu günlere ve bu seviyeye ulaşmasında tabi ki en büyük pay öğretmenlerimize düşmektedir. Öğretmenlerimiz eğitim hayatında Türk öğrencisinin ve genelde Türk bireyinin çağdaş yaşamla ilgisi olan her önemli konusunu veya olayını ele alan ve öğrencilerine aktaranlardan biri olmakla, kişiliğinin özel sırlarını bile açıklayabilmek için kendinde güç bulmuş ve her zaman çeşitli yanıtlar ve yenilikler peşinden koşmuştur. Onlar bütün yaşamı boyunca eğitimi, ilimi ve bilgiyi ön plana atıp, insan kişiliğinin ancak bu unsurlar içinde gelişmesini sağlamak amacıyla yenilikler peşinden koşarak, Türk bireyini topluma yararlı olarak yetiştirmek gereğini duymuştur.

Öğretmenlik mesleğinin bugün dünyada en kutsal ve en zor mesleklerden biri olduğunu da vurgularken, öğretmenlerimiz bu kutsallığı yeryüzünün en değerli varlığını yani Allah'ın yarattığı insanı yetiştirmeden daha kutsal ne olabilir diye bizlere doğruyu ve yanlışı gösteren insan olarak, her zaman başarıya giden öğrencinin yolculuğunda bir rehber olmuştur.

Öğretmenlerimiz bizlere insan olmayı, aklını kullanmayı, erdemli ve ilkesel olmanın anlamını, yaşamın tadını ve toplumda örnek olmakla hep doğru yolda yürümemizi sağlamıştır. Onlar bizlere okumanın, bilginin ve Türkçemizin, rengini, tadını, içtenliğini ve bütün zenginliğini aşılamış, bizlerde Türklüğün ve Türk kalmanın köklerini dikerek bizleri topluma yararlı birer kişi olarak yetiştirmek için çaba sarf etmiştir.

Eğitimimiz 1951'lerden sonra bu topraklarda yetişen insanımıza Türklüğün ve Türkçemizin bayrağını dalgalandırma duygu ve beceri aşısını aşılamış, bu amaçta hizmeti en kutsal ve onurlu bir görev olarak bildirmiştir. Bu yörelerde biz Türklerin sayıca az olmamıza rağmen, çoğu alanlarda kendini ispatlamış bir halk olarak kendine güvenmeyi öğreterek bizleri bu seviyeye ulaştırmakla birlikte bizlere Türk benliği nasıl savunulur, gelenek ve görenekler nasıl yaşatılır, kültür sanat alanında yeniliklere nasıl ulaşılır, dostluk ve kardeşlik rüzgârları nasıl estirilir diye yansıtmıştır. Bunun böyle olması için bizlere, sevgi ve hoşgörü olan bir toplumda kötülüklere yer yoktur diyerek biz Türklerin barışçıl olduğumuzu ve öyle de kalmamızı öğretmiştir.

Bunca yıl Türk eğitiminin ürünü olan tüm bu edinimlerimiz ve kültürümüz bizlerle tatbik edilerek, buralarda eskiden kalan yenisi de dâhil Türklük hala devam edilmektedir. Eskiden olduğu gibi, şimdi de eğitimimiz ve diğer edinimlerimiz sayesinde topluma karşı görüşümüz, ahlakımız, yaşam tarzımız, zevkimiz, anlayışımız yanı sıra atalarımızdan kalan örf, adet, gelenek, görenek ve tek sözle kültürümüz ve benliğimiz geniş bir çevreye yayılarak, yaşadığımız bu topraklarda yüzyıllar öncesi vurulan Türk damgası hala korunmaktadır ve ileride de korutulacaktır.