Türk Arkeologlar Kosova'da Önemli Buluntuları Ortaya Çıkardı

Kosova'da kazı çalışmalarını gerçekleştirmekte olan Türk arkeologları önemli buluntuları ortaya çıkardı. Bu buluntuların Graçanica- Ulpijana antik kentte ilk kilise temellerine ait olduğu iddia edilmektedir. Konuyla ilgili Türk arkeologları Şefi, İstanbul Mimar Sinan Güzel Sanatlar Fakültesi Profesörü Dr. Haluk Çetinkaya ile görüşerek, bu kazı çalışmalarıyla ilgili daha fazla bilgi vermesini rica ettik.

Prof. Çetinkaya, 2012 yılı itibariyle Mimar Sinan Üniversitesi ve Kosova Kültür Bakanlığı arasında yapılan anlaşma uyarınca kazı çalışmaları yapmakta olduklarını, kazı çalışmaların ilk yılında bir Vaftizhane, bunun  yanında geçen sene kilisenin bir bölümünü bulduklarını, bu sene de kilisenin tamamını ortaya çıkardıklarını, kiliseyle beraber döşeme mozaikler de çıkmaya başladığını söyledi.  

Hem vaftizhane, hemde kilise ile ilgili buluntuların dördüncü y.yılın sonuna ait olduğunu söyleyen Çetinkaya, kilisenin bir sonraki evresinin de olduğunu,  4. yüzyılda deprem sonucu yıkılmış, 5. yüzyılda yeniden yapılmış olduğunu anlattı.  

Bu buluntuların hangi döneme ait olduğunu açıklarken, Türk arkeologlar şefi Haluk Çetinkaya  şöyle konuştu: 

"Ulpijana antik kenti m.s. 2. yüzyıl Roma dönemine aittir. Kapladığı alan şehir surları içerisindeki alan yaklaşık 36 hektardır. Ama şehir dışındaki alanda yani Graçanica bölümünde bir askeri yerleşimi vardır, toplam olarak 50 hektarlık bir alan kaplıyor. Bizim çalıştığımız alan tam ortası denilebilecek bir kısımdır. Burada 3 ayrı ekip çalışmaktadır. Bizim bölgemizde sadece Türk ekibi çalışıyor, ama burada Kosova Arkeoloji Enstitüsü ve Kültür Bakanlığına bağlı arkeologlar diğer yerde kazı çalışmalarını gerçekleştiriyor".
Her sene değişmekle beraber, 3 profesyonel arkeolog, antropolog ve Mimar Sinan Üniversitesinden 4 ya da beş arkeoloji öğrencisi ve bu üniversite resim bölümü profesyonel ressamların oluşturduğu 8 kişilik ekip bu sene de Temmuz -Ağustos olmak üzere 2 ay kazı çalışmalarını gerçekleştirdi.  

Kosova'ya gelme amacından da konuşurken Arkeoloji uzmanı Çetinkaya, "2007'den itibaren burayla bir bağlantım oldu. Beni yabancı arkeoloji danışmanı olarak buraya çağırdılar. 2007 yılından beri farklı alanlarda çalışmaya başladım. Ve 2011 sonu itibariyle bunu daha somut bir hale dönüştürdüler ve bunun sonucu bir kazı yapmamı istediler. Dolaysıyla beş senelik bir anlaşma imzaladık.
Geldiğim zaman itibariyle Kosova yeni kurulmakta olan, bağımsızlığını yeni ilan eden bir devletti. Kültüre böyle ağırlık verilmesi benim için sevindirici. Bir de Kosova Türkiye için küçük bir kardeş gibidir, o nedenle bir özen bir ehemmiyet gösteriyoruz. Bilgilerimizi ve ortak kültür geçmişimizi paylaşalım istedik, o nedenle buradayız" şeklinde konuştu.

Dünyada en eski kilisenin burada inşa edilmiş olabileceğini de söyleyen Prof. Çetinkaya, burada kullanılmış olan malzeme, bulunan paralar ve iskeletlerin tarihlendirilmesinin böyle bir tespitin yapılmasını sağladığını söyledi. " Mesela burada bulunan vaftizhanenin hemen yanında gömülme yeri var, oradaki kemiklerin laboratuar tespitlerini yaptık, bunun sonucunda  5. yüzyıl başlangıcına ait olduğunu tespit ettik. Burada, bu sene de dahil olmak üzere 101 tane sikke-para bulduk. Bu sikkelerin okunabilirlerin hemen hemen tamamı 4. yüzyıla ait olduğunu belirten Çetinkaya, bu tarihlemenin önemli bir kriter olduğunu, ayrıca o zamanda kullanılan malzeme olarak tuğlanın da bu değerlendirmenin yapılmasına bir ipucu verdiğini kaydetti. 

Çetinkaya, kilisenin yaklaşık yarısını çıkardıklarını ve 38 metre ile 19 metre, doğrusu yaklaşık 600 metre kare boyutlarında. olan kilise kazı çalışmalarının bir seneye kadar tamamlanacağını söyledi. 

Bu söyleşimizin sonunda Mimar Sinan Üniversitesi Profesörü Arkeolog Haluk Çetinkaya, Türkiye'nin arkeoloji alanında yaptığı çalışmalar kendi içerisinde kalmadığını ve Avrupa'ya da çalışmaya başladıklarını belirterek, "Bu bizim yaptığımız çalışmalar Türkiye Cumhuriyetinin Avrupa'daki ilk ve tek kazı çalışmasıdır. O anlamda da bizim arkeolojik alanda geldiğimiz seviyeyi göstermesi için önemlidir diye düşünüyorum" şeklinde bir değerlendirmede bulundu.