Anasayfa
Sizden Gelenler
TİRAN BASININDA ATATÜRK’E VEDA

TİRAN BASININDA ATATÜRK’E VEDA

10 Kasım 2026, 15:42

0 dk

Kasım 1938 tarihli haber aktarımlarında Drita, Shtypi ve Demokratia gazeteleri öne çıkmaktadır.

Drita gazetesi,Atatürk’ün ölüm haberini fotoğraflarıyla birlikte birinci sayfasında, saygın bir konumda yayımlamıştır. Gazete, hayat hikâyesini anlatırken hilâfetin ve dinî mahkemelerin kaldırılması, kadınların toplumsal durumundaki değişim, uluslararası takvim, Latin harfleri ve medeni kanun üzerinde durmuştur.

Bu tercihin anlamı açıktır: Okura yalnızca bir devlet başkanının öldüğü bildirilmemekte; onun ülkesini hangi alanlarda değiştirdiği de hatırlatılmaktadır. Haber ile hayat hikâyesinin birlikte sunulması, kaybın büyüklüğünü yapılan işlerle açıklayan bir anlatım biçimidir. Birinci sayfadaki görünürlük de bu değerlendirmeyi güçlendirmektedir.

Aynı günün haberinde adı “Ştipi” biçiminde aktarılan Shtypi, başyazısında Türk milletinin yasını ele alır. Atatürk’ün on beş yıllık cumhurbaşkanlığı boyunca gerçekleştirdiği dönüşümleri över; kısa sürede modern bir devlet meydana getirdiğini vurgular. Yazının sonunda Arnavut milletinin Türk halkının acısını paylaştığı belirtilir.

Burada dikkat çeken, haberin duygusal odağının Türk halkı olmasıdır. Kaybedilen kişinin büyüklüğü kadar, onu kaybeden toplumun üzüntüsü de anlatılmaktadır. Böylece siyasî bir olay, iki halk arasında yakınlık kuran bir başsağlığı diline dönüşmüştür.

Cumhuriyet’in 21 Kasım 1938 tarihli dördüncü sayfasındaki “Ecnebi matbuatta” bölümünde, Tiran çıkışlı 11 Kasım tarihli başka bir Alba ajansı haberi bulunmaktadır. Habere göre Demokratia, Atatürk’ün hayatını ve eserlerini konu alan bir yazı yayımlamıştır. Yazının başlığı Türkçeye “Asrımızın en mümtaz siması Atatürk” şeklinde aktarılmıştır. Aktarılan değerlendirmede Atatürk’ün düşünceleri uygulamaya geçiren yönü öne çıkar. Başkalarının düşünce ve tasvir düzeyinde dile getirdiği idealleri, onun gerçek hayatta karşılık bulan işlere dönüştürdüğü anlatılır. Bu, askerî başarıların ötesine geçen bir takdirdir: Gazetenin ilgisi, fikir ile icraat arasındaki bağ üzerindedir.

Demokratia’nın yazısının Türkiye’de cenaze töreninin yapıldığı gün yayımlanan bir gazeteye yansıması da önem taşır. Bu kayıt, Arnavut basınındaki ilginin ilk ölüm duyurusundan sonraki günlerde devam ettiğini kanıtlamaktadır.

Arnavut basını, ölüm haberinin ardından Türkiye’de yönetimin nasıl devam edeceğini de izlemiştir. Cumhuriyet’in 16 Kasım 1938 tarihli dördüncü sayfasında, 15 Kasım’da Tiran’dan gönderilen Alba haberi, Drita’nın İsmet İnönü’nün cumhurbaşkanı seçilmesine ilişkin değerlendirmesini aktarır. Gazete, Atatürk’ün kaybının Arnavutluk’ta derin üzüntü uyandırdığını belirtirken, İnönü’nün yeni Türkiye’nin kurucusunun eserini sürdüreceği görüşünü dile getirir.

Böylece haberlerin odağı, kayıp karşısındaki kederden devletin geleceğine doğru genişler. Bu anlatımda Atatürk’ün hayatı sona ermiştir; fakat kurduğu düzenin ve başlattığı çalışmaların devam etmesi beklenmektedir. Drita’nın yaklaşımını, yas ile geleceğe ilişkin güven duygusunu aynı çerçevede buluşturan bir değerlendirme olarak okumak mümkündür.

Basında görülen yakınlığın diplomatik karşılığı da vardır. Tarihçi Nuri Köstüklü’nün Türk elçilik raporlarına dayanan araştırması, Arnavutluk’un Atatürk’ün cenaze merasimine üst düzey bir heyetle katıldığını belirtir. Çalışmada, bu bilgi için Tiran Elçiliğinin 13–14 Kasım 1938 tarihli yazışmalarına atıf yapılmaktadır.

Aynı araştırma, iki ülke ilişkilerinde zaman zaman siyasî kırılmalar yaşandığını da hatırlatır. Bu nedenle Kasım 1938’deki saygı ifadelerini, geçmişte hiç görüş ayrılığı olmamış gibi değerlendirmek doğru değildir. Tam tersine, farklı yönetim anlayışlarına rağmen gösterilen yakınlık, o günkü taziye dilini daha anlamlı kılıyor.

Atatürk’e duyulan ilgi, Kasım 1938’de birdenbire ortaya çıkmış değildi. Ilirjana Kaceli (Demirlika), Arnavut tarih yazımı ve 1920–1930’lu yıllar basını üzerine çalışmasında, onun hayatının ve reformlarının daha önce de gazete, dergi ve kitaplarda ele alındığını gösterir. Minerva gibi dergiler ve İsmet Toto’nun 1935’te yayımladığı Atatürk konulu kitabı, bu ilginin önceki örnekleri arasındadır. Yazar, ölüm haberleri bağlamında Drita ve Shtypi’nin 11 Kasım 1938 tarihli sayılarına da gönderme yapar.

Bugün Atatürk’ü vefatının seksen sekizinci yılında anarken, bu eski gazete kayıtlarının taşıdığı insani sesi de duymalıyız. Bir halkın yasına başka bir halkın diliyle ortak olunması, tarihî ilişkilerin en anlamlı tanıklıklarından biridir. Atatürk’e yönelen saygı, bu satırlarda yalnızca geçmişte kazanılmış zaferlere değil, bir ülkenin geleceğini değiştiren iradeye duyulan takdir olarak karşımıza çıkmaktadır.

Onu saygı,minnet ve rahmetle anıyoruz.

Prof.Dr.İrfan Morina

10 Kasım 2026

Galeri

Yorumlar (0)

Yorum kurallar'ını okudum ve Onaylıyorum

Yorum Kuralları

Kullanıcıların birbirlerine karşı saygılı olması zorunludur.
Üyelerin birbirlerine yaptığı ırkçı, cinsiyetçi, homofobik ve küfürlü yorumlara müsamaha gösterilmeyecektir. Böyle durumda yorumlara müdahale edilecektir.
Kullanıcılar tarafından gelen, insanların dini inancına, ırkına, etnik kökenine, yaşına, sosyal durumuna, siyasi görüşüne, cinsel yönelimine, fiziksel durumuna göre kişilere veya belirli gruplara karşı nefrete teşvik edici, şiddet içeren, provokatif, aşağılayıcı içerik ve yorumları yayınlamama hakkını Kosova Haber saklı tutmaktadır.
Birey, kurum, kültür veya toplumları küçük düşürücü, küfür, aşağılama veya argo ifadelere izin verilmemektedir
Daha sağlıklı bir tartışma ortamının olması için yapılan yorumlarda kullanıcılar, diğer kullanıcıların inançlarına ve görüşlerine saygı göstermeleri zorunludur.
Yorumlarda büyük harf kullanılmamalıdır.
Site içerisindeki yorumlar Türkçe olmalıdır.
Herhangi bir ticari amaç ya da telif hakkı içeren yorumlara izin verilmeyecektir.
İnsanları kışkırtan, saldırgan bir kullanıcı adı seçilemez.
Spam mesajlar göndermek yasaktır. Aynı ve benzer mesajlar birden fazla kere gönderildiğinde de müdahale edilecektir.

Anket

Sizce Kosova'da Çocukların Aşılanma Oranını Artırmak İçin Ne Yapılmalı?

Aileler daha fazla bilinçlendirilmeli Aşı takibi ve denetimleri artırılmalı Aşı hizmetlerine erişim kolaylaştırılmalı Eksik aşıların tamamlanması için kampanyalar düzenlenmeli Mevcut çalışmalar yeterli

Geçerlilik: 11.11.2026 23:49

Son Haberler

Tüm Haberler

Diğer

Bazı ölüm haberleri, bir insanın hayatının sona erdiğini bildirirken onun tarih içindeki yerini de yeniden düşündürür. Mustafa Kemal Atatürk’ün 10 Kasım 1938’deki vefatı böyle bir haberdi. Bugün, aradan geçen seksen sekiz yılın ardından, Arnavut basınının o günlerde söylediklerine dönmek, Türkiye’nin acısının sınırlarının ötesinde nasıl karşılandığını anlamamıza yardımcı oluyor.
 
Kasım 1938 tarihli haber aktarımlarında Drita, Shtypi ve Demokratia gazeteleri öne çıkmaktadır.
 
Drita gazetesi,Atatürk’ün ölüm haberini fotoğraflarıyla birlikte birinci sayfasında, saygın bir konumda yayımlamıştır. Gazete, hayat hikâyesini anlatırken hilâfetin ve dinî mahkemelerin kaldırılması, kadınların toplumsal durumundaki değişim, uluslararası takvim, Latin harfleri ve medeni kanun üzerinde durmuştur.
 
Bu tercihin anlamı açıktır: Okura yalnızca bir devlet başkanının öldüğü bildirilmemekte; onun ülkesini hangi alanlarda değiştirdiği de hatırlatılmaktadır. Haber ile hayat hikâyesinin birlikte sunulması, kaybın büyüklüğünü yapılan işlerle açıklayan bir anlatım biçimidir. Birinci sayfadaki görünürlük de bu değerlendirmeyi güçlendirmektedir.
 
Aynı günün haberinde adı “Ştipi” biçiminde aktarılan Shtypi, başyazısında Türk milletinin yasını ele alır. Atatürk’ün on beş yıllık cumhurbaşkanlığı boyunca gerçekleştirdiği dönüşümleri över; kısa sürede modern bir devlet meydana getirdiğini vurgular. Yazının sonunda Arnavut milletinin Türk halkının acısını paylaştığı belirtilir.
 
Burada dikkat çeken, haberin duygusal odağının Türk halkı olmasıdır. Kaybedilen kişinin büyüklüğü kadar, onu kaybeden toplumun üzüntüsü de anlatılmaktadır. Böylece siyasî bir olay, iki halk arasında yakınlık kuran bir başsağlığı diline dönüşmüştür.
 
Cumhuriyet’in 21 Kasım 1938 tarihli dördüncü sayfasındaki “Ecnebi matbuatta” bölümünde, Tiran çıkışlı 11 Kasım tarihli başka bir Alba ajansı haberi bulunmaktadır. Habere göre Demokratia, Atatürk’ün hayatını ve eserlerini konu alan bir yazı yayımlamıştır. Yazının başlığı Türkçeye “Asrımızın en mümtaz siması Atatürk” şeklinde aktarılmıştır. Aktarılan değerlendirmede Atatürk’ün düşünceleri uygulamaya geçiren yönü öne çıkar. Başkalarının düşünce ve tasvir düzeyinde dile getirdiği idealleri, onun gerçek hayatta karşılık bulan işlere dönüştürdüğü anlatılır. Bu, askerî başarıların ötesine geçen bir takdirdir: Gazetenin ilgisi, fikir ile icraat arasındaki bağ üzerindedir.
 
Demokratia’nın yazısının Türkiye’de cenaze töreninin yapıldığı gün yayımlanan bir gazeteye yansıması da önem taşır. Bu kayıt, Arnavut basınındaki ilginin ilk ölüm duyurusundan sonraki günlerde devam ettiğini kanıtlamaktadır.
 
Arnavut basını, ölüm haberinin ardından Türkiye’de yönetimin nasıl devam edeceğini de izlemiştir. Cumhuriyet’in 16 Kasım 1938 tarihli dördüncü sayfasında, 15 Kasım’da Tiran’dan gönderilen Alba haberi, Drita’nın İsmet İnönü’nün cumhurbaşkanı seçilmesine ilişkin değerlendirmesini aktarır. Gazete, Atatürk’ün kaybının Arnavutluk’ta derin üzüntü uyandırdığını belirtirken, İnönü’nün yeni Türkiye’nin kurucusunun eserini sürdüreceği görüşünü dile getirir.
 
Böylece haberlerin odağı, kayıp karşısındaki kederden devletin geleceğine doğru genişler. Bu anlatımda Atatürk’ün hayatı sona ermiştir; fakat kurduğu düzenin ve başlattığı çalışmaların devam etmesi beklenmektedir. Drita’nın yaklaşımını, yas ile geleceğe ilişkin güven duygusunu aynı çerçevede buluşturan bir değerlendirme olarak okumak mümkündür.
 
Basında görülen yakınlığın diplomatik karşılığı da vardır. Tarihçi Nuri Köstüklü’nün Türk elçilik raporlarına dayanan araştırması, Arnavutluk’un Atatürk’ün cenaze merasimine üst düzey bir heyetle katıldığını belirtir. Çalışmada, bu bilgi için Tiran Elçiliğinin 13–14 Kasım 1938 tarihli yazışmalarına atıf yapılmaktadır.
 
Aynı araştırma, iki ülke ilişkilerinde zaman zaman siyasî kırılmalar yaşandığını da hatırlatır. Bu nedenle Kasım 1938’deki saygı ifadelerini, geçmişte hiç görüş ayrılığı olmamış gibi değerlendirmek doğru değildir. Tam tersine, farklı yönetim anlayışlarına rağmen gösterilen yakınlık, o günkü taziye dilini daha anlamlı kılıyor.
 
Atatürk’e duyulan ilgi, Kasım 1938’de birdenbire ortaya çıkmış değildi. Ilirjana Kaceli (Demirlika), Arnavut tarih yazımı ve 1920–1930’lu yıllar basını üzerine çalışmasında, onun hayatının ve reformlarının daha önce de gazete, dergi ve kitaplarda ele alındığını gösterir. Minerva gibi dergiler ve İsmet Toto’nun 1935’te yayımladığı Atatürk konulu kitabı, bu ilginin önceki örnekleri arasındadır. Yazar, ölüm haberleri bağlamında Drita ve Shtypi’nin 11 Kasım 1938 tarihli sayılarına da gönderme yapar.
 
Bugün Atatürk’ü vefatının seksen sekizinci yılında anarken, bu eski gazete kayıtlarının taşıdığı insani sesi de duymalıyız. Bir halkın yasına başka bir halkın diliyle ortak olunması, tarihî ilişkilerin en anlamlı tanıklıklarından biridir. Atatürk’e yönelen saygı, bu satırlarda yalnızca geçmişte kazanılmış zaferlere değil, bir ülkenin geleceğini değiştiren iradeye duyulan takdir olarak karşımıza çıkmaktadır.
 
Onu saygı,minnet ve rahmetle anıyoruz.

Prof.Dr.İrfan Morina
10 Kasım 2026

TİRAN BASININDA ATATÜRK’E VEDA

Galeri

Yorumlar (0)

Yorum Kuralları

Anket

Sizce Kosova'da Çocukların Aşılanma Oranını Artırmak İçin Ne Yapılmalı?

Son Haberler

Kosova’da 10 Kasım’da Atatürk Saygı ve Minnetle Anılıyor

Sırp Öğrenci Listesi’nin Kosova Ziyareti Meclis’te Gündem Oldu

Kurti, Ermenistan Başbakanı Paşinyan ile Paris’te Görüştü

Kosova-İsrail Maçı Öncesinde Kaptan Vedat Muriqi’ye Anlamlı Destek

KFOR’un Bondsteel’de Komuta Devri Yapıldı