TÜRK KONSEYİ’NİN GELECEĞE YÖNELİK HAMLELERİ VE BEKLENTİLER- GÖKHAN GÜLER

Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi’nin (Türk Konseyi) 6. Devlet Başkanları Zirvesi bu yıl Kırgızistan’ın Issık Göl kıyısında bulunan Ruhordo Cengiz Aytmatov Kültür Merkezi’nde yapıldı. Zirveye Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden gazeteci olarak katılarak yakından takip edebilme imkânına sahip oldum. Türk Konseyi’nin en önemli temsil organı olan Devlet Başkanları Zirve’sinde ortaya konan bazı önemli tespit ve öneriler…

Zirve’de Devlet Başkanlarınca geleceğe dönük olarak yapılan öneriler ağırlıklı olarak en başta ekonomik, diplomatik, güvenlik ve kültürel işbirliği konularında oldu.

Kırgızistan’ın ev sahipliğinde "Gençlik İşbirliği ve Ulusal Spor" temasıyla düzenlenen 6. Devlet Başkanları Zirvesi’ne bu yıl Özbekistan "onur konuğu" ve Macaristan ise "gözlemci ülke" sıfatı ile ilk kez katıldılar.

Bilindiği üzere Özbekistan ve Türkmenistan Türk Konseyine kurucu üye olmadıkları gibi sonraki süreçte de resmi olarak üyelik başvurusunda bulunmamışlardı. Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın konuyla ilgili olarak girişimlerini karşılıksız bırakmayarak 6. Devlet Başkanları Zirvesi’ne katılarak Türk Konseyi’ne resmi üyelik başvurusunda bulunarak Türk Konseyi bünyesindeki "ortak turizm paket programı" çerçevesinde Hive şehrini Türk Dünyası Kültür Başkenti yapmayı önerdi.

Hatırlanacağı üzere Mirziyoyev, Erdoğan ile Teşkent’te yapmış oldukları görüşmenin ardından "Bişkek’te yapılacak olan zirveye katılma kararıaldık" açıklamasında bulunmuş, Ankara’da yapılan görüşmenin ardından da "Türk Konseyi binasının önündeki Bayrak direğinde kendilerine ayrılan yeri en kısa zamanda dolduracağız" yönünde benzer bir açıklamada bulunmuştu.

6. Devlet Başkanları Zirvesi’ne Özbekistan yanında ayrıca sürpriz bir şekilde Macaristan’da katılarak gözlemci üyelik başvurunda bulundu. Macaristan Başbakanı Viktor Orban 6. Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi (Türk Konseyi) Devlet Başkanları Zirvesi’nde yapmış olduğu konuşmasında, Macaristan’ın Türk kökenini koruduğunu ifade ederek, "Biz Macarca konuşuyoruz. Bu Türk diliyle bağlantısı olan eşsiz bir dil. Hıristiyan dinini aldık, fakat Kıpçak-Türk ilkeleri üzerinde duruyoruz" açıklamasında bulunmasının yanında Kazakistan ile yakın işbirliği içinde olduklarına dikkat çekerek üye diğer ülkeler ile de aynı şekilde yakın işbirliği içerisine girmeye hazır olduklarını ifade etti.

6. Devlet Başkanları Zirvesi’nin açılışında konuşan ev sahibi Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sooronbay Ceenbekov, "Ortak tarih, kültür ve dil temelinde kurulan Türk Konseyi'nin bugünkü zirvesi Türk dünyasının yüzyıllarca süren dostluğunu yeni bir seviyeye çıkartarak yeni birsayfa açacaktır.

Türk Konseyi'nin coğrafi olarak genişlemesi konseyi güçlendirecektir. Kardeş Türkmenistan'a da bu bağlamda kapılarımızın açık olduğunu belirtmek istiyorum. Konsey üyesi ülkelerin ekonomik işbirliklerini artırmaları gerekiyor" vurgulamasında bulundu.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, zirvede yaptığı konuşmasında "Türk Konseyi'ne üye ülkeler arasındaki ticaret hacmi son iki yılda yüzde 22 arttı. Devletlerarasındaki ticari ve ekonomik ilişkileri daha da geliştirmek gerekiyor. Üye ülkelerin transit potansiyellerini tam anlamıyla kullanılması gerekiyor. Batı ile Doğu'yu, Güney ile Kuzey'i birleştiren halklarız, bu bizler için büyük bir avantajdır. Özellikle ulaştırma ve denizcilik alanındaki kuruluşların daha etkin çalışması gerekiyor. Türk âleminde Farabi, Hoca Ahmet Yesevi, Yunus Emre, Nizami, Fuzuli, Cengiz Aytmatov gibi büyük insanların olduğunu anımsatarak Türk Konseyi çerçevesinde Türk Dünyasının 100 İnsanı projesini ve Türk Dünyasının Tarihi Yerleri" vb bazı önemli kültürel projeleri önerdi.