Türk Yatırımının Kosova'ya Etkisi Konuşuldu

Türkiye Mezunları Derneği-TÜMED, "Türk Yatırımının Kosova Ekonomisine Etkisi" konulu paneliyle 2013 yılı panellerinden birini daha gerçekleştirdi. Panelistler Kosova'ya yapılan Türk yatırımları ve bu yatırımların hangi alana yatırıldığı, Kosova'ya ne gibi getirisi olduğu üzerinde durdu.

Panelin açılış konuşmasını yapan TÜMED Başkanı Cengiz Çesko, dernek olarak yapılan tüm çalışmalarda Türkiye ile Kosova'nın her alanda yakınlaştırılması misyonu ve vizyonuna sahip olduklarını ve ortak çalışmalarda bulunduklarını belirtti.

Kamu Yönetimi Bakanı Mahir Yağcılar, panele seçilen konunun her zaman gündemde olan bir konu olduğunu, yatırımların her devlet için ayrı öneme sahip olmasının üstünde durup ancak yatırım yapılması için de devletin olanaklar sunması gerektiğini belirtti. Kosova'nın çeşitli yasa değişiklikleriyle beraber yatırımların ülkeye gelmesi için imkanlar yaratmaya çalıştığını fakat hala siyasi bazı sorunlar ve eksikliklerin yatırımların yapılmasına engel teşkil ettiğini söyleyen Yağcılar, sorunların yakın bir zamanda hallolacağı umudunu dile getirdi.

Panelistlerden ilk sunumu T.C. Priştine Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliğinden Bilal Akkurt, Türkiye'nin Kosova'ya 16 farklı sektörlerde ne kadar yatırım yapıldığını rakamlarla verdi ve yatırımın 273 Milyon Avro değerinde yatırım yapıldığını belirtti. Yılda yapılan mal ve hizmetlerin değerinin ne kadar olduğuna dair kesin verilere sahip olmadıklarını söyleyen Akkurt,  yatırımın birkaç misli olabileceğine dikkat çekti. Türk yatırımları ile Kosova istihdamına katkı sağlandığı, bu işyerlerinde yaklaşık 6500 kişiye iş imkanı sağlandığını söyleyen Akkurt, bu kişilere ödenen tahmini aylığın 2 milyon Avro, yıllık da 24 milyon Avro olduğunu belirtti.
 
Kosova Ticaret ve Sanayi Bakan Yardımcısı Cüneyt Ustaibo, Türkiye ile Kosova arasında ekonomik alanında gözlenen işbirliğine iki ülke başbakanlarının yakın diyalogunun da etkisi olduğuna dikkat çekerek başladığı konuşmasında, 2013 yılında CEFTA anlaşmasının imzalanmasıyla iki ülke arasında var olan ilişkilerin daha da gelişmesine etki edeceğini söyledi. Türkiye'nin hem ticaret hem de yatırımda Kosova'nın ilk beş partneri arasında yer aldığını belirten Ustaibo, iki ülke arasında yatırımların karşılıklı teşviki anlaşması, ekonomik işbirliği anlaşması gibi anlaşmaların imzalandığını hatırlattı.
Türkiye'den çok sayıda heyetin Kosova'ya ziyarete geldiğini belirten Ustaibo, gelenlerden ancak %30 oranında istenilen işbirliği sağlanılabildiğini bu sorunun altında da gelen heyetleri yanlış yönlendiren bazı derneklerin sebep olduğunu söyledi.

Kosova Türkiye Ticaret Odası'ndan Esin Muzbeg, KTTO'nın kuruluş süreci ve hangi sebeplerden dolayı kurulduğu hakkında bilgi verdikten sonra Kosova'ya ekonomik yatırımla ilgili verileri paylaştı. Muzbeg, gelişmekte olan projelerle birlikte, Türkiye'nin doğrudan yatırımının 272 milyon Avro olduğunu, 400 kadar Türk firmasının faaliyet gösterdiğini ancak bunlardan çoğunun mikro ölçekli firmalar olduğuna da dikkat çekti.

ESNAF Derneği Başkanı Ediz Çabrat'da dernek olarak Kosova'nın kalkınması için ve gençlerin meslek ara eğitimden faydalanmaları için çalışmalarını sürdürdüklerini belirtip Türkiye'den gelen heyetleri de yönlendirmek için de çaba harcadıklarını belirtti.

Panelin son Konuşmacısı Dünya Bankasından Levent Koro, Kosova'nın kalkınması için iki örnek seçeneği olduğunu bunlardan birinin dış yatırımlara dayalı olan Slovakya modeli, diğerinin de Türkiye ile uzak doğu ülkelerinde görülen girişimcilik olduğunu ancak her ikisinin de Kosova'da gerçekleşebilmesi için sorunların var olduğuna dikkat çekti.
Kosova'ya yapılacak dış yatırımlarda Türkiye'nin başı çekmesinin çok olağanüstü bir durum olmadığını çünkü coğrafi ve kültürel yakınlığın olduğunu, Slovakya'ya da yakınlık ve kültürel benzerlik olduğu için Almanya'nın yatırım yaptığını belirtti. Kosova'da yoğun işgücünün var olduğunu ancak en büyük sorunun işgücünün kalitesiz olmasının da yatırımcılar açısından olumsuz değerlendirildiğinin altını çizdi.
Girişimcilik ile kalkınmanın ise Kosova'da pek mümkün görünmediğine dikkat çeken Koro, Kosova'nın aşması gereken, enerji, bürokrasi gibi çok önemli konuların hala güncelliğini koruduğunu söyledi.

Yapılan sunumların ardından katılımcılar da panelistlere sunumlarında üstünde durmadıkları konulara değinirken bazı önerilerde bulundular ve konuyla ilgili sorular sordular.

Panel, plaketlerin takdimi ile sona erdi.