Tutin Merkez Camii'nin hareminde Müftü Şerif Efendi Hamzagić'in orijinal mezar taşı bulundu

- Müftü Şerif Efendi Hamzagić'in (1860–1951) ölümünden yetmiş yıldan fazla bir süre sonra, Osmanlı Türkçesi ile yazılmış orijinal mezar taşı, Tutin Merkez Camii'nin hareminde bulundu. Bu değerli keşif, sadece Tutin Müftüsü olarak rolünü teyit etmekle kalmıyor, aynı zamanda Sancak ulemasının ve bu bölgenin manevi, eğitimsel ve kültürel gelişimindeki rollerinin anılması için de bir alan açıyor.

Yazan: Nesip Pepić 
Türkçe tercüme ve biyografi eklemeleri : M. Tevfik Yücesoy

- Şerif Efendi Hamzagić, 1860 yılında Tutin'de doğdu. Novopazarska Medresesi'nden mezun olduktan sonra hayatının büyük bir kısmını Tutin Merkez Camii'nde imam olarak geçirdi. Burada bir süre nüfus müdürlüğü ve bir süre de Tutin müftülüğü yaptı.

- Dini faaliyetleri Osmanlı ve Osmanlı sonrası dönemlere kadar uzandı ve o dönemdeki cemaatin dini yaşamında derin izler bıraktı. 1951'de ahirete irtihal etti ve onlarca yıl hizmet verdiği caminin haremine gömüldü.

- Onlarca yıl sonra, tam da bu yerde, bu unutulmuş şahsiyetin rolü ve önemine ışık tutan önemli bir keşif yapıldı. Tutin Merkez Camii'nin hareminde, Şerif Efendi Hamzagić'in Osmanlıca yazıyla yazılmış orijinal nišan'ı bulundu.

- Bu kültürel ve dini miras anıtı, eski mezar taşları kaldırılıp yenileri yerleştirildiğinde mezarın içine gömüldükten sonra, yıllarca toprağın altında gömülü kalmıştır.

- Aile geleneğinden ilham alan Şerif Efendi'nin torunu, Tutinli tanınmış bir hekim olan Dr. Nedim Hamzagić, daha sonra mezar taşının üzerindeki Osmanlı Türkçesi yazıyı okuyabilmemiz için bize mezar taşının bir fotoğrafını göndermiştir.

- İslam epigrafisi araştırmacısı olarak, yazıyı okudum ve içeriğini ilk kez Mezar Taşının Işığında Sancak İslam Epigrafisi kitabımda yayınladım. Bu, Şerif Efendi'nin o zamana kadar kamuoyunda bilinmeyen Tutin Müftüsü unvanını bir kez daha doğruladı. Ancak Hamzagić ailesi, onun anısını din görevlisi, âlim ve müftü olarak korudu.

- Bu yazı daha sonra Prijepoljeli Dr. Nadir Efendi Dacić'in Ulema Sandžak adlı kitabında yayımlandı.

Mezar taşındaki yazı Şerif Efendi'nin Hamzagiç

Transkripsiyonu:
El-merhûm/ Tutin Müftîsi/ Hamzagiç/ Şerîf Efendi/ bin Abdullatîf/ rûhuna el-Fâtiha/ 27 Şabân/ 1370 – 4 Yun 1951
( Rahmetli Tutin Müftüsü Abdullatif oğlu Şerif efendi Hamziç ruhuna el- Fatiha)

(Kaynak: Nesip Pepić, Nišan Işığında Sancak İslam Epigrafisi, "Salih Gašević" Bilim, Kültür ve Sanat Merkezi, Novi Pazar, 2023)

- 1925 yılında Şerif Efendi Hamzagić'in hanı önünde düzenlenen Tutin'deki ilk siyasi toplantılardan biri (fotoğrafta Tutin'in önde gelen vatandaşları, dini ve askeri şahsiyetler, Hamzagić ailesinin temsilcileri ve diğer vatandaşlar görülmektedir)
Bu mezar taşının keşfi yalnızca arkeolojik ve tarihi bir keşif değil, aynı zamanda o dönemin anısını yeniden canlandırma çağrısıdır. Sancak'ın dini, kültürel ve entelektüel kimliğini şekillendiren ulema.

- Şerif Efendi'nin 1938'de Saraybosna'daki Ulema Meclisi'nden, Tutin'in eski müftüsü sıfatıyla Saraybosna'daki reisul-ulema Fehim Efendi Spaha'nın açılışına katılması için davet alması, onun ne tür bir dini otorite olduğu hakkında çok şey anlatıyor.

- Tutin'in eski müftüsü Şerif Efendi Hamzagić'in, 1938'de Saraybosna'da reisul-ulema Fehim Efendi Spaha'nın makama çıkışı vesilesiyle daveti (Fotoğraf: Hamzagić Aile Arşivi)
- ⁠
- Şerif Efendi, geride sadece hizmetinde bir iz değil, aynı zamanda değerli bir yazılı miras da bıraktı. Arapça, Türkçe ve Farsça çok sayıda basılı eserin yanı sıra, aralarında kendisinin de yazdığı bazı el yazmalarının da bulunduğu çok sayıda el yazması eserin sahibiydi. Bu koleksiyon, onun bilgi birikimini, yabancı dil bilgisini ve yüksek eğitim seviyesini kanıtlamaktadır.

- Ancak, büyük katkısına rağmen, hayatı ve çalışmaları hakkında bugüne kadar çok az şey yazılmıştır.

- Şerif Efendi'nin uzun süre din görevlisi olarak görev yaptığı Tutin'deki Merkez Camii'nin resmi olarak Müftü Şerif Efendi Hamzagić Camii olarak adlandırılması için 2024 yılında Sırbistan İslam Birliği Meşihatı'na bir girişimde bulunduğunu belirtmek gerekir.
***

Hayatı ve Hizmetleri

- *Tutin Merkez Camii İmamlığı ve Müftülük:* Şerif Efendi, Tutin’in merkez camisinde imamlık yapmış ve bölgenin müftülüğünü üstlenmiştir. Bu görevleri sırasında dini eğitim ve toplumsal rehberlik konularında önemli katkılarda bulunmuştur.

- *Osmanlı Sonrası Dönemde Dini Liderlik:* Osmanlı İmparatorluğu'nun ardından, bölgede Müslüman topluluğun dini ve kültürel kimliğini korumak için çaba göstermiştir. Bu dönemde, dini eğitim ve İslamî değerlerin sürdürülmesine yönelik çalışmalarıyla tanınmıştır.

Hamzagić Ailesi ve Kültürel Mirası

Şerif Efendi'nin inşa ettirdiği *Hamzagić Konağı*, Tutin'de önemli bir kültürel miras olarak günümüze ulaşmıştır. Bu konakta, 100 yılı aşkın süredir muhafaza edilen Osmanlıca belgeler, dini kitaplar ve aileye ait tarihi eşyalar bulunmaktadır. Ayrıca, konağın bir bölümü, Şerif Efendi'nin torunu *Fergo Hamzagić* tarafından kurulan Tutin’in ilk fotoğraf stüdyosuna ev sahipliği yapmıştır 

Aile Kökeni ve Soyu

Hamzagić ailesi, Tutin'e yerleşen ilk Boşnak ailelerden biridir. Ailenin kökeni, 19. yüzyılda bölgeye yerleşen *Hamza* adlı bir ataya dayanmaktadır. Hamza'nın torunu *Isah Ağa*, Tutin'e yerleşerek burada Hamzagić ailesinin temelini atmıştır. Bu aile, yaklaşık üç asırdır bölgede yaşamaktadır 

Şerif Efendi Hamzagić, dini liderliği ve toplumsal katkılarıyla Tutin ve çevresinde derin izler bırakmıştır. Bugün, onun mirası, hem ailesi hem de bölge halkı tarafından saygıyla anılmaktadır.