Prof. Dr. Mehmet Görmez’in “Sünnet ve Hadisi Anlama Kılavuzu” Eseri Boşnakçaya Kazandırıldı

Haber: M. Tevfik Yücesoy

İslam düşüncesinin çağdaş dönemdeki en önemli isimlerinden biri olan Prof. Dr. Mehmet Görmez’in, sünnet ve hadis alanında metodolojik bir çerçeve sunan eseri Sünnet ve Hadisi Anlama Kılavuzu, Boşnakçaya çevrilerek Bosna-Hersek’te yayımlandı. Eser, Boşnakça “Vodič za razumijevanje sunneta i hadisa” adıyla, Bosna-Hersek İslam Birliği Riyaseti’ne bağlı El-Kalem Yayınevi tarafından neşredildi.

Kitabın Türkçeden Boşnakçaya tercümesi, Bosna-Hersek ilim çevrelerinin yakından tanıdığı değerli akademisyen Dr. Fadilj Maljoki tarafından gerçekleştirildi. Yayınlandığı günden itibaren Boşnak ilim, düşünce ve ilahiyat çevrelerinde dikkatle takip edilen eser, sünnet ve hadis anlayışına dair sağduyulu yaklaşımıyla önemli bir boşluğu dolduruyor.

Sünnet ve Hadise Usûl Merkezli Bir Yaklaşım

Sünnet ve Hadisi Anlama Kılavuzu, Hz. Peygamber’in söz, fiil ve onaylarıyla ortaya koyduğu örnekliğin (sünnetin) ve bu örnekliği bize aktaran rivayetlerin (hadisin) nasıl anlaşılması gerektiğine dair bir yöntem kitabı niteliği taşımaktadır. Prof. Dr. Mehmet Görmez, eserde sünneti yalnızca şekilsel davranış kalıplarına indirgemeyen; onu insan, toplum, ahlak, kültür ve medeniyet inşa eden bir referans çerçevesi olarak ele alan bütüncül bir perspektif sunmaktadır.

Kitapta özellikle fakihlerin ve usûlcülerin birikimi esas alınarak “sünnette örneklik” ve “hadiste bütünlük” ilkeleri öne çıkarılmakta; risalet-i Muhammediyye’nin hiçbir rivayete feda edilemeyeceği güçlü biçimde vurgulanmaktadır. Bu yönüyle eser, sünnet ve hadis alanında hem klasik birikimi dikkate alan hem de çağdaş sorunlara cevap üretmeyi hedefleyen bir usûl anlayışı geliştirmektedir.

İfrat ve Tefritten Uzak Bir Duruş

Eserde, İslam dünyasında uzun süredir devam eden sünnet ve hadis tartışmalarının çoğu zaman ifrat ve tefrit ekseninde yürütüldüğüne dikkat çekilmektedir. Prof. Dr. Görmez, Kur’an ile sünnetin karşı karşıya getirilmesini, hatta Allah ile Peygamber’in bir hâkimiyet yarışına sokulmasını ilmî ve dinî açıdan temelsiz bulmakta; bu yaklaşımın İslam düşüncesinde derin kırılmalara yol açtığını ifade etmektedir.

Kitapta yer alan önemli tespitlerden biri de, İslam ümmetinin tarih boyunca yaşadığı sorunların büyük kısmının uydurma hadislerden ziyade sünnet ve hadisin yanlış anlaşılması ve yanlış yorumlanmasından kaynaklandığıdır. Bu yaklaşım, eseri sadece teorik bir çalışma olmaktan çıkarıp güncel tartışmalara ışık tutan bir düşünce metni hâline getirmektedir.

Medeniyet, Kültür ve Sünnet İlişkisi

Sünnet ve Hadisi Anlama Kılavuzu, sünnetin İslam medeniyetini nasıl şekillendirdiğini de çarpıcı örneklerle ortaya koymaktadır. Minareden kubbeye, musiki ve edebiyattan mimariye kadar pek çok kültürel unsurun sünnetin evrensel örnekliği çerçevesinde tarih içinde teşekkül ettiği ifade edilmekte; her şeyi “bidat” olarak niteleyen dar yaklaşımların İslam’ın evrensel ve çağlar üstü karakteriyle bağdaşmadığı vurgulanmaktadır.

Bu yönüyle eser, sadece hadis ve sünnet ilmiyle ilgilenenler için değil; İslam kültürü, medeniyeti ve düşüncesi üzerine kafa yoran geniş bir okuyucu kitlesi için de önemli bir başvuru kaynağıdır.

Boşnak İlim Dünyası İçin Kıymetli Bir Kazanım

Eserin Boşnakçaya kazandırılması, Bosna-Hersek’te ilahiyat eğitimi alan öğrenciler, akademisyenler ve entelektüel çevreler açısından önemli bir kazanım olarak değerlendirilmektedir. Aynı zamanda bu tercüme, Türkiye ile Bosna-Hersek arasındaki ilmî, fikrî ve kültürel bağların güçlenmesine katkı sunan anlamlı bir çalışma niteliği taşımaktadır.

Yazarın Özgeçmişi

Prof. Dr. Mehmet Görmez Kimdir?

Prof. Dr. Mehmet Görmez, 1959 yılında Gaziantep’in Nizip ilçesinde doğdu. İlköğrenimini Nizip’te, ortaöğrenimini Gaziantep İmam Hatip Lisesi’nde tamamladı. 1983 yılında girdiği Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden 1987 yılında mezun oldu. Aynı yıl Temel İslam Bilimleri Bölümü Hadis Anabilim Dalı’nda yüksek lisans eğitimine başladı.

1988 yılında Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı bursuyla bir yıl süreyle Kahire Üniversitesi’nde inceleme ve araştırmalarda bulundu. Doktora çalışmalarını “Sünnet ve Hadisin Anlaşılması ve Yorumlanmasında Metodoloji Sorunu” adlı teziyle 1995 yılında tamamladı.

1995–1997 yılları arasında Kazakistan Ahmet Yesevi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde öğretim üyeliği yaptı. 1998’de yardımcı doçent, 1999’da doçent, 2006 yılında ise profesör unvanını aldı. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğretim üyesi iken 2003 yılında Diyanet İşleri Başkan Yardımcılığı görevine getirildi.

11 Kasım 2010 tarihinde Diyanet İşleri Başkanı olarak atanan Prof. Dr. Mehmet Görmez, bu görevini 31 Temmuz 2017 tarihine kadar sürdürdü. Görev süresi boyunca din hizmetleri, İslam düşüncesi, ahlak, sünnet ve hadis anlayışı konularında önemli açılımlar gerçekleştirdi.

Emekliliğinin ardından kurucusu olduğu İslam Düşünce Enstitüsü ile Uluslararası İslam Düşünce Vakfı başkanlığını yürütmektedir. Aralık 2025’te yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararıyla Türkiye Uluslararası İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Rektörlüğü görevine atanmıştır.

Arapça ve İngilizce bilen Prof. Dr. Mehmet Görmez’in hadis, sünnet, ahlak ve İslam düşüncesi alanlarında yayımlanmış çok sayıda eseri bulunmaktadır.