Mokronoge’de katliamın 33. yıl dönümü: Hakikat ve kurbanlar unutulmamalı
Bosna-Hersek’in Tomislavgrad kenti yakınlarındaki Mokronoge köyünde, 1993 yılında Boşnak sivillere yönelik gerçekleştirilen katliamın 33. yıl dönümü anıldı.
10-11 Ağustos 1993 gecesinde meydana gelen olayda, aralarında çocukların da bulunduğu 9 Boşnak sivil öldürüldü.
Katliamın yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen anma programına kurbanların aileleri, din adamları, kamu ve sivil toplum temsilcileri katıldı. Kurbanların anısına çiçekler bırakıldı ve Fatiha okundu.
“Zulmü ve kurbanları unutmak, 1993’te işlenen zulümden daha büyük bir zulüm olur”
Mokronoge 1992-1995 Boşnak Savaş Mağduru Aileleri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Esad Tiro, yaptığı konuşmada hakikatin korunmasının önemine dikkat çekti.
Tiro, “Zulmü ve kurbanları unutmak, 1993 yılında işlenen zulümden daha büyük bir zulüm olur” dedi.
Ailelerin gerçeği gelecek nesillere aktarmak için mücadele ettiğini belirten Tiro, “Hakikat olmadan barışma, adalet olmadan da şehitlerimizin ruhları için huzur mümkün değildir” ifadelerini kullandı.
Tiro, Mokronoge’de hayatını kaybeden 9 kişinin öldürüldüğü yere dikilen anıtın, yaşananların canlı bir tanığı olduğunu belirtti.
Anma törenlerine her yıl katılan insanların da hakikatin yaşatılmasına katkı sunduğunu söyleyen Tiro, Mokronoge’de yaşananları konu alan bir monografinin de hazırlandığını ve kısa süre içerisinde kamuoyuna sunulacağını açıkladı.
“Masum insanların hayatı kutsaldır”
Tomislavgrad İslam Birliği Meclisi Başimamı Amer Jugo, masum insanların hatırasını yaşatmanın yalnızca kurbanlara ve ailelerine karşı bir görev olmadığını, aynı zamanda insanların uğruna hayatlarını verdiği özgürlük, onur ve Bosna-Hersek değerlerine karşı da bir sorumluluk olduğunu söyledi.
Anıtın başında konuşan Jugo, burada isimleri kazılı bulunan kurbanların, işlenen suçun boyutlarını ve insanlığın karşı karşıya kaldığı kötülüğü tek başına anlattığını belirtti.
Jugo, “İnsan buraya gelip üzerinde isimlerin yazılı ve kazılı olduğu bu anıtı ziyaret etse ve başka hiçbir şey söylemese bile yeterlidir” dedi.
İyilik ile kötülüğün birbirine eşitlenemeyeceğini vurgulayan Jugo, masum bir insanın hayatına son vermenin kötülüğün en ağır biçimlerinden biri olduğunu ifade etti.
Mokronoge’nin yanı sıra Vrbanja, Ahmići ve Srebrenica gibi Bosna-Hersek’in farklı bölgelerinde öldürülen masum sivilleri de hatırlatan Jugo, insan hayatının kutsallığına dikkat çekerek şu soruyu yöneltti:
“Allah’ın yarattığı bir canı almaya kim kendisinde hak görebilir?”
Jugo, “Bu hakkı kim nereden alabilir? Bunu ancak kötülük yapan, iyiliğin karşısında duran kişi yapabilir” ifadelerini kullandı.
“Bu mekân gelecek nesiller için bir uyarı olsun”
Anma programına katılan Tomislavgrad Belediye Meclisi Başkanı Ante Ćurić de geçmişte yaşanan suçların hatırlanmasının birlikte yaşam açısından gerekli olduğunu belirtti.
Ćurić, “Bu acı ve hüzün mekânı hepimiz için bir uyarı olsun. Hem bugünkü hem de gelecek nesiller için böyle bir olayın bir daha yaşanmaması gerektiğini hatırlatsın” dedi.
Lendo: “Barışın bedeli suçları susarak geçiştirmek olamaz”
Bosna-Hersek Federasyonu Başkan Yardımcısı Refik Lendo, Mokronoge’de yaptığı konuşmada, öldürülenlerin acısını en uzun ve en ağır şekilde ailelerinin taşıdığını belirterek toplumun görevinin, kurbanları ve başlarına gelenleri hiçbir zaman unutturmamak olduğunu söyledi.
Bosna-Hersek’in farklı bölgelerinde sivillerin katledildiği olayların yıl dönümlerinin anıldığını hatırlatan Lendo, işlenen suçlara ilişkin hakikatin gelecek nesillere aktarılması gerektiğini vurguladı.
Lendo, “Hakikati aktarmak ya da suçu susarak geçiştirmek barışın bedeli olmamalıdır. Hakikat aktarılmalı ve onun hakkında konuşulmalıdır. Bu, bir anlamda bu topraklarda ve bütün Bosna-Hersek’te yaşamın garantisidir” dedi.
Bosna-Hersek’in geleceğine de değinen Lendo, ülkenin birçok bölgesinde genç nüfusun giderek azaldığına dikkat çekti.
Lendo, sorumluluğun yalnızca katliam ve acı mekânlarını anmakla sınırlı olmadığını, aynı zamanda benzer suçların bir daha yaşanmayacağı bir toplumsal ortam oluşturmak olduğunu belirtti.
“Mesajlarımız, çalışmalarımız ve faaliyetlerimiz Tomislavgrad’da, Livno’da, Saraybosna’da ve bütün Bosna-Hersek’te öyle olmalı ki bir daha yaşananların yaşanmasına izin vermeyecek bir ortam oluşturalım” dedi.
Anma programına ayrıca Bosna-Hersek Cumhurbaşkanlığı Konseyi Başkanı Denis Bećirević’in diaspora, geri dönüş ve sivil toplum kuruluşlarından sorumlu danışmanı Mehmed Pargan ile Bosna-Hersek Savunma Bakanı Zukan Helez’in temsilcisi General Mirsad Ahmić katıldı.
Mokronoge’de 9 Boşnak sivil öldürüldü
Mokronoge’de 10 Ağustos 1993 tarihinde Beşlaga, Tiro ve Đuliman ailelerinden 9 Boşnak sivil öldürüldü.
Katledilenler arasında Sadika-Dika Beşlaga, çocukları Emir, Emira, Subha ve Sinha Đuliman, Husein Bešlaga ile Muharem, İbrahim ve Mustafa Tiro bulunuyordu.
Dokuzu da sivil olan kurbanlar evlerinden çıkarılarak Mokronoge yakınlarındaki bir tepeye götürüldü ve burada öldürüldü.
Katliam davasında 15 yıl hapis cezası
Mokronoge’de sivillere karşı işlenen savaş suçu nedeniyle Livno Kantonal Mahkemesi, 7 Nisan 2004 tarihinde Ivan Baković’i suçlu bularak 15 yıl hapis cezasına çarptırdı.
Söz konusu karar daha sonra Bosna-Hersek Federasyonu Yüksek Mahkemesi tarafından da onandı.
Mokronoge’de her yıl düzenlenen anma törenleri, yalnızca 1993 yılında katledilen 9 Boşnak sivilin hatırasını yaşatmakla kalmıyor; aynı zamanda Bosna-Hersek’te savaş suçlarının unutulmaması, hakikatin gelecek nesillere aktarılması ve adalet arayışının sürdürülmesi çağrısını da yineliyor.
Mufassal haber: M.Tevfik yücesoy