Haxhiu, Akdeniz Oyunları Öncesi Mattarela ve Meloni’nin Resepsiyonuna Katıldı

Kosova Çevre ve Alan Planlama Bakanı Vekili Fitore Pacolli, Yakova’ya bağlı Radoniq Gölü’nün koruma altındaki bölgesinde faaliyet gösteren “Liqeni i Dukagjinit” restoran ve otelinin faaliyetlerinin durdurulduğunu açıkladı. Pacolli, işletmenin çevre mevzuatına aykırı şekilde faaliyet gösterdiğini ve içme suyunun güvenliği açısından risk oluşturduğunu belirtti. Pacolli, Facebook hesabından yaptığı açıklamada, Çevre Müfettişliği’nin “Liqeni i Dukagjinit” restoran ve otelinin kapatılmasına karar verdiğini bildirdi. İşletmenin Radoniq Gölü’nün koruma altındaki bölgesinde bulunduğunu belirten Pacolli, faaliyetin çevre mevzuatına tamamen aykırı şekilde yürütüldüğünü ifade etti. Pacolli, işletmeciye mülkte bulunan ekipmanları kaldırması için 10 gün süre verildiğini, bu işlemin gerçekleştirilmesini sağlama sorumluluğunun ise Yakova Bölgesel Su Şirketi’ne (KRU “Gjakova”) verildiğini söyledi. İşletmenin Su Kanunu, hükümetin Radoniq Gölü’nün sıhhi koruma bölgelerini belirleyen 09/127 sayılı kararı ve diğer ilgili mevzuatı açıkça ihlal ettiğini kaydeden Pacolli, bu durumun içme suyunun güvenliği ve kalitesini doğrudan tehdit ettiğini belirtti. Pacolli ayrıca Bakanlık olarak, söz konusu durumun nasıl ortaya çıktığı ve sorumluların kim olduğuna ilişkin kapsamlı bir soruşturma talep ettiklerini açıkladı. Bu kapsamda, duruma izin vermiş olabilecek eski yetkililerin eylemlerinin de soruşturulmasını istediklerini belirten Pacolli, söz konusu kişilerin görevlerini kötüye kullanmış olabileceğini ifade etti.

“Liria ka Emër” (Özgürlüğün Bir Adı Var) adlı sivil platform, 12 Eylül’de Priştine’de “Kosova bekliyor” sloganıyla “Özgürlük Yürüyüşü” düzenleyecek. Yürüyüş, Kosova Kurtuluş Ordusu’nun (UÇK) kurucu ve yöneticileri hakkında Lahey’deki Kosova Özel Daireleri tarafından kararın açıklanmasından dört gün önce gerçekleştirilecek. “Liria ka Emër” platformu temsilcileri Eliza Hoxha ve Ismail Tasholli, düzenledikleri basın toplantısında yürüyüş öncesinde ve sonrasında gerçekleştirilecek etkinlikler hakkında bilgi verdi. Hoxha, platformun altı yıldır vatandaşlarla birlikte adil yargılama talebini dile getirdiğini söyledi. Hoxha, “Altı yıl boyunca Savcılığın hazırladığı tüm iddianamelerin dayanıksız olduğunu ve birer birer çöktüğünü gördük. Ancak 16 Eylül, bu karanlık sürecin sona erdiği gün olmalı. Biz de onların yanında olmaya devam edeceğiz. Bunu adaletin kararını peşinen yargılayarak ya da yargı sürecine müdahale ederek değil; adalet, onur, hafıza ve tarihimize saygı yönündeki yurttaş sesini duyurarak yapacağız” dedi. Hoxha, yarından itibaren iki yeni etkinliğin başlayacağını belirterek bunların 16 Eylül’e kadar sürecek geri sayım ve “Özgürlük Geceleri” olduğunu açıkladı. İlk etkinliğin yarın saat 10.00’da Priştine’de başlayacağını belirten Hoxha, 16 Eylül saat 10.00’da Lahey’de gerçekleşmesi beklenen sürecin son duruşmasına kadar geri sayım yapılacağını söyledi. Aynı etkinliğin Kosova’nın tüm belediyelerinde gerçekleştirileceğini ifade eden Hoxha, “Geçen her saat bize Kosova’nın beklediğini hatırlatacak. Adalet bekliyor. Onur bekliyor. Kurtarıcıların kendi evlerine dönmesini bekliyor” ifadelerini kullandı. İkinci etkinlik olan “Özgürlük Geceleri”nin ise Kosova Kurtuluş Ordusu’nun yedi harekat bölgesinde düzenleneceği bildirildi. Hoxha, bu gecelerin hafıza, anlatı ve nesiller arası birlik geceleri olacağını belirterek, özgürlük yolunda verilen mücadele ve fedakârlıkların hatırlanacağını söyledi. Platform temsilcisi Ismail Tasholli ise Kosova Cumhuriyeti’ndeki tüm siyasi kesimleri yürüyüşe katılmaya davet etti. Tasholli, “Ülkedeki dört büyük siyasi partinin liderleri Kurti, Hamza, Abdixhiku ve Gjini başta olmak üzere tüm Arnavut siyasi partilerini ve liderlerini Özgürlük Yürüyüşü’ne katılmaya davet ediyoruz. Bu davet hiçbir ayrım gözetmeksizin herkese yöneliktir. Onları yürüyüşte yer almaya ve halka açık şekilde hitap etmeye çağırıyoruz. Bunu seçim kampanyası yapmak ya da parti bayrakları taşımak için değil; Kosova, özgürlük ve gelecek için yapmalarını istiyoruz” dedi. Tasholli ayrıca platformun 16 Eylül’de Lahey’de, Arnavut diasporasının katılımıyla bir etkinlik düzenleyeceğini açıkladı.

Prizren’de tarihi “Rüştiye” Okulu’nun restorasyon ve konservasyon çalışmaları devam ediyor. Çalışmalarla, kentin kültürel mirası açısından önem taşıyan yapılardan birinin korunması hedefleniyor. Kültür ve Turizm Bakanı Vekili Saranda Bogujevci, Facebook üzerinden yaptığı paylaşımda, tarihi yapıda yürütülen çalışmaların Kültür Bakanlığı tarafından finanse edildiğini açıkladı. Bogujevci, 1896 yılında inşa edilen eski “Rüştiye” Okulu’nun Prizren’in önemli kültürel miras yapılarından biri olduğunu belirterek, “Yıllarca süren tahribat ve terk edilmişliğin ardından yapının restorasyon ve konservasyon çalışmaları yürütülüyor” ifadelerini kullandı. Tarihi okulda sürdürülen çalışmaların, yapının özgün mimari ve kültürel değerlerinin korunarak gelecek nesillere aktarılmasına katkı sağlaması amaçlanıyor.

Türk tiyatro ve sinema sanatçısı Zafer Algöz, bu yıl Prizren’de düzenlenecek 24. Uluslararası “Sanatla Uyanmak" Festivali kapsamında sanatseverlerle buluşacak.  Zafer Algöz, yayımladığı video mesajında Prizren halkına seslenerek, “Bu yıl 24. Uluslararası ‘Sanatla Uyanmak’ Festivali’nde Prizren’de sizlerle birlikte olacağım” ifadelerini kullandı.  Algöz, tüm sanatseverleri 22 Ağustos’ta saat 20.00’de, Prizren’deki Xhemajl Berisha Kültür Evi’ne davet etti.  İstanbul’dan Prizren’deki sanatseverlere selam ve saygılarını gönderen Algöz, mesajını “En kısa zamanda görüşmek dileğiyle. Sevgi ve saygılarımla” sözleriyle tamamladı.

Trakya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Hatipler başkanlığındaki heyet, Kosova Demokratik Türk Partisi-KDTP Genel Başkanı ve Başbakan Yardımcısı Fikrim Damka’yı makamında ziyaret etti.  Gerçekleştirilen görüşmede, Kosova ile Trakya Üniversitesi arasındaki mevcut iş birliklerinin geliştirilmesi ve yeni iş birliği alanlarının oluşturulması ele alındı.  Trakya Üniversitesi’nin farklı fakülte ve birimlerinden yöneticiler ile akademisyenlerin yer aldığı heyetin ziyareti kapsamında, Kosova ile Türkiye arasındaki eğitim ve sağlık bağlarının güçlendirilmesine yönelik gerçekleştirilebilecek ortak çalışmalar ve projeler değerlendirildi.  Genel Başkan ve Başbakan Yardımcısı Fikrim Damka, ziyaretten duyduğu memnuniyeti ifade ederek, Kosova’nın eğitim ve sağlık alanındaki kapasitesinin geliştirilmesine katkı sunacak her türlü iş birliğinin desteklenmesinin önemine vurgu yaptı.

Kosova’nın Geçici İçişleri Bakanı Xhelal Sveçla, Kosova ziyaretinde bulunan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay ile bir araya geldi. Görüşmede, başta güvenlik olmak üzere çeşitli alanlarda işbirliğinin geliştirilmesine yönelik imkanlar değerlendirildi. Sveçla, görüşmeye ilişkin sosyal medya paylaşımında, Kosova ile İzmir Büyükşehir Belediyesi arasındaki dostane ilişkilerin daha da güçlendirilmesinin önemine dikkat çekti. İşbirliğinin özellikle güvenlik alanında geliştirilmesi ve iki kurum arasındaki koordinasyonun artırılması konusunda görüş alışverişinde bulunulduğunu belirten Sveçla, vatandaşların güvenliği ve refahına katkı sağlayacak ortak girişimlerin hayata geçirilmesinin önemini vurguladı. Sveçla, Kosova’nın dostluk ve karşılıklı işbirliği anlayışı çerçevesinde İzmir başta olmak üzere şehirler ve halklar arasındaki ilişkileri daha da derinleştirmeye kararlı olduğunu ifade etti.

Kosova Özel Mahkemesi, 16 Eylül'de Lahey'de eski Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK) yöneticileri Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi ve Rexhep Selimi hakkında savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar davasında kararını açıklayacak. Kosova Uzmanlaşmış Daireleri ve Uzman Savcılık Ofisi olarak resmi adıyla bilinen mahkemede yaklaşık üç yıldır devam eden yargılamada, sanıkların Kosova savaşı sırasında ve hemen sonrasında savaş suçları ile insanlığa karşı suçlar işledikleri iddia ediliyor. Savcılık, dört sanığın her biri için 45 yıl hapis cezası talep etti. Davanın sonucu henüz bilinmezken, Kosova'nın eski Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi hakkında aynı mahkemede adaletin engellenmesi suçlamasıyla ayrı bir dava da devam ediyor. Bu durum, Thaçi'nin savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar davasında beraat etmesi halinde hemen serbest bırakılıp bırakılmayacağı sorusunu gündeme getiriyor. Özel Mahkeme'nin Usul ve Delil Kuralları'na göre, tutuklu bulunan bir sanık beraat ettiğinde derhal serbest bırakılması gerekiyor. Ancak sanığın başka bir suç nedeniyle hukuka uygun şekilde tutuklu bulunması veya başka bir suçtan aldığı cezayı çekiyor olması durumunda bu kural uygulanmıyor. Özel Mahkeme Sözcüsü Michael Doyle, Hür Avrupa Radyosu’na yaptığı açıklamada Thaçi'nin durumunun farklı olduğunu belirtti. Doyle, Thaçi'nin hem savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar davasındaki yargılama heyeti hem de adaletin engellenmesiyle ilgili ayrı davaya bakan tek hakim tarafından tutuklu tutulmasına karar verildiğini söyledi. Bu nedenle Thaçi'nin savaş suçları davasında beraat etmesi halinde, tutukluluğunun devam edip etmeyeceğine adaletin engellenmesi davasına bakan tek hakim karar verecek. Tek hakim, Thaçi'nin tutukluluğunun devamının hala makul ve gerekli olup olmadığını iki ayda bir gözden geçirmek zorunda. Sanık, koşullarda değişiklik meydana geldiğini ileri sürerek bu konunun daha erken incelenmesini de talep edebiliyor. Doyle, bu hususa ilişkin olarak, koşullarda bir değişiklik olması halinde hakimin konuyu sanığın talebi üzerine de değerlendirebileceğini belirtti. Tek hakim, Thaçi'nin tutukluluğunun devamına ilişkin 10. kararını 31 Temmuz'da vermişti. Kararda, Thaçi'nin yargılamayı engellemesi veya başka suçlar işlemesi yönünde hala risk bulunduğu değerlendirilmişti. Aynı kararla bir sonraki tutukluluk incelemesinin takvimi de belirlendi. Buna göre Thaçi, görüş ve itirazlarını 7 Eylül'e kadar sunabilecek. Thaçi'nin başvuru yapmaması halinde Savcılık görüşünü 14 Eylül'e kadar sunacak. Thaçi ise buna 21 Eylül'e kadar yanıt verebilecek. Dolayısıyla Thaçi savaş suçları davasında beraat etse bile otomatik olarak serbest kalması gerekmiyor. Adaletin engellenmesi davası kapsamında hakkında devam eden tutukluluk kararı bulunduğu için, bu konudaki son karar tek hakime ait olacak.

Kosova Hukuk Enstitüsü (IKD), ülkedeki kurumsal tıkanıklığın, özel sektörün geliştirilmesine yönelik Büyüme Planı kapsamında sağlanması öngörülen 34 milyon euronun üzerindeki fonu riske atabileceği uyarısında bulundu. IKD'nin açıklamasına göre Kosova'nın, Büyüme Planı'nın 3. Alanı kapsamında 2026 yılı sonuna kadar yaklaşık 34,4 milyon euro değerindeki yedi reformu hayata geçirmesi gerekiyor. Söz konusu reformlar; iş ortamının iyileştirilmesi, yatırımların artırılması ve finansmana erişimin kolaylaştırılmasını hedefliyor. Enstitü, reformların bir bölümünün Kosova Meclisi'nde ilgili yasaların kabul edilmesini gerektirdiğine dikkat çekerken, kurumların da henüz tam anlamıyla işler hale getirilemediğini belirtti. Reformların tamamlanması için dört aydan biraz fazla bir süre kaldığını vurgulayan IKD, gecikmelerin Kosova'nın taahhütlerini süresi içinde yerine getirememesine ve dolayısıyla fonların tehlikeye girmesine yol açabileceği uyarısında bulundu. IKD açıklamasında, “Büyüme Planı'nın 3. Alanı kapsamında talep edilen reformların uygulanması için dört aydan biraz fazla süre kaldı. Bundan sonraki her gecikme, mevzuatın kabul edilmesi, kararların alınması ve gerekli mekanizmaların işler hale getirilmesi için mevcut süreyi daha da daraltıyor. Bu durum, Kosova'nın Reform Gündemi kapsamında üstlendiği yükümlülükleri süresi içinde yerine getirememe ve bunun sonucunda 34 milyon euronun üzerindeki fondan yararlanamama riskini artırıyor” ifadelerine yer verildi. IKD'ye göre kurumsal tıkanıklığın sonuçları yalnızca siyasi alanla sınırlı kalmayacak. Enstitü, yaşanan gecikmelerin doğrudan ekonomi ve vatandaşlar üzerinde de etkiler yaratabileceği değerlendirmesinde bulundu.

GAP Enstitüsü'nden Bekim Salihu, Kosova'daki belediyelerin karşı karşıya olduğu sorunların büyük bölümünün hükümet tarafından alınan kararlar ve çıkarılan yasalardan kaynaklandığını söyledi. Salihu, özellikle toplu iş sözleşmelerinin yerel yönetimlerin mali durumunu ağırlaştıran faktörlerden biri olduğunu belirterek, bu süreçlerde belediyelere yeterince danışılmadığını ve bilgi verilmediğini ifade etti. Mevcut hükümetin belediyelerin bugün içinde bulunduğu durumun tamamından sorumlu tutulamayacağını kaydeden Salihu, ancak hükümetin belediyelerin bu durumdan çıkmasına yardımcı olmaması nedeniyle sorumluluk taşıdığını söyledi. Salihu, yerel yönetimlerin içinde bulunduğu durumun ciddiyetinin anlaşılması ve çözüm için gerekli adımların atılması gerektiğini vurguladı.

NATO'nun Kosova'daki Barış Gücü KFOR'unun, Mitroviça'da İbre Nehri üzerindeki ana köprüde kalıcı güvenlik varlığını kademeli olarak azaltmaya başlamasının üzerinden 10 gün geçti. Köprünün güvenliği ve yönetimine ilişkin sorumluluğun Kosova Polisi'ne devredilmesinin ardından KFOR bölgedeki sürekli varlığını azaltıyor. Mitroviça'nın kuzeyindeki sivil toplum temsilcileri ise bu gelişmeyi, köprünün araç trafiğine açılmasının önünü açabilecek bir adım olarak değerlendiriyor. Kuzey Mitroviça Yurttaşlar Girişimi'nden Betim Osmani, KFOR'un sorumluluğu yerel kurumlara kademeli olarak devretmesinin kentin iki yakasının birbirine yaklaşması açısından önemli olduğunu söyledi. Osmani, bölgede son yıllarda ciddi güvenlik olaylarının yaşanmamasının da bu süreci desteklediğini belirtti. Aynı girişimden Skender Sadiku ise sürecin siyasi baskılara rağmen devam etmesini beklediğini ifade etti. Sadiku'ya göre kuzeyde sağlık hizmetleri ve altyapı gibi köprüden daha acil çözülmesi gereken sorunlar bulunuyor. Diğer yandan Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç, 20 Ağustos'ta NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'ye başvurarak KFOR'un köprüdeki varlığını azaltmasını durdurmasını istedi. Vuçiç, bunun kuzeydeki Sırp nüfusla “nihai bir hesaplaşma” koşulları oluşturabileceğini öne sürdü. NATO ise köprünün araç trafiğine yeniden açılmasına ilişkin olası herhangi bir kararın “tüm yerel toplulukların ihtiyaçlarını dikkate alması” gerektiğini belirtti. İbre Köprüsü şu anda yalnızca yayalara açık. Kosova hükümeti Temmuz 2024'te köprünün araç trafiğine de açılacağını duyurmuş, ancak bu girişim uluslararası toplumun tepkisine ve bölgede yeni gerilimlere yol açmıştı.