Çocuk ve Gençlerin Ruh Sağlığı Devlet Politikalarının Önceliği Olmalı

Cumhurbaşkanı Justina Shiroka-Pula, yeni görevine başlamasının ardından Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’dan tebrik mektubu aldı. Macron, mektubunda Shiroka-Pula’yı yeni görevi dolayısıyla tebrik ederek, seçilmesinin Kosova’nın Avrupa Birliği’ne entegrasyonu açısından önem taşıyan alanlarda ilerlemenin yeniden sağlanmasına katkıda bulunacağı inancını dile getirdi. Fransa Cumhurbaşkanı, iki ülke arasındaki geleneksel ilişkilere de değinerek, bu yıl Mart ayında Paris’te Başbakan Albin Kurti ile gerçekleştirdiği görüşmeyi hatırlattı. Macron ayrıca, Fransa’nın Avrupa’dan Sorumlu Bakan Yardımcısının Temmuz ayında Kosova’ya gerçekleştirdiği ziyarete dikkat çekti. Söz konusu ziyaretin ardından iki ülke arasında yeni iş birliği anlaşmaları imzalanmıştı. Macron, Shiroka-Pula’ya gönderdiği mektupta Kosova ile Sırbistan arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesi sürecine de özel vurgu yaptı. Fransa’nın Avrupa Birliği arabuluculuğunda yürütülen diyaloğa desteğini sürdüreceğini yineleyen Macron, sürecin bölgenin istikrarı ve Avrupa perspektifi açısından önemine dikkat çekti. Macron mektubunda şu ifadeleri kullandı: “Kosova ile Sırbistan arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesinin temel önemini hatırlatmak isterim. Brüksel ve Ohri anlaşmaları izlenecek yolu belirlemiştir. Fransa, Avrupa Birliği'nin kolaylaştırıcılığında yürütülen diyaloğu desteklemeye devam edecektir. Her iki taraf da üstlendiği taahhütleri yerine getirmelidir.”

İpek’teki Asliye Savcılık, 13 yaşındaki kızına cinsel tacizde bulunduğundan şüphelenilen kişi hakkında tutuklu yargılama talebinde bulundu. Olayın bu yıl 2 Kasım’da meydana geldiği bildirildi. İpek Asliye Savcılığı da olayı teyit etti. Savcılık Sözcüsü Shkodran Nikçi olayla ilgili yaptığı açıklamada, şüphelinin cinsel dokunulmazlığa karşı iki ayrı suç işlediği şüphesiyle 48 saat gözaltında tutulduğunu ve hakkında tutuklama talebinde bulunulduğunu duyurdu. Nikçi, mağdura gerekli tıbbi ve psikolojik desteğin sağlandığını da açıkladı. Edinilen bilgilere göre, anne ve babası ayrı olan çocuk, zaman zaman babasının yanında kalıyordu. Çocuklara yönelik özel koşullarda gerçekleştirilen ifadesinde, farklı şekillerde cinsel tacize maruz kaldığını anlattı. Olay, polisin 24 saatlik raporunda da yer aldı. Raporda, şüphelinin gözaltına alındığı belirtildi.      

Ulusal Demokratik Enstitüsü-NDI uzmanı Luljeta Plakolli Kasumi, Kosova’da aile içi şiddet, kadınlara yönelik şiddet ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin önlenmesini amaçlayan yasanın uygulanmasında ciddi eksiklikler bulunduğunu söyledi.  İnsan Hakları, Cinsiyet Eşitliği ve Dilekçeler Komisyonu toplantısında, yasanın önemli yenilikler getirdiğini ancak bazı hükümlerin uygulamada işlevsiz kaldığını belirten Kasumi, özellikle gerekli ikincil mevzuatın henüz tamamlanmadığına dikkat çekti. Kasumi, yasanın getirdiği yenilikler arasında sığınma evlerine çok yıllı finansman sağlanması ve aile içi şiddet vakalarında arabuluculuk ile uzlaşmanın yasaklanmasının bulunduğunu hatırlattı. Ancak acil yardım telefon hattının henüz faaliyete geçirilmediğini, şiddet mağdurları için öngörülen acil destek fonunun da finansman eksikliği nedeniyle kullanılmadığını belirtti. Meclis Komisyonu Başkanı Fatmire Kollçaku da eksik ikincil mevzuatın hızla hazırlanması gerektiğini vurgulayarak, yasanın bazı bölümlerinin bu nedenle uygulanamadığını ifade etti. Kollçaku ayrıca şiddetin önlenmesinde aile ve okullarda erken yaşlardan itibaren eşitlik eğitiminin önemine dikkat çekti. Milletvekili Duda Balje ise kurumsal açıklamalara rağmen aile içi şiddet vakalarının devam ettiğini belirterek, son bildirilen olaydan görüşmenin yapıldığı güne kadar 7-8 yeni vakanın yaşandığını söyledi. Balje, kurumların tartışma ve açıklamaların ötesine geçerek her kuruma açık sorumluluklar yükleyen somut bir eylem planı hazırlaması gerektiğini vurguladı.

Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK) savaşı gazileri dernekleri, Lahey’de devam eden yargı sürecine tepki göstermek ve eski UÇK yöneticilerine destek vermek amacıyla yarın (Perşembe) saat 12.00’de Priştine’deki Avrupa Birliği Ofisi önünde sembolik bir etkinlik düzenleyecek. UÇK Savaş Gazileri Örgütü Başkan Yardımcısı Gazmend Syla, etkinliğe gaziler, savaş malulleri ve şehit ailelerinin temsilcilerinin katılacağını açıkladı. Organizasyonlar ayrıca Kosova Belediyeler Birliği’nden, belediye başkanları ve belediye çalışanlarının da aynı saatte belediye binaları önünde dayanışma mesajı vermelerini talep etti. Syla, barışçıl şekilde gerçekleştirilecek etkinliğin amacının, eski UÇK yöneticilerinin ilk derece mahkeme kararının açıklanmasının ardından da tutuklu kalmasına yönelik rahatsızlığı dile getirmek olduğunu belirtti.

Kosova İslam Birliği Başkanı Müftü Naim Tërnava, bugün İngiltere'nin Priştine Büyükelçisi Jonathan Hargreaves'i kabul etti. Görüşmede,, ülkedeki güncel gelişmeler, taraflar arasındaki iş birliği imkânları ve karşılıklı ilgi alanına giren diğer konular ele alındı. Görüşmenin önemli gündem maddelerinden birini ise Kosova'da son dönemde yaşanan kadın cinayetleri oluşturdu. Taraflar, kadınlara yönelik şiddetin önlenmesi için kurumsal ve toplumsal düzeyde ortak çaba gösterilmesinin gerekliliğini değerlendirdi. Görüşmede, kadınlara yönelik şiddetle mücadelede kurumların ve toplumun birlikte hareket etmesinin önemine dikkat çekildi.

Kosova’da 16 Nisan – 1 Kasım 2026 tarihleri arasında 269 kızamık vakası doğrulandı. Sivil toplum kuruluşları, çocukların zamanında aşılanması ve önerilen aşı dozlarının tamamlanması çağrısında bulundu. Çocukların Korunması İçin STK Koalisyonu (KOMF), Anne ve Çocuklar İçin Eylem (AMC), Hasta Hakları Derneği (PRAK) ve Güneydoğu Avrupa Sağlık ve Sosyal Politikalar Enstitüsü (IEJL-PShS), Kosova’da kızamık vakalarındaki artıştan duydukları endişeyi dile getirerek ebeveynlere ve çocukların bakımından sorumlu kişilere, çocukların zamanında aşılanmasını sağlama çağrısı yaptı. Kosova Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsü (IKShPK) verilerine göre, 16 Nisan – 1 Kasım 2026 tarihleri arasında toplam 269 kızamık vakası doğrulanırken, yalnızca son bir hafta içerisinde 27 yeni vaka kaydedildi. Ortak açıklamada kuruluşlar, kızamığın son derece bulaşıcı bir hastalık olduğunu ve özellikle küçük çocuklarda ciddi komplikasyonlara yol açabileceğini vurguladı. Açıklamada, “Bu veriler, hastalığın yayılmasını önlemek için aşıların zamanında yapılmasının ve ortak çabaların önemini bir kez daha hatırlatıyor” ifadelerine yer verildi. Kuruluşlar, ebeveynlere çocuklarının aşı durumlarını kontrol etmeleri ve düzenli aşı takvimine göre önerilen tüm dozları aldıklarından emin olmaları çağrısında bulundu. Çocukları gerekli aşı dozlarının tamamını almamış olan ebeveynlere ise danışmanlık ve eksik aşıların tamamlanması için Aile Hekimliği Merkezlerine başvurmaları tavsiye edildi. Açıklamada ayrıca ebeveynlerin doğru bilgilendirilmesinin ve endişelerinin açık iletişim ile bilimsel bilgiler doğrultusunda ele alınmasının önemine dikkat çekildi. Açıklamada, “Sağlık profesyonelleri, ebeveynler ve aileler için en güvenilir bilgi ve danışmanlık kaynakları arasında yer alıyor.” denildi. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) Eylül 2026’da yayımladığı son değerlendirmeye de atıfta bulunan kuruluşlar, MMR aşısı da dahil olmak üzere aşılar ile otizm spektrum bozuklukları arasında nedensel bir ilişki bulunduğunu destekleyen herhangi bir bilimsel kanıt olmadığını hatırlattı. Son olarak KOMF, AMC, PRAK ve IEJL-PShS; Sağlık Bakanlığı, Kosova Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsü, belediyeler ve sağlık çalışanlarının çocuk sağlığını korumaya yönelik çabalarını takdir ettiklerini belirtti. Kuruluşlar, aşılama oranlarını artırmak ve çocuk sağlığını iyileştirmek amacıyla ilgili kurumlar, mesleki ve akademik kuruluşlar ile ailelerle iş birliğini sürdürmeye hazır olduklarını ifade etti.

Ülkemizde 15 Kasım’dan 15 Mart’a kadar tüm araç sürücülerinin kış ekipmanlarına sahip olması zorunlu olacak. İçişleri Bakanlığı, sürücülere yasal yükümlülüğe uymaları çağrısında bulunarak, olumsuz hava koşullarında trafik güvenliğinin sağlanması açısından kış ekipmanlarının önemine dikkat çekti. Yürürlükteki yönetmeliğe göre, azami yüklü ağırlığı 3 bin 500 kilograma kadar olan araçlarda dört tekerleğin tamamında en az 4 milimetre diş derinliğine sahip kış lastiklerinin kullanılması gerekiyor. Alternatif olarak, dört tekerlekte en az 4 milimetre diş derinliğine sahip yaz lastikleri de kullanılabiliyor. Ancak bu durumda aracın çekiş sağlayan tekerleklerine uygun kar zincirleri veya diğer gerekli ekipmanların bulundurulması şart. Dört çeker (4x4) araçlar için ise farklı koşullar uygulanıyor. Bu araçlarda kış lastiklerinin dört tekerlekte de bulunması ve en az 6 milimetre diş derinliğine sahip olması gerekiyor. Yaz lastiği kullanılması durumunda ise lastiklerin diş derinliğinin en az 4 milimetre olması ve araçta kar zinciri bulundurulması zorunlu. Zincirlerin hangi tekerleklere takılacağı aracın aktarma sistemine göre belirleniyor. Yönetmelikte, üzerinde “MS”, “M+S”, “M & S” ibareleri veya üç tepeli dağ içinde kar tanesi sembolü bulunan lastikler kış lastiği olarak kabul ediliyor. Öte yandan, çivili lastiklerin trafikte kullanılması yasak. İçişleri Bakanlığı, sürücülere araçlarının yasal gerekliliklere uygun kış ekipmanlarıyla donatıldığından emin olmaları çağrısında bulunarak, bu uygulamanın kazaların önlenmesi ve kış mevsiminde trafik güvenliğinin sağlanması açısından önem taşıdığını vurguladı.            

Sanayi Girişimcilik Ticaret ve İnovasyon Bakanı Mimoza Kusari-Lila, İsveç’in Priştine Büyükelçisi Asa Pehrson ile bir araya gelerek iki ülke arasındaki ekonomik iş birliğinin geliştirilmesi olanaklarını görüştü. Görüşmede Kosova ve bölgedeki güncel gelişmelerin yanı sıra ekonomik ilişkilerin genişletilmesi ele alındı. Kusari-Lila sopsyal medya aracılığıyla yaptığı açıklamada, İsveç’in özellikle demokratikleşme ve çevrenin korunması alanlarında Kosova’ya sağladığı sürekli destek nedeniyle Büyükelçi Pehrson’a teşekkür etti. Görüşmede özellikle ahşap sanayisine ağırlık verildi. Kusari-Lila, bu sektörün Kosova’da üretim kapasitesinin ve ihracatın artırılması açısından büyük potansiyele sahip olduğunu vurguladı. Bu kapsamda, 26 Kasım’da düzenlenecek 9. Ahşap Sanayi Konferansı ile İsveçli iş insanlarından oluşan bir heyetin Kosova’ya gerçekleştirmesi planlanan ziyaretin önemi üzerinde duruldu. Görüşmede ayrıca sanayi parklarının geliştirilmesi, yerli üreticiler ve yeni yatırımcılar için daha elverişli koşulların oluşturulması konuları da gündeme geldi. Kusari-Lila, İsveç Büyükelçiliği ve Kuzey Ekonomi Odası ile iş birliği içerisinde Kosova’nın yatırım merkezi olarak tanıtılması ve İsveçli şirketlerin ülkede üretim faaliyetlerine yönlendirilmesi için çalışmalar yürütüleceğini bildirdi.

Almanya, Kosova’nın Avrupa entegrasyonu yolundaki çabalarını desteklemeye devam edeceğini açıkladı. Almanya’nın Priştine Büyükelçisi Rainer Rudolph, Meclis Dışişleri ve Diaspora Komisyonu üyeleriyle dün (3.11.2026) gerçekleştirdiği görüşmede, ülkesinin Kosova’ya yönelik desteğini yineledi. “Kosova’nın Avrupa hedefleri ve ikili ilişkilerin güçlendirilmesi yolları” başlıklı toplantıda konuşan Rudolph, Almanya’nın Kosova’nın Avrupa gündemine verdiği kararlı desteğin sürdüğünü belirtti. Kosova’nın Avrupa hedeflerinde ilerleme kaydedebilmesi için gerekli çalışmaların hızlandırılması çağrısında bulunan Rudolph, tam yetkili kurumların faaliyet göstermesinin ve kurumsal engellerin ortadan kaldırılmasının önemine dikkat çekti. Rudolph, “Tam yetkili kurumlar ve herhangi bir ablukanın olmadığı bir ortamda, sürdürülebilir ilerlemenin koşullarını oluşturmanın zamanı geldi. Kosova, Almanya’nın sürekli desteğine güvenebilir” ifadelerini kullandı.

UNICEF’in açıkladığı verilere göre, Kosova’da 15-16 yaşlarındaki her 10 öğrenciden biri intihara teşebbüs ettiğini bildirdi. İntihar girişiminde bulunduğunu belirten öğrencilerin oranı 2011’de yüzde 3,4 iken 2024’te yüzde 10’a yükseldi. Veriler, UNICEF Küresel Ruh Sağlığı Sorumlusu Zeinab Hijazi tarafından Kosova’daki çocuk ve gençlerin ruh sağlığı durumunun ele alındığı bir tartışma toplantısında paylaşıldı. Ergenlerin karşılaştığı sorunlara dikkat çeken Hijazi, psikolojik sıkıntıların yalnızca tıbbi teşhisler üzerinden değerlendirilmemesi gereğini dile getirdi. Yetkili, herhangi bir ruhsal rahatsızlık tanısı bulunmayan gençlerin de ciddi duygusal sorunlar yaşayabileceğini vurguladı. Hijazi, “Herhangi bir tanısı olmayan bir genç de önemli psikolojik sıkıntılar yaşıyor olabilir. Buna rağmen okuluna devam edebilir ve dışarıdan her şeyin yolunda olduğu izlenimini verebilir.” dedi. Gençlerin ruh sağlığının ekonomik koşullar, sosyal ilişkiler ve içinde büyüdükleri çevre gibi birçok faktörden etkilendiğini belirten Hijazi; yoksulluk, eşitsizlik, şiddet, ayrımcılık ve aidiyet duygusunun eksikliğinin psikolojik sorunlara yol açabileceğine dikkat çekti. Psikolojik sıkıntıların yalnızca bireyin kendi iç dünyasından kaynaklanmadığını ifade eden Hijazi, insanların yetiştiği ve yaşadığı koşulların da ruh sağlığı üzerinde belirleyici olduğunu söyledi. Sorunun küresel boyutuna da değinen UNICEF yetkilisi, dünya genelinde bir milyardan fazla insanın ruh sağlığı sorunlarıyla yaşadığını, 10-19 yaş arasındaki her yedi ergenden yaklaşık birinin ise ruhsal bozukluk yaşadığını kaydetti. Hijazi, gençlere erken dönemde destek sağlanmasının ve ruh sağlığı hizmetlerine yönelik yatırımların artırılmasının önemini vurguladı. Ayrıca kurumların yalnızca yardıma ihtiyaç duyan kişileri tespit etmekle yetinmemesi, bu kişilerin hizmetlere erişimini ve aldıkları desteğin etkinliğini de değerlendirmesi gerektiğini belirtti. Kosova’da intihar girişiminde bulunduğunu bildiren öğrencilerin oranının 13 yılda yüzde 3,4’ten yüzde 10’a yükselmesi, çocuk ve ergenlerin ruh sağlığı konusunda somut önlemlerin alınması gerektiğini bir kez daha gündeme taşıdı.