Schuebel: Kosova’da Reformları Hızlandırmak İçin Yeni Fırsat Var

UÇK Savaş Gazileri Örgütü, Avrpa Birliği’nin (AB) Ofisi önünde eylem başlatan UÇK Gaziler Örgütü temsilcileri ofisin giriş kapısında “Sırbistan halkımızı katletti, Özel Mahkeme gerçeğimizi katletti” pankartı astı. Bu eylem, UÇK’nin üst düzey isimlerinin Özel Mahkeme tarafından tutuklanmasının altıncı yıl dönümü dolayısıyla düzenleniyor.  

Arlinda Zekaj cinayetiyle ilgili adalet talep eden protestocular, DokuTech’in açılış törenine katılan Başbakan Albin Kurti’yi bekleyerek kendisinden açıklama istedi. Kurti’nin törenin ardından aracıyla alandan ayrıldığı sırada protestoculardan biri aracın yanına yaklaştı. Güvenlik görevlileri ise protestoculardan birini kolundan tutarak uzaklaştırdı. Protestocular arasında bulunan bir kadın, “Başbakan, cevap istiyoruz” diyerek Arlinda Zekaj cinayetiyle ilgili açıklama talep etti.  

Kosova Meclis Başkanı Albulena Haxhiu, Astrit Dehari’yi Prizren Cezaevi’nde yaşanan olayın 10. yıl dönümünde mezarı başında andı. Haxhiu, Dehari ailesi ve Vetëvendosje Hareketi aktivistleriyle birlikte mezara çiçek bırakarak saygı duruşunda bulundu. Haxhiu, olayın üzerinden 10 yıl geçmesine rağmen ailesinin, yol arkadaşlarının ve vatandaşların Dehari için hala adalet beklediğini ifade etti. Haxhiu, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Dehari’yi şu sözlerle andı: “Astrit, Vetëvendosje Hareketi’nin aktivisti ve örnek bir tıp öğrencisiydi. Cesur ve idealist bir genç olan Dehari, samimi siyasi mücadelesini insanlara, özellikle yoksullara, işçilere ve devletin unutup ihmal ettiği kesimlere destek olmanın bir yolu olarak görüyordu.”

Kosova Cumhurbaşkanı Justina Shiroka Pula, İsviçre Dışişleri Bakanı ve aynı zamanda Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Dönem Başkanı olan Ignazio Cassis’i kabul etti. Görüşme sırasında basın mensuplarının yalnızca görüntü almasına izin verildi. Öte yandan Cumhurbaşkanlığı, çarşamba günü basına gönderdiği bilgilendirmede, görüşmenin ardından konuya ilişkin yazılı bir açıklama yapılacağını duyurdu. Cassis’in, Cumhurbaşkanı Justina Shiroka Pula ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Kosova Dışişleri ve Diaspora Bakanı Glauk Konjufca ile de bir araya gelmesi bekleniyor.

İpek’te, 13 yaşındaki kızını cinsel taciz ettiği iddiasıyla bir kişi tutuklandı. Polis raporuna göre, şüpheli, eşinden ayrı yaşayan P.G.'dir.  Polisin aldığı bilgilere göre, küçük kızları zaman zaman babasının yanında kalıyordu. Cinsel tacizin bu kalışlar sırasında gerçekleştiğinden şüpheleniliyor.  Insajderi tarafından elde edilen rapora göre, polis 2 Kasım 2026 tarihli, 46 yaşındaki şahısa yönelik şüpheleri içeren bir ihbar almıştı. Bu bilgilere göre, adamın kıza pornografik içerikli videolar gösterdiğinden şüpheleniliyor. Raporda ayrıca, küçük kızın arkadaşlarını da taciz ettiği şüphesinden bahsediliyor.   Olay, 13 yaşındaki kızın, derslere katıldığı okul psikologuyla yaptığı görüşmelerde endişelerini dile getirmesinin ardından ortaya çıktı. Polis raporuna göre, psikologla yapılan görüşmeler sırasında küçük kız, aile ortamındaki çeşitli durumlarla ilgili endişelerini dile getirmiştir. Bilgiyi aldıktan sonra, soruşturma başlatılmıştır.  Kız, çocuk savcısı, mağdur destekçisi, psikolog, sosyal hizmet uzmanı ve resen atanan savunma avukatının huzurunda sorgulanmıştır.  Rapora göre, 13 yaşındaki kız, görüşme sırasında babasının kendisini çeşitli şekillerde cinsel taciz ettiğini belirtmiştir. Babasının kendisine diğer kadınlarla nasıl cinsel ilişkiye girdiğini gösterdiğini ve birkaç kez kendisine dokunduğunu itiraf etmiştir. İfadesine göre, taciz yaz aylarında gerçekleşmiş olup, son olayın görüşmeden yaklaşık iki hafta önce gerçekleştiği tahmin edilmektedir.  Soruşturma kapsamında, şüpheli P.G.'nin kendisi de resen atanan savunma avukatının huzurunda sorgulanmıştır. Soruşturma işlemlerinin ardından polis, şüphelinin İpek’teki dairesinde arama yapmıştır. Arama, 2 Kasım akşamı gerçekleştirildi. Arama sırasında üç elektronik cihaz bulundu ve ele geçirildi: adaptörsüz, gri renkli bir Dell dizüstü bilgisayar; bir iPhone 17 Pro Max ve bir iPhone 15 Pro Max.  Rapora göre, cihazlar davayla ilgili soruşturmanın bir parçası olarak ele geçirildi. Savcılığın kararıyla şüpheli 48 saat süreyle gözaltına alındı. Bu arada, savcının emriyle küçük kız çocuğu, korunması için İpek’teki bir sığınma evine gönderildi. Annesi de tanık olarak ifade verdi.  Dava ile ilgili soruşturmalar devam ediyor.

Vetëvendosje Hareketi aktivisti Astrit Dehari’nin ölümünün 10. yıl dönümünde annesi Xhemile Dehari de açıklamalarda bulundu. Dehari, 10 yıldır süren belirsizliğin aile için büyük bir eziyete dönüştüğünü ve savcılığın henüz somut bir karar almadığını söyledi. Savcıların değişmesine rağmen soruşturmanın ilerlemediğini belirten Xhemile Dehari, göreve gelen her yeni savcının dosyayı baştan ele aldığını ifade ederek, mevcut savcının da emekli olmadan sonuç elde etmeyi umduklarını dile getirdi. Oğlunun cezaevinde hayatını kaybettiğini hatırlatan Dehari, olayın nasıl gerçekleştiğinin hâlâ bilinmediğini ve bugüne kadar polis ya da cezaevi personelinden kimsenin görevden alınmadığını belirtti. Soruşturmanın savcılık tarafından tıkandığını öne sürdü. Üç gün önce savcılığa çağrılarak görüştüklerini aktaran Dehari, bu kez kendilerini daha iyi karşıladıklarını ancak soruşturmanın ne zaman sonuçlanacağına ilişkin herhangi bir süre verilmediğini söyledi. Dehari, ailenin adalet bekleyişinin ne kadar daha süreceğini bilmediklerini ifade etti.

Kosova Radyo Televizyonu (RTK) Sendikalar Federasyonu, kamu yayıncısının yaşadığı mali ve kurumsal sorunların çözülmesi için Meclis, hükümet ve ilgili kurumlara somut adımlar atma çağrısında bulundu. Federasyon ayrıca çalışanların çalışma koşullarının iyileştirilmesini ve maaşlarının artırılmasını talep etti. Avrupa Komisyonu’nun Kosova 2026 İlerleme Raporu’nun yayımlanmasının ardından açıklama yapan federasyon, rapordaki tespitlerin RTK’nin içinde bulunduğu ağır mali ve kurumsal durumu doğruladığını belirtti. RTK Sendikalar Federasyonu, Meclis, hükümet ve ilgili kurumlara kamu yayıncısının bağımsız ve sürdürülebilir finansmanının sağlanması, birikmiş borçların giderilmesi ve mülkiyet sorunlarının çözülmesi çağrısında bulundu. Federasyon ayrıca kurumsal istikrarın sağlanmasını, çalışanların çalışma koşullarının iyileştirilmesini ve maaşlarının artırılmasını talep etti. Çalışanların hakları ve refahının ikinci plana atılmaması gerektiğini vurgulayan sendika, RTK’nin sorunlarının artık ertelenmemesini ve verilen sözler yerine somut kararlar alınmasını istedi.  

Kosova’da üretim sektöründeki işletmeler, yüksek kredi faizleri ve kısa geri ödeme süreleri nedeniyle yatırımlarını genişletmekte zorlanıyor. İşletmeler, yatırımlarından gelir elde etmeye başlamadan kredi taksitlerini ödemek zorunda kalıyor. Suha Reka’da faaliyet gösteren ayakkabı şirketi “Solid Shoes”un Genel Müdürü Shpejtim Kuçi, makine alımı, üretimin başlatılması ve ürünlerin satışa sunulmasının zaman aldığını, ancak kredi taksitlerinin daha ilk aylarda ödenmeye başlandığını belirtti. Kuçi, yüksek faizlerle birlikte bu durumun birçok işletme için karşılanamaz hale geldiğini söyledi. Kuçi’ye göre, daha düşük faizli, uzun vadeli ve ödemesiz dönem imkânı sunan bir Kalkınma Bankası, üreticilerin yatırım yapmasını kolaylaştırabilir. Vetëvendosje Hareketi’nin uzun süredir gündeminde olan Kalkınma Bankası ise hükümetin ilk döneminin başlamasından altı yıl geçmesine rağmen henüz kurulmadı. Kuruluş maliyeti, finansman modeli ve işletmelere sunulacak kredi koşulları da henüz netleşmedi. Ekonomi uzmanları, bankanın yerli üretimi ve yatırımları destekleyebileceğini, ancak başarısının profesyonel yönetim ve siyasi müdahalelerden bağımsız olmasına bağlı olduğunu vurguluyor. Kredilerin büyük bölümü ticaret sektörüne gidiyor Kosova Merkez Bankası (BQK) verilerine göre, bu yılın ağustos ayında vatandaşların ve işletmelerin toplam kredi borcu 7 milyar euroyu aştı. Bunun 4 milyar eurodan fazlası işletmelere ait.   Ticaret sektörü: 1,6 milyar euronun üzerinde kredi. Üretim sektörü: Yaklaşık 800 milyon euro kredi. İşletmelerin ortalama kredi faizi: Yaklaşık yüzde 7. Bazı kredi kategorilerinde faiz: Yüzde 7,8'e kadar.   Üreticiler, Kalkınma Bankası’nın düşük faiz ve uzun vadeli ödeme seçeneklerinin yanı sıra, kredi anapara ödemesinin belirli bir süre ertelenmesini sağlayan ödemesiz dönem (grace period) uygulamasını da sunmasını istiyor.   Hükümet, Kalkınma Bankası'nı yerel üretimi, yatırımı ve ihracatı teşvik edecek bir araç olarak sundu.   Başbakan Albin Kurti, 13 Eylül'de Parlamento'da yeni hükümet programını sunarken, "Üretim, ekonomik kalkınmamızın temelidir" dedi.   Ona göre, üretime yatırım yapan ve istihdam yaratan işletmeler, krediye daha kolay erişebilecek ve finansman maliyetleri düşecektir. Ona göre, Kalkınma Bankası stratejik projeleri doğrudan finanse edecek, bankalar aracılığıyla küçük ve orta ölçekli işletmeleri destekleyecek ve üreticilere ve ihracatçılara ödeme garantisi sunacaktır.   Ancak, başlangıç ​​sermayesi, yararlanıcı kriterleri ve sunacağı faiz oranları da dahil olmak üzere, işleyişine ilişkin ayrıntılar henüz açıklanmadı.

ABD’nin eski Balkanlar Özel Temsilcisi Matthew Palmer, Amerikan Kongresi’nde Demokratların çoğunluğu elde etmesinin Batı Balkan ülkelerinin Avrupa Birliği’ne (AB) üyelik sürecine verilen desteği güçlendirebileceğini söyledi. N1 televizyonuna konuşan Palmer, ABD’nin bölgedeki varlığının azalması ve USAID’in lağvedilmesinin ardından Washington’un Batı Balkanlar politikasının geleceğini değerlendirdi. Palmer, özellikle Kosova ile Sırbistan arasındaki ilişkilerin normalleşmesinin ve Kosova ile Kuzey Makedonya’nın Avrupa entegrasyonunun önemine dikkat çekti. Bölgeye sürekli destek veren ABD’li siyasetçiler arasında Gregory Meeks ve Chris Coons’u da gösteren Palmer, Washington’un Batı Balkanlar’ın AB’ye entegrasyonuna yönelik desteğinin devam etmesini beklediğini ifade etti.

Savunma Bakanlığı, Kosova Güvenlik Gücü’ne (KGG) bağlı Yakova ve Dumosh kışlalarında yeni atış poligonlarının inşası, Priştine’deki kışlada bulunan poligonun ise yenilenmesi için açılan ihalenin kazananını belirledi. İhale ve Sözleşmeler Dairesi tarafından yapılan açıklamaya göre, ihaleye üç ekonomik işletme katılarak mali teklif sundu. Teklifler şu şekilde sıralandı: EUROKOS HOLDING SH.P.K. ve VIA ortaklığı: 567 bin 125,79 avro. N.P.T. Bamirs: 497 bin 498,19 avro. Olti Trasing SH.P.K.: 694 bin 747,65 avro. Savunma Bakanlığı, 567.125,79 Euro değerindeki sözleşmeyi EUROKOS HOLDING SH.P.K. ve VIA ortaklığına vermeye karar verdi. Proje kapsamında Yakova ve Dumosh’taki KGG kışlalarında yeni atış poligonları inşa edilecek, Priştine’deki mevcut atış poligonu ise yenilenecek.