Türk akademisyenlerin aşı ekonomisine dair çalışması dünya gündeminde

Türk akademisyenlerin yaptığı ve gelişmiş ülkeler aşılanırken diğer ülkelerin aşılamada geri kalmasının küresel ekonomik maliyetine dikkat çeken çalışması dünyada geniş yankı buldu. Çalışma, son olarak Financial Times'ta gündeme geldi.

Corona virüsüne karşı aşının geliştirilmesi tüm dünya için umut olmuştu ancak aşılamada mevcut hız, pandemiyi sona erdirmek için gerekli olanın çok altında.

Dünyanın aşının üretimi ve dağıtımında gerekli iş birliğine gitmemesi, aşıyı üreten şirketlerin sadece patentlerini ve kârlarını düşünmeleri, zengin ülkelerin üretilen kısıtlı miktardaki aşının büyük bölümünü kendileri için ayırıp yoksul ülkeleri aşısız bırakmaları, pandeminin bitmesini zorlaştırıyor.

BU HIZLA GİDERSE 6,5 YIL SÜRECEK
Rakamlar, aşılamada çok yavaş ilerleme olduğunu gösteriyor. Dünya nüfusu 7,8 milyar ve küresel bağışıklık için dünya nüfusunun yüzde 75'inin iki doz aşı alması gerekiyor. Bu da yaklaşık 11,7 milyar dozluk aşıya denk düşüyor.

Dünyada şu ana kadar yapılan aşı dozu sayısı ise sadece 138 milyon. Bloomberg'e göre, mevcut hızla gidilirse dünyanın tamamının aşılanması 6,5 yıl sürecek.

Şu ana kadar 44,4 milyon dozla en fazla aşılamayı yapan ve üretilen aşıların büyük kısmını önceden sipariş eden ABD'de bile bu hızla gidilirse 9 ay sonra yüzde 75'lik nüfus aşılanmış olacak.

Üstelik aşılama süresi uzadıkça virüsün farklı varyantlarının mevcut aşıların etkinliğini azaltması ihtimal dahilinde ve aşıların koruyuculuk süresi henüz net olarak bilinmiyor.

EŞİTSİZ AŞILAMANIN MALİYETİ ÇOK DAHA FAZLA
Bu kapsamda, Koç Üniversitesi’nden Prof. Dr. Selva Demiralp, Dr. Cem Çakmaklı, Dr. Sevcan Yeşiltaş, Dr. Muhammed Ali Yıldırım ve Maryland Üniversitesi’nden Prof. Dr. Şebnem Kalemli-Özcan'ın kaleme aldığı ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından tanıtımı yapılan çalışma, dünyada geniş yankı buldu.

Çalışma, aşının dünya geneline eşit olarak dağılmaması durumunda ortaya çıkacak ekonomik maliyet ile aşılama için gerekli ekonomik kaynak arasındaki uçuruma dikkat çekiyor.


Hesaplamaya göre, gelişmiş ülkelerin 2021’in ilk yarısında tamamen aşılanıp gelişmekte olan ülkelerin nüfusunun ise sadece yarısının sene sonuna kadar aşılandığını varsayan bir senaryo altında, küresel ekonomik maliyet 3,8 trilyon dolar olacak. Bu maliyetin zengin ülkelere düşen kısmı 1,8 trilyon dolar.

2021 yılında dünya nüfusunun yüzde 20’sinin aşılanması için gerekli aşı üretimi ve dağıtımı için bir seferberlik başlatan COVAX'ın, bu hedefe ulaşabilmesi için gerekli fon miktarı ise sadece 38 milyar dolar. Ancak şu ana kadar sadece 11 milyar dolar toplanabildi.

Özetle, dünya genelinde eşit bir aşılanma yapılabilmesi için gerekli olan harcama, bu yatırımın yapılmaması durumunda ödenecek olan bedelin çok altında.

FT’NİN BAŞ EKONOMİ YAZARINDAN ÇAĞRI
Dünyada birçok önde gelen basın kuruluşunda haberleştirilen çalışma, son olarak İngiliz Financial Times gazetesinin baş ekonomi yazarı Martin Wolf tarafından gündeme getirildi.


“Dünya’yı aşılamalıyız, şimdi” çağrısı yapan Wolf, pandemiyi bitirmenin tek yolunun tüm dünyanın aşılanması olduğunu ve bunun için gerekli paranın, pandeminin ekonomik maliyeti yanında çerez parası olarak kaldığını vurguladı.