Türkler'in Kosova'daki beş asırlık ziyaretgâhı: Sultan Murad Türbesi

Birinci Murad, 1389'da kazandığı Kosova Meydan Muharebesi ile Türk varlığını Balkanlar'da tescil etmiş ama savaş meydanında şehid düşmüştü. Hükümdarın iç organlarının defnedildiği Kosova'daki türbesi, asırlardan buyana Rumeli Müslümanları'nın ziyaretgâhıdır.

OSMANLI hâkimiyetinin Balkanlar'daki dönüm noktası, 1389'daki Birinci Kosova Muharebesi idi.
Muharebe Sırplar'a büyük darbe vurmuş ama Osmanlı hükümdarı Birinci Murad savaş alanında bıçaklanarak şehid edilmişti.

Hükümdarın naaşı tahnit edildi ve iç organlarının defnedildiği yerde yapılan türbe de zamanla Rumeli Türkleri'nin ziyaretgâhı oldu.

Balkanlar'ın fatihi olan Birinci Murad, 1360'larda Edirne'yi almış, 1371'deki Çirmen zaferinin ardından da Makedonya'daki Sırp prenslerini, Bulgar Kralı'nı ve Bizans İmparatoru'nu Osmanlı hâkimiye­tini tanımaya mecbur etmişti.

Balkan Hristiyanları, fetihler devam ederken Ploçnik'te, 1388'de, Osmanlı kumandanlarından Timurtaş Paşa'yı mağlup etmişlerdi. Bu, Türkler'e karşı kazanılan ilk Hristiyan zaferi idi.
Zaferden cesaret alan Bosna, Sırp ve Bulgar Kralları, Türkler'e karşı hemen ittifak kurdular ama Osmanlılar 15 Haziran 1389'da Kosova sahrasındaki savaşta büyük zafer kazandılar, Tuna Nehri'nin güneyindeki bölgelerde Osmanlılar'a direnecek bir kuvvet kalmadı ve Kuzey Sırbistan'ın yolu açıldı.
Kosova Muharebesi'nden sonra Balkanlar'da, Macarlar'dan başka Osmanlılar'a direnebilecek bir güç kalmadı. Balkan devletlerinin Macar desteği olmadan Osmanlılar'a karşı faaliyete girmeye tâkatleri yoktu, üstelik seneler sonra yaşanan fetret devrinde bile Sırplar ile diğer Balkan milletleri Osmanlı teşkilâtlanmasının güçlü olması sebebiyle bağımsızlıklarını tekrar kazanamadılar.

Sırp prenslikleri ile diğer Balkan devletlerinin Türk hâkimiyeti altına girmeleri artık an meselesiydi. 1402'deki Ankara Muharebesi'nde Yıldırım Bayezid'in uğradığı mağlûbiyet bu gelişmeyi geciktirse de, 15. yüzyılın ortalarında Balkanlar'ın hemen hemen tamamı Osmanlı toprağı haline gelecekti.
Kosova'da düşmanın bozguna uğrayıp kaçmasının ardından savaşın galibi Birinci Murad, harp sahasını dolaşmaya çıkmıştı ve zaferi için Allah'a şükrediyordu. O sırada savaşta yaralanmış olan Sırp despotunun Miloş Obiliç adındaki damadı, Müslüman olacağını ve önemli bilgiler vereceğini söyleyerek hükümdarın yanına geldi, üzerinde sakladığı bir hançer ile padişaha saldırdı ve Sultan Murad'ı ağır şekilde yaraladı.

Saldırgan hemen oracıkta öldürüldü, yaralı hükümdar bir çadırda tedavi altına alındı. Yarası ağırdı ve hayatından ümit kesildiği için büyük oğlu Yıldırım Bayezid çadıra çağırıldı ve babasının şehid olmasının ardından hemen padişah ilan edildi.

Birinci Murad, Balkan devletleri ile mahallî senyörleri kendisine tâbi hale getirmiş, sınırlarını bir hayli genişletmiş ve devletini beylikten imparatorluğun ilk adımına yükseltmişti.

Kosova sahrasında Sultan Murad'ın iç organlarının defnedildiği yerde inşa edilen türbe, zamanla Rumeli Türkleri'nin ziyaretgâhı oldu ve "Sultan Murad Meşhedi", yani "Sultan Murad Şehidliği" diye anıldı. Sonraki padişahlar da Rumeli fatihi olan büyük dedelerinin türbesine büyük önem verdiler. İkinci Abdülhamid türbenin yanına ziyaretçiler için bir misafirhane inşa ettirdi. Türbe, Sultan Reşad'ın 1909 sonrasında Balkanlar'ı ziyareti sırasında baştan aşağı tamir edildi ve son restorasyonu, Kosova'da 1990'larda yaşanan kanlı olaylardan sonra Birleşmiş Milletler bayrağı altında bölgedeki barış gücünde görev alan askerlerimiz yaptı.

Kosova sahrasında Sultan Murad Türbesi'nin dışındaki bir diğer önemli ziyaretgâh da, Osmanlı Ordusu'nun bayraktarı Gazi Mestan'ın türbesidir.

Sırplar, 1389'daki Kosova Muharebesi'ni kaybetmelerine rağmen Birinci Murad'ı şehid etmeleriyle asırlar boyunca övünmüş ve Sultan Murad Türbesi'nin bahçesine hükümdarın katili olan Miloş Obiliç'in bir anıtını dikmek için uğraşmışlardı. Heykel, Müslümanlar'ın, bu teşebbüsü engellemeleri üzerine bir başka yere dikildi.

Murat Bardakçı

Habertürk