Ukrayna’nın Kosova’yı Neden Tanımadığını Açıkladı: Kırım, Sırbistan ve Mühimmat

Ukrayna Parlamentosu Dış Politika ve Parlamentolar Arası İşbirliği Komisyonu Başkanı Oleksandr Merezhko, Ukrayna’da Kosova’nın tanınmasına ilişkin farklı görüşlerin bulunduğunu, ancak nihai kararın Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’e ait olduğunu söyledi.

Merezhko, Özgür Avrupa Radyosu Kosova Servisi’nin sorularını yanıtlarken, Kosova’nın tanınmasına karşı çıkan argümanların temel olarak Rusya’nın Kosova’yı Ukrayna topraklarını işgal etmesine yönelik bir emsal olarak kullanabileceği endişesiyle, Sırbistan’ın Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü desteklemesiyle ve kısmen de Sırbistan üretimi mühimmatın Ukrayna’ya ulaşmasıyla ilgili olduğunu belirtti.

Bununla birlikte Merezhko, bu argümanlara şahsen şüpheyle yaklaştığını ve Kosova’nın tanınmasının uluslararası hukuku ihlal etmeyeceğini düşündüğünü söyledi.

Ona göre bu konu, savaşın sona ermesinin ardından Kiev’in siyasi gündemine yeniden gelebilir.

Merezhko, Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy ile bağlantılı siyasi güç olan Halkın Hizmetkârı partisinin milletvekili.

Zelenskiy, Belgrad’a gerçekleştirdiği ilk resmi ziyaret sırasında ülkesinin Kosova’yı tanımama konusundaki tutumunun değişmediğini söyledi ve Sırbistan’ın toprak bütünlüğüne ve uluslararası hukuka saygı duyduğunu açıkladı. Bu açıklama hem Kosova’da hem de Ukrayna’da tepkilere yol açtı.

Kosova’da özellikle Priştine’nin Rusya’nın işgalinin başlangıcından bu yana Ukrayna’yı desteklediğine dikkat çekildi: Rusya’nın saldırganlığını kınadı, Rusya ve Belarus’a yaptırım uyguladı, mali yardım sağladı, Ukraynalı gazetecilere barınma imkânı sundu ve askeri eğitim verdi.

Özgür Avrupa Radyosu: Ukrayna bugün Kosova’yı tanısa, somut olarak ne kaybedeceğini düşünüyor?

Oleksandr Merezhko: Ukrayna’da bu konuda farklı görüşler var, özellikle de Rada milletvekilleri arasında. Ancak Kosova’yı tanıyıp tanımama kararı cumhurbaşkanına aittir. Bu onun yetkisindedir.

Tanımaya karşı bazı argümanlar mevcut. Birincisi, böyle bir karar, Kırım’ı ve Ukrayna’nın diğer bölgelerinin bir kısmını hukuka aykırı şekilde işgal altında tutan Rusya’ya bir şekilde argüman sağlayabilir.

İkinci argüman, Sırbistan Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü desteklediğine göre Ukrayna’nın da Sırbistan’ın toprak bütünlüğünü desteklemesi gerektiğidir.

Üçüncü argüman ise Sırbistan’ın başka ülkelere mühimmat satması ve bu mühimmatın daha sonra Ukrayna’ya ulaşarak Ukrayna’nın ihtiyaçlarını karşılamasıyla ilgilidir.

Şahsen bu argümanların her birine şüpheyle yaklaşıyorum, ancak bu benim kişisel görüşüm. Tanıma lehinde de argümanlar var. Özellikle Kosova’nın tanınması uluslararası hukukun ihlali anlamına gelmez. Çünkü bu konuda Uluslararası Adalet Divanı’nın danışma görüşü de bulunmaktadır.

Özgür Avrupa Radyosu: Ukrayna’nın tutumu hâlâ esas olarak Kırım ve toprak bütünlüğüyle mi ilgili, yoksa Sırbistan’la ilişkilerin korunması da aynı derecede önemli hâle mi geldi?

Oleksandr Merezhko: Esas olarak Kırım ve toprak bütünlüğüyle ilgili ve muhtemelen mühimmat meselesiyle de bağlantılı. Ancak benim görüşüme göre Sırbistan, mali kazanç elde ettiği için ve Avrupa Birliği’nin tutumu nedeniyle, her hâlükârda başka ülkelere mühimmat satmaya devam edecek.

Sırbistan’la ilişkilere gelince, ne yazık ki halkının önemli bir bölümü hâlâ Sırbistan’da engellenmemiş olan Rus propagandasının etkisi altında.

Sırbistan ayrıca AB’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarına katılmaktan kaçınmaya devam ediyor. Sorun şu ki [Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar] Vučić, Rusya’ya yaptırım uygulamak istemiyor; ancak aynı zamanda AB nezdinde yalnızca [Rusya Devlet Başkanı Vladimir] Putin’in müttefiki olmadığı, Kiev’le de “iyi ilişkilere” sahip olduğu izlenimini yaratmaya ihtiyaç duyuyor.

Özgür Avrupa Radyosu: Kiev’in Kosova’nın tanınması konusunu yeniden değerlendirmesi için neyin değişmesi gerekir?

Oleksandr Merezhko: Bu konu savaşın sona ermesinin ardından yeniden gündeme gelebilir. Çok şey Avrupa Birliği’nin ve üye ülkelerinin tutumuna bağlı olacak.

Genel olarak Ukrayna’daki siyasi yaşam oldukça dinamik.