Cumhurbaşkanının Seçimi İçin Muhalefetle İş Birliği Şart

ABD'nin Priştine Büyükelçiliği Ekonomi İşleri Yetkilisi Micah Savidge, Kosova'nın son dört yılda elektrik ithalatı için yaklaşık 735 milyon Euro harcadığını belirterek, ülkenin bölgesel piyasalardaki dalgalanmalara ve kontrol edemediği fiyatlara bağımlı hale geldiğini söyledi. Savidge, yeni üretim kapasitesi oluşturulmadığı takdirde Kosova'nın gelecekte de enerji ithalatına bağımlı kalacağını vurguladı. Ona göre, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve uzun vadeli tedarik anlaşmaları, enerji maliyetlerinde daha fazla öngörülebilirlik sağlayabilir. Bölgesel doğal gaz projelerine değinen Savidge, Yunanistan'ın Dedeağaç kentinden Kuzey Makedonya'nın Üsküp kentine uzanan ve yapımı tamamlanmak üzere olan boru hattının kapasitesinin yarısının şimdiden Sırbistan tarafından rezerve edildiğini söyledi. Savidge, Kosova'nın daha erken harekete geçmesi halinde gelecekteki tedarik kapasitesinden daha büyük bir pay alabileceğini ifade etti. Savidge, Kosova'nın bölgesel doğal gaz altyapısına ne kadar erken entegre olursa, gelecekteki tedarik anlaşmaları açısından o kadar avantajlı koşullar elde edebileceğini, gecikmelerin ise mevcut seçenekleri sınırlayabileceğini belirtti.

Kosova’nın kuzeyindeki Sırp çoğunluklu Kuzey Mitroviça, Zveçan, Zubin Potok ve Leposaviç belediyelerinde yaklaşık 27 yıldır ücretsiz kullanılan su hizmeti, 2026 yılı sonunda ücretlendirilmeye başlanacak. Kosova Bölgesel Su İdaresi “Mitrovica”ya göre, yıllardır faturalandırılmayan su tüketimi nedeniyle yaklaşık 20 milyon Euro'luk tahsil edilemeyen borç birikti. Ancak şirket, yeni sistemin sıfırdan başlayacağını, geçmiş borçların nasıl ele alınacağına ise ileride karar verileceğini açıkladı. Faturalandırma sürecinin başlaması için 44 Sırp personel istihdam edilirken, tüketicilerin kayıt altına alınması ve su sayaçlarının kurulması planlanıyor. Konut aboneleri için metreküp başına 0,53 Euro, ticari ve kurumsal kullanıcılar için ise 0,69 Euro ücret uygulanacak. Bölge sakinlerinin büyük bölümü su faturalarını ödemeye hazır olduklarını belirtirken, sürecin şeffaf yürütülmesini ve önceden bilgilendirme yapılmasını talep ediyor. Uzmanlar, yeni sistemin vatandaşlar arasında eşitliği güçlendireceğini ve su hizmetlerinin kalitesini artıracağını ifade ederken, 20 milyon Euroluk geçmiş borcun akıbetine ilişkin belirsizliğin sürmesinin kamuoyunda “örtülü af” algısı yaratabileceği uyarısında bulunuyor.

Anayasa Mahkemesi, Kosova Savcılık Konseyi’nin (KPK) Ekonomik Suçlarla Mücadele Ulusal Koordinatörü’ne ilişkin yönetmelikte yaptığı değişiklikleri iptal eden Yüksek Mahkeme kararını geçersiz ilan etti. Mahkeme, Yüksek Mahkeme’nin adil yargılanma hakkını ve KPK’nin kurumsal bağımsızlığını ihlal ettiğine hükmetti. Karar, Kosova Savcılık Konseyi’nin 14 Temmuz 2025 tarihli Yüksek Mahkeme kararının anayasaya uygunluğunun incelenmesi talebi üzerine açılan KI331/25 sayılı davada alındı. Anayasa Mahkemesi oybirliğiyle, adil ve tarafsız yargılanma hakkını güvence altına alan Anayasa’nın 31. maddesi ile KPK’nin bağımsızlığını düzenleyen 110. maddesinin ihlal edildiğine karar verdi. Bu nedenle Yüksek Mahkeme kararı iptal edilerek dosya yeniden değerlendirilmek üzere geri gönderildi. Uyuşmazlık, 2013 yılından bu yana Savcı Shqipdon Fazliu tarafından yürütülen Ekonomik Suçlarla Mücadele Ulusal Koordinatörü göreviyle ilgiliydi. Kosova Savcılık Konseyi, Nisan 2025’te mevcut yönetmelikte değişiklik yaparak Ulusal Koordinatörün görev süresini, bir kez daha seçilebilme imkânıyla birlikte üç yıl olarak belirlemişti. Yeni yönetmeliğin yürürlüğe girmesinin ardından Fazliu, yapılan değişikliklerin geriye dönük etki doğurduğunu ve kendi konumuna zarar verdiğini ileri sürerek KPK’ye karşı Yüksek Mahkeme’de dava açtı. Yüksek Mahkeme, KPK’nin İş Birliği Mutabakatı’nı imzalayan kurumlarla koordinasyon sağlamadan Ulusal Koordinatörün statüsünü tek taraflı olarak değiştiremeyeceğine ve görev süresine getirilen sınırlamanın yeterli yasal dayanağa sahip olmadığına hükmederek davayı kabul etti. Ancak Anayasa Mahkemesi farklı bir sonuca ulaştı. Mahkemeye göre, Anayasa ve Kosova Savcılık Konseyi Yasası, kurumun iç örgütlenmesine ilişkin konularda başka taraflarla istişare etmesini zorunlu kılmıyor. Bu durum, savcıların özel görevlere atanmasını da kapsıyor. Mahkeme, KPK’nin Anayasa ve yürürlükteki yasalara uygun hareket ettiği sürece iç yapılanmasını düzenleme konusunda kurumsal bağımsızlığa sahip olduğunu vurguladı. Anayasa Mahkemesi ayrıca, bu davanın KPK üyelerinin görev sürelerinin sınırlandırılmasına ilişkin önceki kararlarla kıyaslanamayacağını değerlendirdi. Zira Ulusal Koordinatörlük görevinin süresi ne yasada ne de 2013 tarihli yönetmelikte açık bir şekilde belirlenmişti. Mahkemeye göre, Fazliu’nun sürekli olan görevi savcılık görevi olup, Ulusal Koordinatörlük ise KPK tarafından verilen belirli bir görev niteliği taşıyordu.

Çocukların tiyatro aracılığıyla estetik eğitimine de katkı sağlayan MuteFoundation adlı kuruluşun başkanı Florie Bajoku, görevdeki Başbakan Albin Kurti ve Kosova kurumlarına açık bir mektup göndererek, 16 yaşın altındaki çocukların sosyal medya kullanımının yasaklanması için acil önlemler alınmasını talep etti. Kamuoyuna yaptığı açıklamada Bajoku, Kosova Cumhuriyeti Hükümeti’ne, Eğitim Bilim Teknoloji ve İnovasyon Bakanlığı’na ve kuruluşunun tamamlanmasının ardından Kosova Meclisi’ne çağrıda bulunarak, çocukları sosyal medya platformlarının erken yaşta kullanımına bağlı risklerden korumak amacıyla somut adımlar atmalarını istedi. Bajoku, Avrupa Parlamentosu’nun kısa süre önce sosyal ağlar, video paylaşım platformları ve yapay zekâ teknolojilerine erişim için asgari yaş sınırının 16 olması yönünde bir karar kabul ettiğini vurguladı. Bajoku’ya göre çeşitli ülkeler bu yönde adımlar atmaya başlamış durumda. Bu kapsamda, Avustralya’nın 16 yaşın altındaki kişilerin sosyal medya kullanımını yasaklayan bir yasa kabul ettiğini, Birleşik Krallık’ta ise Başbakan Keir Starmer’ın gençlerin sağlık ve güvenliğini korumak amacıyla benzer kısıtlamalar getirmeyi planladığını belirtti. Mektubunda, “Fransa, Almanya, İspanya ve Kanada da bu gerekli kısıtlamalar yönünde hızla ilerliyor” ifadelerine yer verildi. Bajoku, sosyal medyanın kontrolsüz kullanımının çocukların ruhsal ve duygusal sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin endişelerini de dile getirdi. Erken yaşta algoritmalara maruz kalmanın ve dijital bağımlılığın; ergenler arasında kaygı, depresyon, siber zorbalık ve psikolojik baskı vakalarının artmasıyla bağlantılı olduğunu değerlendirdi. MuteFoundation Başkanı, açık mektubunda ayrıca sosyal medyada yayılan tehlikeli meydan okumaların oluşturduğu risklere dikkat çekerek, bu tür olayların dünyanın çeşitli ülkelerinde trajik sonuçlara yol açtığını belirtti. Bajoku, çevrim içi ortamda mahremiyet ihlalleri ve kişisel verilerin kötüye kullanılmasıyla bağlantılı olarak emniyet birimlerine bildirilen vakaların artmasından da endişe duyduğunu ifade etti. “Çocuklarımız çevrim içi şiddetin ve veri istismarının kurbanı olurken Kosova seyirci kalamaz” diye vurguladı Bajoku.

Kosova Güvenlik Gücü (KGG) Komutanı Korgeneral Bashkim Jashari, bugün Kosova’daki Birleşik Krallık Savunma Ataşesi Yarbay Denise McMahon’u nezaket ziyaretinde kabul etti. Görüşmenin başında General Jashari, Yarbay McMahon’u yeni görevi dolayısıyla tebrik ederek, Kosova Güvenlik Gücü ile Birleşik Krallık arasındaki yakın iş birliğinin sürdürülmesine yönelik kararlılığını ifade etti. Toplantı sırasında KGG Komutanı, kuvvetin bugüne kadar elde ettiği başarılar hakkında bilgi verdi ve eğitimler, tatbikatlar, teçhizat ve ortak faaliyetleri kapsayan ikili planlara odaklanarak, daha ileri gelişim hedeflerini ele aldı. Yarbay McMahon ise KGG’nin gelişimi ile personelinin profesyonelliğinden dolayı General Jashari’yi tebrik etti ve Birleşik Krallık Ordusu ile Kosova Güvenlik Gücü arasındaki iş birliğinin sürdürülmesi ve daha da geliştirilmesi yönündeki kararlılığını dile getirdi. Görüşmenin sonunda, iki taraf da ikili ilişkilerin daha da derinleştirilmesi konusunda mutabık kaldı. Bu çerçevede, KGG’nin görevini yerine getirmesine katkı sağlayacak askeri kapasitesinin geliştirilmesine özel önem verilmesi kararlaştırıldı.

KFV Kalaja Masters takımı tarafından organize edilen 1. Barış ve Dostluk Turnuvası kapsamında, Prizren'deki "Përparim Thaçi" Stadyumu'nda Türkiye Parlamenterleri Spor Diplomasisi Milli Takımı ile Kosova Parlamenterleri ve Diplomasi Takımı arasında dostluk maçı oynandı. İki ülke arasındaki dostluk, iş birliği ve spor diplomasisinin güçlendirilmesini amaçlayan karşılaşmada Türkiye, Kosova'yı 5-2 mağlup etti. Karşılaşmanın ardından açıklamalarda bulunan Türkiye Milletvekili Salih Cora, skorun ikinci planda olduğunu belirterek, “Önemli olan skor değil, spor yapmaktır. İki ülkenin parlamenterleri, siyasetçileri, üst düzey bürokratları ve diplomatlarının spor diplomasisi aracılığıyla dünyaya bir mesaj vermesidir. Bu organizasyonun Dünya Kupası sürecine denk gelmesi de bizim için ayrı bir anlam taşıdı. Buradan Kosova'dan dünyaya dostluk ve kardeşlik mesajı vermek istedik. Burada bulunduğumuz süre içerisinde iki ülke arasındaki ilişkilerin gelişmesine önemli katkılar sağlandı.” dedi. Eski FIFA hakemi Ali Palabıyık ise Prizren'de bulunmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek, organizasyonun çok güzel bir ortamda ve dostluk havası içerisinde geçtiğini ifade etti. Milletvekili Metin Gündoğdu da iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesinde spor ve kültürel faaliyetlerin önemine dikkat çekerek, “Bugün iki ülke arasında düzenlenen bir dostluk müsabakasındayız. Türkiye ile Kosova arasındaki dostluğun daha da ileriye taşınması için sportif ve kültürel etkinlikler büyük önem taşıyor. Turnuva vesilesiyle Prizren'e geldik ve buradaki ortamı çok beğendik.” diye konuştu. Maçın ardından organizasyona katılanlara madalyaları takdim edilirken, gün toplu hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi.RTK

Seçimlerin tamamlanmasının ardından cumhurbaşkanının seçilememesi halinde Kosova  yeniden erken seçim süreciyle karşı karşıya kalabilir. Oy sayım işlemleri hâlâ devam etmesine rağmen, Vetëvendosje Hareketi (LVV) seçimlerden birinci parti olarak çıktı ve daha önceki muhalefet bloğunu  oluşturan PDK, LDK ve AAK’yı geride bıraktı. Buna rağmen siyasi gündemde en çok tartışılan konulardan biri yeni cumhurbaşkanının seçimi olmaya devam ediyor. Eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Enver Hasani, Cumhurbaşkanı'nın hükümet kurulmadan önce seçilmesi gerektiğini savundu. Hasani, Meclis’in oluşturulmasının ardından milletvekillerinin öncelikle cumhurbaşkanı seçimi meselesini ele alması gerektiğini, özellikle de devlet başkanlığı makamının boş olması halinde bunun anayasal bir zorunluluk olduğunu belirtti. Hasani’ye göre bu sıralama, anayasal hükümler ve Anayasa Mahkemesi’nin yorumlarından kaynaklanıyor Konuyla ilgili olarak konuşan bir diğer eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadri Kryeziu ise farklı bir değerlendirme yaptı. Kryeziu, önce Meclis’in teşekkül etmesi, ardından hükümetin kurulması ve daha sonra cumhurbaşkanlığı konusunun ele alınması gerektiğini söyledi. “Önce Meclis kurulur, ardından hükümet oluşturulur ve daha sonra cumhurbaşkanı seçilir. Anayasa açık bir kronolojik sıra öngörmüyor, ancak bu durum mantıksal yorum yoluyla açıklanabilir.” ifadelerini kullandı Kryeziu. Diğer Başbakan Vekili ve Vetëvendosje lideri Albin Kurti, yeni cumhurbaşkanının seçimi konusunda diğer siyasi partilerle iş birliğine açık olduklarını belirtti. Kurti, Meclis’in oluşturulması ve hükümetin kurulmasına ilişkin görüşmelerin oy sayımının tamamlanmasının ardından başlayabileceğini ifade etti. Cumhurbaşkanı veya cumhurbaşkanının seçimi konusunda ise Anayasa Mahkemesi’nin bir kararını hatırlatan Kurti, devlet başkanının seçilebilmesi için oylamaya en az 80 milletvekilinin katılması gerektiğini söyledi. Bu nedenle, yeni cumhurbaşkanının seçimi sürecinde iktidar ile muhalefet arasında uzlaşma ve iş birliğinin belirleyici rol oynaması bekleniyor.  

İsviçre’de Temsilciler Meclisi’nin ardından Senato da Kosova’da görev yapan Swisscoy birliğindeki asker sayısının artırılmasına onay verdi. Kararla birlikte İsviçre hükümeti, barışı koruma misyonu kapsamında Kosova’da görevlendirilen askeri personel sayısını gerektiğinde 300’e kadar çıkarabilecek. Parlamento, ihtiyaç duyulması halinde Federal Konsey’e Kosova’ya ek olarak 85 askeri personel daha gönderme yetkisi verdi. Bu ek konuşlandırmanın süresi için herhangi bir sınırlama öngörülmedi. Daha önce Swisscoy birliğinde görev yapabilecek azami personel sayısı 215 olarak belirlenmişti. Geçen yılın sonbahar oturumunda Senato, bu sayının 30 asker artırılmasını önermiş ancak son oylamada Temsilciler Meclisi’nin teklifini kabul etmişti. İsviçre Parlamentosu, geçen hafta aldığı kararla Swisscoy misyonunun görev süresini 2029 yılına kadar uzatmıştı. Karar, NATO’nun Kosova’daki askeri varlığını kademeli olarak azaltabileceğine yönelik açıklamalarının ardından geldi. Bu gelişme, bölgedeki güvenlik düzenlemeleri ve uluslararası güçlerin rolüne ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde dikkat çekti.

Kosova Bağımsız Sendikalar Birliği (BSPK), etkisini sürdüren sıcak hava dalgası nedeniyle inşaat sektöründe çalışan işçilerin korunması için yetkili kurumlardan acil önlemler alınmasını talep etti. Sendika, yüksek sıcaklıkların iş kazaları ve can kayıpları riskini önemli ölçüde artırdığı uyarısında bulundu. BSPK’nin açıklamasına göre, inşaat sektörü Kosova’da iş kazaları ve iş yeri ölümlerinin en fazla yaşandığı alan olmaya devam ediyor. Çalışma Müfettişliği verilerine göre, 2025 yılı içerisinde iş yerlerinde toplam 602 yaralanma vakası kaydedilirken, bunların yüzde 33’ü inşaat sektöründe meydana geldi. Sendika, 2018 yılından bu yana 170’ten fazla çalışanın iş yerlerinde hayatını kaybettiğini hatırlatarak, 2025 yılının şimdiye kadar en fazla can kaybının yaşandığı yıl olarak kayıtlara geçtiğini belirtti. Geçtiğimiz yılın Temmuz ayında ise ülkenin aşırı sıcaklarla mücadele ettiği dönemde Yakova ve İPek’teki inşaat sahalarında üç işçi yaşamını yitirmişti. BSPK, iş güvenliği denetimlerinin yetersizliğine de dikkat çekti. Açıklamada, tüm Kosova’da yalnızca 53 iş müfettişinin görev yaptığı, bu sayının 1.000’den fazla aktif şantiye ve on binlerce iş yerinin denetlenmesi için yetersiz kaldığı ifade edildi. BSPK, kurumlara Temmuz 2024’te uygulanan tedbirlerin yeniden hayata geçirilmesi çağrısında bulundu. Söz konusu dönemde Sağlık Bakanlığı, hava sıcaklıklarının 36 dereceyi aşması nedeniyle inşaat sektöründe saat 11.00 ile 17.00 arasında çalışmaların durdurulmasını kararlaştırmıştı. Sendikaya göre, çalışanlara içme suyu sağlanması, gölgelik alanların oluşturulması, düzenli mola verilmesi ve günün en sıcak saatlerinde çalışmaların durdurulması yasal bir yükümlülük olup, bir ayrıcalık olarak değerlendirilmemelidir.

Amerika Birleşik Devletleri'nin, NATO’nun Kosova’daki barış gücü misyonu KFOR kapsamındaki katkısında değişiklik yapması bekleniyor. Bu adımın, NATO’nun ülkedeki askeri varlığının gözden geçirilmesine yönelik daha geniş bir sürecin parçası olduğu belirtildi. ABD Avrupa Komutanlığı (EUCOM) yetkilisi konuyla ilgili yaptığı bir açıklamada, kararın NATO’nun Avrupa’daki Müttefik Kuvvetler Yüksek Karargâhı (SHAPE) tarafından gerçekleştirilen yıllık değerlendirmeye dayandığını söyledi. Yetkili, “Avrupa Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanlığı’nın son yıllık değerlendirmesine dayanarak NATO, Kosova Gücü’nün (KFOR) konuşlanmasını optimize edecek. Bunun sonucunda ABD Avrupa Komutanlığı, SHAPE liderliğindeki bu değerlendirmeye uygun olarak, risk analizine dayalı ve aşamalı şekilde KFOR’daki Amerikan katkısında düzenlemeye gidecektir.” dedi. ABD’li yetkili, Washington’un KFOR’u Batı Balkanlar’daki bölgesel istikrarın temel unsurlarından biri olarak görmeye devam ettiğini vurgularken, yapılacak değişikliklerin kapsamı ve niteliği hakkında ayrıntı vermedi. Geçen hafta ise NATO, güvenlik durumundaki iyileşmeyi gerekçe göstererek Kosova’daki askeri varlığını önümüzdeki yıl boyunca kademeli olarak azaltacağını açıklamıştı. Bu kapsamda KFOR bünyesindeki bazı birliklerin sayısında azaltmaya gidilmesi planlanıyor.