Yolsuzluk Risklerine Karşı Daha Sıkı Denetim Çağrısı

Kosova’da yolsuzlukla mücadele ve önleme mekanizmalarının güçlendirilmesi çağrısı yapıldı. Uzmanlar ve kurum temsilcileri, özellikle kamu ihaleleri, eğitim ve sağlık sektörlerinde yolsuzluk risklerinin önceden tespit edilmesi ve daha etkin denetim mekanizmalarının oluşturulması gerektiğine dikkat çekti.

Sbunker tarafından KosovaPress konferans salonunda düzenlenen “Yolsuzluğun önlenmesi ve mücadele: Risklerden çözümlere” başlıklı yuvarlak masa toplantısında, yargı, denetim ve yolsuzluğun önlenmesinden sorumlu kurumların temsilcileri bir araya geldi.

Toplantıda kamu ihaleleri, eğitim ve sağlık alanındaki yolsuzluk riskleri ile bu risklerin önlenmesine yönelik mekanizmaların güçlendirilmesi ele alındı.

Buleshkaj: Ek sözleşmeler otomatik olarak yolsuzluk anlamına gelmez

Yolsuzluğun Önlenmesi Ajansı Direktörü Yll Buleshkaj, kamu ihalelerinde yapılan ek sözleşmelerin otomatik olarak yolsuzluk vakası olarak değerlendirilmemesi, ancak potansiyel yolsuzluk riski olarak ele alınması gerektiğini söyledi.

Buleshkaj, ek sözleşmeler incelenirken ihale sürecinde yapılan değişikliklere gerçekten ihtiyaç olup olmadığının, bu ihtiyaçların önceden öngörülüp öngörülemeyeceğinin ve gerekli değişikliklerin belgelenip belgelenmediğinin araştırılması gerektiğini belirtti.

Buleshkaj ayrıca yolsuzlukla mücadelede yalnızca ihale alanına değil, eğitim ve sağlık gibi sektörlere de risk temelli bir yaklaşımla bakılması gerektiğini ifade etti.

Eğitim sisteminde yolsuzluğun yalnızca rüşvet olarak görülmemesi gerektiğini belirten Buleshkaj, çıkar çatışmasının da önemli bir risk olduğunu vurguladı.

Buleshkaj, kötü yönetim ile yolsuzluğun da birbirine karıştırılmaması gerektiğini belirterek, modern bir yolsuzluğu önleme sisteminin gerçek ve güvenilir verilere dayanması gerektiğini söyledi.

Sağlık alanındaki veri eksikliğine de dikkat çeken Buleshkaj, Kosova’da entegre bir sağlık veri sisteminin bulunmamasının önemli bir sorun olduğunu kaydetti.

2025’te 131 denetim, 1.032 tavsiye

Ulusal Denetim Ofisi Denetim Departmanı Direktörü Faruk Rrahmani, kamu parasının harcanmasının yalnızca bütçenin uygulanması ve prosedürlerin yerine getirilmesi anlamına gelmediğini, aynı zamanda vatandaşların yararına belirlenen hedeflerin gerçekleştirilmesini de kapsadığını söyledi.

Kamu kaynaklarının kullanımında hesap verebilirlik ve şeffaflığın önemine dikkat çeken Rrahmani, Ulusal Denetim Ofisi tarafından 2025 yılında 131 denetim gerçekleştirildiğini bildirdi.

Rrahmani, söz konusu denetimler sonucunda toplam 1.032 tavsiyenin ortaya çıktığını belirterek, kurumların bu tavsiyeleri hayata geçirme düzeyinin halen yeterli olmadığını ifade etti.

Gerçekleştirilen 131 denetimin 99'unun bütçe kuruluşları ve kamu işletmelerine yönelik mali denetim, 15'inin sağlık, eğitim ve diğer alanları kapsayan performans denetimi, 11'inin uygunluk denetimi ve 6'sının ise Dünya Bankası projelerine ilişkin denetim olduğu belirtildi.

Savcı Prendrecaj: Yolsuzlukla mücadele zarardan önce başlamalı

Ağır Suçlar Dairesi Ekonomik Suçlar ve Yolsuzluk Birimi Savcısı Zef Prendrecaj ise yolsuzlukla mücadelenin olay meydana geldikten sonra değil, risklerin önceden belirlenmesi ve önlenmesiyle başlaması gerektiğini söyledi.

Prendrecaj, yolsuzluğun her zaman rüşvetle başlamadığını belirterek, özel çıkarlar için kamu görevlerinin kötüye kullanılmasının en önemli risklerden biri olduğunu ifade etti.

Kamu ihaleleri, kamu mallarının yönetimi, izin ve lisansların verilmesi gibi alanların özel risk taşıdığını belirten Prendrecaj, kurumların yüksek riskli alanları önceden belirlemesi gerektiğini vurguladı.

Prendrecaj ayrıca mal varlığının beyanı ve denetimi, şeffaflık ile profesyonel ve bağımsız soruşturma mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Toplantıda yapılan değerlendirmelerde, Kosova’da yolsuzlukla daha etkin mücadele edilebilmesi için önleyici denetimlerin güçlendirilmesi, veriye dayalı sistemlerin geliştirilmesi ve kurumlar arası hesap verebilirliğin artırılması gerektiği vurgulandı.