Kosova'da Türkiye Cumhuriyet Bayramı Coşkusu

Arlinda Zekaj cinayetini protesto eden göstericiler, hükümet binasına girmeye çalışırken binaya yumurta attı. Göstericiler, İçişleri Bakanı Xhelal Sveçla ve Adalet Bakanı Donika Gërvalla’nın basın toplantısını takip etmek için binaya alınmayı talep etti. İçeri girme hakları olduğunu savunan protestocular, Kosova Polisi tarafından engellendi. Arlinda Zekaj’ın Vitomirica’da öldürülmesine ilişkin protestolar üçüncü gününde devam ediyor.

Adalet Bakanı Donika Gërvalla, 25 Ekim’de öldürülen Arlinda Zekaj’ın hayatının tehlikede olduğuna ilişkin sorumlu kurumlara daha önce defalarca ciddi uyarılar yapıldığını açıkladı. Gërvalla, düzenlediği basın toplantısında cinayete ilişkin kurumsal işlem ve ihmalleri inceleyen raporu sundu. Şimdiye kadar incelenen belgelerin ciddi eksiklikleri, gecikmeleri ve kurumsal ihmalleri ortaya çıkardığını belirtti. Raporun, Arlinda Zekaj’ın 10 Temmuz’daki ilk başvurusundan 25 Ekim’de öldürülmesine kadar geçen süreci kapsadığını aktaran Gërvalla, bazı kurumlardan henüz ayrıntılı yanıt ve ek belgelerin alınamadığını, bu nedenle raporun henüz tamamlanmadığını söyledi. Bakan, “En endişe verici tespit, Arlinda Zekaj’ın hiçbir uyarı yapılmadan öldürülmemiş olmasıdır. Sorumlu kurumlar, hayatına yönelik tehlike konusunda defalarca ciddi uyarılar almıştı.” dedi. Gërvalla’nın aktardığı kronolojiye göre Arlinda Zekaj, 10 Temmuz 2026’da ilk eşinden gördüğü fiziksel ve psikolojik şiddeti Kosova Polisine bildirdi. Tehditleri ve şiddet olaylarına ilişkin kanıtları polise sunan Zekaj, eski eşinin ruhsatlı silah sahibi olduğunu da bildirdi. Zekaj ayrıca ortak evlerine dönemediğini ve 12 yaşındaki oğluyla düzenli iletişim kuramadığını belirtmişti. Evin ortak sahibi olmasına rağmen eski eşinin ve onun ailesinden bazı kişilerin eve girmesini engellediğini bildirmişti. Mahkemenin koruma kararındaki gecikmeler Gërvalla, 7 Eylül’de Arlinda Zekaj’ın İpek Asliye Mahkemesi’nden acil koruma kararı talep ettiğini ve aynı gün mahkemeye yazdığı mesajda kendisinin ve çocuğunun hayatından korktuğunu açıkça ifade ettiğini söyledi. Bakan, mahkemenin acil koruma talebini 7 Eylül’de kısmen kabul ettiğini, ancak Zekaj’ın 9 Eylül’de kararın oğlunun bakımını kapsamaması nedeniyle itiraz ettiğini aktardı. Gërvalla, raporda acil koruma talebinin değerlendirilmesi sırasında mahkemenin yasal sürelere uymadığına ilişkin ihlallerin de tespit edildiğini vurguladı.

Bir grup genç, Priştine’deki Kosova Hükümeti binasının ana girişinde toplanmaya başladı. Protestocular, bu eylemi Başbakan Albin Kurti’nin çağrısıyla İçişleri Bakanı Xhelal Sveçla ve Adalet Bakanı Donika Gërvalla’nın düzenlemesi beklenen basın toplantısıyla aynı saate denk getirdi. Gërvalla ve Sveçla’nın, Albert Sylaj tarafından öldürülen Arlinda Zekaj cinayetine ilişkin hazırlanan rapor hakkında açıklama yapması bekleniyor. Arlinda Zekaj’ın cinayetten önce eski eşi Jeton Sylaj, eski kayınbiraderi ve diğer kişiler tarafından ağır şiddete ve çok sayıda tehdide maruz kaldığı belirtiliyor.  

Arlinda Zekaj’ın öldürülmesine ilişkin adalet ve hesap verebilirlik talebiyle bugün Priştine’nin yanı sıra İpek’te de protesto düzenlenecek. Saat 12.00’de İpek’teki İskender Bey Meydanı’nda düzenlenecek protestoda, eski kayınbiraderi tarafından öldürülen Arlinda Zekaj için adalet talep edilecek. Priştine’deki protestolarda da sorumlu kurum ve yetkililerin hesap vermesi istenmiş, açığa alınma yanı sıra istifa ve görevden alma çağrıları yapılmıştı. Protestocuların talepleri arasında Adalet Bakanı Donika Gërvalla ile İçişleri Bakanı Xhelal Sveçla’nın istifası da bulunuyor.

Priştine’de Arlinda Zekaj’ın öldürülmesinin ardından düzenlenen protestolar devam ediyor. Göstericiler, Adalet Bakanı Donika Gërvalla ve İçişleri Bakanı Xhelal Sveçla’nın istifasını, sorumluların görevden alınmasını ve haklarında cezai işlem başlatılmasını talep ediyor. Aktivist Liridon Sijarina, bugünkü protestonun saat 09.00’a alındığını ve bakanların aynı saatte düzenleyeceği basın toplantısıyla eş zamanlı gerçekleştirileceğini dün duyurdu. Sijarina, taleplerine yanıt verilene kadar protestolardan vazgeçmeyeceklerini belirtti. Arlinda Zekaj’ın 25 Ekim’de İpek’e bağlı Vitomirica’da eski kayınbiraderi tarafından öldürülmesinin ardından başlatılan protestolar iki gündür sürüyor. Olayla ilgili olarak İpek Başsavcısı Lumturije Vuçetaj, davanın savcısı Arlinda Nallbani-Gacaferri ve 11 polis memuru dün görevden uzaklaştırıldı.  

Başbakanlık Ofisi, Arlinda Zekaj cinayetiyle ilgili Adalet Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan ayrıntılı raporları dün teslim aldı. Başbakan Yardımcısı ve Adalet Bakanı Donika Gërvalla Schwarz ile İçişleri Bakanı Xhelal Sveçla, bugün saat 09.00’da Başbakanlık Ofisi’nde ortak basın toplantısı düzenleyerek raporlar ve atılacak sonraki adımlar hakkında açıklamalarda bulunacaklar. Başbakanlık Basın Ofisi, raporlarda olayın gelişim sürecinin, olası ihmallerin, sorumsuz müdahalelerin, gerekli adımların atılmamasının ve kurumsal sorumluluğun ayrıntılı şekilde inceleneceğini bildirdi. Öte yandan Kosova Polisi, Arlinda Zekaj cinayetinin ele alınış biçimiyle ilgili 11 polis memurunu açığa aldı. Polis açıklamasına göre karar, Polis Yasası, disiplin ihlalleri ve prosedürlerine ilişkin idari talimat ile Kosova Polis Müfettişliği’nin (IPK) tavsiyesi doğrultusunda alındı. Açığa alınan polis memurlarının olay sürecindeki eylem ve ihmallerine ilişkin IPK tarafından ön soruşturma yürütülüyor.  

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 103. yıl dönümü ve 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla Kosova’nın başkenti Priştine’de bulunan 28 katlı Dukagjini Center binası, Türk bayrağı ve kutlama mesajıyla ışıklandırıldı.   Priştine’nin "Lakrishte" Semti'nde bulunan binanın tamamı Türk bayrağı görseliyle aydınlatılırken, en üst bölümünde Türkçe ve  Arnavutça “Cumhuriyet Bayramı kutlu olsun” mesajı yer aldı.   29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla gerçekleştirilen özel ışıklandırma, başkentte dikkat çeken görüntüler oluşturdu.

Prizren’deki “Gjon Buzuku” Fen Lisesi, İstanbul’daki Pertevniyal Lisesi ile kardeş okul programını sürdürerek okullar arası iş birliğinin güçlendirilmesi, deneyim paylaşımı ve Kosova ile Türkiye arasındaki kültürel ve eğitimsel bağların pekiştirilmesi yönünde önemli bir adım attı. Yapılan açıklamada, okulumuzun öğrencileri; okulun kardeş okul proje koordinatörü Akif Koro, okul müdürü Gylaj Shipkovica Karjagdiu ve öğretmen Jeronim Susuri’nin öncülüğünde, eğitsel, kültürel ve kurumsal faaliyetler açısından zengin bir program gerçekleştirdiler.   ​Ziyaretin Birinci Gün – Okulun Tanıtımı ve Kültürel Miras   ​Ziyaret, heyetimizin okul müdürü tarafından karşılandığı Pertevniyal Lisesi’nde başladı. Öğrenciler; okul tesislerini yakından inceleme, eğitim-öğretim organizasyonu hakkında bilgi alma ve konuk okul öğrencilerinin günlük yaşamlarını gözlemleme fırsatı buldular. Ziyaret süresince Türkçe ve fizik derslerine katılarak ev sahibi okulun eğitim sürecini yerinde deneyimlediler.   ​Program, öğrencilerin İstanbul’un önemli tarihi anıtlarını, mimarisini ve zengin kültürel mirasini yakından tanıma fırsatı bulduğu tarihi Sultanahmet bölgesi ziyaretiyle devam etti. Ayrıca İstanbul’daki Kosova Cumhuriyeti Başkonsolosluğu’na bir ziyaret gerçekleştirilerek Kosova ile Türkiye arasındaki kurumsal bağların ve iş birliğinin önemi vurgulandı.   ​Programın İkinci Gün – Deneyim Paylaşımı ve Öğrenciler Arası İş Birliği   ​İkinci gün yine Pertevniyal Lisesi’nde başladı; öğrencilerimiz İngilizce ve müzik derslerine katıldılar. Bu deneyimler, onların farklı öğretim yöntemlerini gözlemlemelerine ve yeni bir öğrenme ortamını deneyimlemelerine olanak sağladı. ​ Günün en önemli anlarından biri, bu iş birliği kapsamında ilerleyen günlerde Kosova’yı ziyaret etmesi beklenen ev sahibi okulun öğrencileriyle yapılan görüşmeydi. Bu buluşma; karşılıklı tanışma, yeni dostluklar kurma ve gelecekteki ortak projeler için fikir alışverişinde bulunma açısından çok değerli bir fırsat sundu. ​ Heyet ayrıca İstanbul’daki Kosova Cumhuriyeti Başkonsolosluğu’nu yeniden ziyaret ederek, eğitim, kültür ve iletişim yoluyla topluluklarımızı birbirine bağlayan iş birliğinin ve kurumsal temsilin öneminin altını çizdi.   ​Üçüncü Gün – Kurumsal İş Birliği ve İstanbul’un Tarihinin Keşfi   ​Üçüncü günde “Gjon Buzuku” Gymnasium heyeti Şişli Belediye Başkanı’nı ziyaret ederek, İstanbul’daki konaklamaları süresince öğrencilere sağlanan sıcak misafirperverlik ve imkanlar için teşekkürlerini iletti. Bu görüşme, kurumlar arası iş birliğinin önemini takdir etmek ve gelecekteki ortak girişimlere olan hazır bulunuşluğu ifade etmek adına önemli bir fırsat sundu.   ​Program, öğrencilerin bu eşsiz şehrin tarihini, mimarisini ve kültürel değerlerini daha yakından öğrenmelerini sağlayan tarihi mekan gezileriyle devam etti. ​ “Gjon Buzuku” Fen Lisesi ile Pertevniyal Lisesi arasındaki kardeş okul ilişkisi, sıradan bir okul ziyaretinden çok daha fazlasını temsil etmektedir. Bu ilişki; gençler arasında bir iş birliği, dostluk ve karşılıklı anlayış köprüsü oluşturarak deneyimlerin paylaşılması, ortak projelerin geliştirilmesi ve iki okul arasında kalıcı ilişkilerin kurulması için yeni fırsatlar yaratmaktadır. ​  

Sırbistan Parlamentosu eski milletvekili ve Kosova İttifakı’nın kurucusu Žarko Ristić, Sırbistan Hükûmeti bünyesindeki Kosova Ofisi Direktörü Petar Petković’ten istifa etmesini ve Kosova’daki Sırplar için ayrılan paraların nasıl harcandığını açıklamasını istedi. Ristić, Petković’in temsil ettiği politikanın Sırp halkına ciddi zarar verdiğini savunarak siyasi sorumluluk alınması gerektiğini belirtti. “Artık bahanelere son verilmeli. Ne vaat ettiniz, ne başardınız ve temsil ettiğiniz politikadan halk ne kazandı? Halkın güvenini isteyip aldığınız kararların ve sonuçlarının sorumluluğundan kaçamazsınız.” dedi. Ristić, istifanın tek başına yeterli olmayacağını vurgulayarak Kosova’daki Sırplar için ayrılan fonların kullanımının da incelenmesini talep etti. Eski milletvekili, parlamentoda Kosova ve Metohiya Komisyonu üyesiyken de bu konuyu gündeme getirdiğini belirtti. Ristić, aynı projelere birden fazla kez ödeme yapılmış olabileceği ve belgelerde yer almasına rağmen gerçekte uygulanmamış projelere para aktarılmış olabileceği iddialarının savcılık tarafından soruşturulmasını istedi. Ayrıca Petković’in finansman kararlarındaki rolünün, imzaladığı belgelerin ve harcamaları denetleme mekanizmalarının incelenmesi çağrısında bulundu. Ristić, söz konusu projelere ilişkin sözleşmelerin, ödemelerin, uygulama raporlarının ve sahadaki gerçek durumun kontrol edilmesi gerektiğini söyledi. Olası usulsüzlüklerin kanıtlanması hâlinde, görev ve makam ayrımı yapılmaksızın sorumluların hesap vermesi gerektiğini vurguladı. “Kosova Cumhuriyeti’nde halkımızın varlığını sürdürebilmesi için ayrılan para hiç kimsenin özel fonu değildir. Her dinarın izi sürülebilmeli, her projenin bir sonucu olmalı ve her türlü kötüye kullanımın hesabı sorulmalıdır.” ifadelerini kullandı. Ristić, Petković’in istifasının yanı sıra tartışmalı projelere ilişkin belgelerin kamuoyuyla paylaşılmasını ve savcılığın harekete geçmesini istedi. Siyasi sorumluluk ile cezai sorumluluğun birbirinden ayrı olduğunu belirterek, istifanın olası bir suçun hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmayacağını kaydetti.  

Danimarka, Kopenhag’daki bir cezaevinde Kosovalı iki gardiyanın bir mahkûma şiddet uyguladığı şüphesi üzerine Kosovalı gardiyanların eğitim programını yeniden değerlendirme kararı aldı. Danimarka Ceza İnfaz Kurumu, 5 Ekim’de Vestre Cezaevi’nde yaşanan olayın polise bildirildiğini açıkladı. 24 ve 29 yaşlarındaki iki gardiyan suçlamaları reddederken, haklarındaki soruşturma devam ediyor. Danimarka makamları, eğitim programının kalitesini ve mesleki uygulamaları gözden geçirecek. Şimdiye kadar 34 Kosovalı gardiyan Danimarka’daki eğitimi tamamladı. Gilan’daki cezaevinde ise toplam 200 Kosovalı gardiyanın görev yapması planlanıyor. Gözetim ve sorumluluk tartışmaları Danimarka ile Kosova arasındaki anlaşma kapsamında, Danimarka’daki cezaevlerinden 300’e kadar mahkûmun Gilan Cezaevi’ne nakledilmesi öngörülüyor. Ancak gardiyanların kötü muamelede bulunması durumunda hangi ülkenin soruşturma ve kovuşturma sorumluluğunu üstleneceği tartışma konusu. Avrupa Konseyi’nin İşkencenin Önlenmesi Komitesi (CPT), anlaşmanın hukuki sorumluluk paylaşımına ilişkin bazı ciddi soru işaretleri doğurduğunu belirtti. İnsan hakları örgütleri de bağımsız denetim, sağlık hizmetlerine erişim ve mahkûmların aileleriyle görüşme imkânları konusunda güvence talep ediyor. Anlaşmaya göre Gilan Cezaevi’nde Danimarka kuralları uygulanacak; uluslararası denetim kuruluşları cezaevini önceden haber vermeden ziyaret edebilecek. İnsan hakları savunucuları ise Danimarka’dan gelen mahkûmlarla Kosova’daki diğer mahkûmlar arasında farklı muamele oluşabileceği uyarısında bulunuyor. Mahkûmların nakli ertelendi İlk mahkûmların Gilan’a naklinin 2027 sonu veya 2028 başında yapılması bekleniyor. Daha önce Nisan 2027 olarak açıklanan takvim, cezaevinin yeniden inşasındaki gecikmeler nedeniyle ertelendi. Mayıs 2024’te Kosova Meclisi tarafından onaylanan anlaşma, cezaevinin başlangıçta beş yıl süreyle kullanılmasını ve bu sürenin beş yıl daha uzatılabilmesini öngörüyor. Danimarka, cezaevinin kullanım karşılığında Kosova’ya yılda 15 milyon Euro'ya kadar ödeme yapacak. Ayrıca cezaevinin hazırlanması için 5 milyon Euro'luk başlangıç ödemesi planlanıyor. Mahkûmların naklinden önce cezaevinin hazırlanması, personelin eğitimi ve denetim mekanizmalarının netleştirilmesi gerekiyor.