Yugoslavya’da Arnavutlar Baskı Altındaydı

Kosova’da 1981 yılındaki öğrenci ve halk gösterilerinin 45. yılı dolayısıyla düzenlenen anma akademisinde, bu olayların Arnavutların siyasi ve tarihsel kaderini değiştirdiği vurgulandı. Priştine Üniversitesi Kütüphanesi amfisinde düzenlenen etkinliğe dönemin siyasi tutukluları ve gösterilere katılan kişiler de katıldı.

Başbakan Albin Kurti, yaklaşık yarım asır önce Yugoslavya’daki Arnavutların siyasi olarak baskı altında ve marjinalize edilmiş bir halk olduğunu söyledi. Gösterilerin 4 Mart 1981’de Priştine Üniversitesi öğrenci yemekhanesindeki koşullara karşı bir tepki olarak başladığını belirtti.

Kurti, Arnavutların kültürel ve sosyal haklardan mahrum bırakıldığını, ikinci sınıf vatandaş olarak görüldüğünü ve ekonomik olarak etnik temelde sömürüldüğünü ifade etti. Ona göre yıllar boyunca biriken öfke, 1981’de kitlesel bir halk hareketi olarak patlak verdi.

“‘Kosova Cumhuriyet’, ‘Biz Arnavutuz, Yugoslav değiliz’, ‘Arnavutluk ile birleşme’ gibi sloganlar Yugoslavya’yı sarstı.” diyen Kurti, Yugoslav polisinin sert müdahalesine rağmen halkın iradesinin kırılmadığını vurguladı. Olaylarda 9 kişinin hayatını kaybettiğini, çok sayıda kişinin yaralandığını ve binlercesinin tutuklandığını hatırlattı.

Kurti’ye göre 1981 gösterileri, Kosova tarihini ikiye böldü ve Yugoslav sistemine boyun eğme ile ona karşı direnme arasında bir dönüm noktası oluşturdu. Bu süreçten sonra Kosova’da günlük yaşamın baskı, tutuklama ve işkencelerle şekillendiğini söyledi.

Meclis Başkanı Albulena Haxhiu ise 1981 baharında Arnavut halkının, kendisini siyasi ve ekonomik olarak dışlayan bir federasyonda yaşamayı reddettiğini dile getirdi. Sloganların özgürlük, onur ve kendi kaderini tayin hakkı için kolektif bir yemin niteliğinde olduğunu ifade etti.

Haxhiu ayrıca kadınların bu gösterilerdeki rolünün çok önemli olduğunu vurguladı.

Eski Başbakan Bajram Kosumi de 1981 gösterilerini Kosova’nın modern tarihindeki en büyük olaylardan biri olarak nitelendirdi. Bu gösterilerin Kosova’nın siyasi yönünü değiştirdiğini ve yeni bir dönem başlattığını söyledi.

Eski UÇK mensubu Elmije Plakiqi ise kadınların bu süreçte hem aktif katılımcı hem de organizatör olarak önemli rol oynadığını belirtti.

Etkinlikte konuşan siyasi tutuklular temsilcisi Shefik Sadiku ise Lahey’de yargılanan eski UÇK liderlerinin serbest bırakılması çağrısında bulundu.