Üst Üste Üçüncü Gece Vatandaşlar, Özel Mahkeme’nin Kararına Karşı Meydanda Toplandı

Kosova Demokratik Partisi (PDK) Milletvekili Sala Jashari, Kosova’nın Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri ile ilişkilerinde daha fazla siyasi olgunluk göstermesi ve “yetişkin bir devlet” gibi hareket etmesi gerektiğini söyledi. Jashari, özellikle UÇK’nın eski yöneticileri hakkında Lahey’de verilen son kararın ardından, Meclis’te eski UÇK yöneticilerine destek amacıyla bir karar alınması gerektiğini belirtti. Bu konunun herhangi bir siyasi partinin meselesi olarak değil, Kosova devletinin meselesi olarak ele alınması gerektiğini ifade etti. Özel Mahkeme’nin feshedilmesi yönündeki taleplere ilişkin de konuşan Jashari, yasal değişikliklere imkân sağlayabilecek bazı noktaların bulunduğunu, ancak bu konularda hukuk alanındaki uzmanların görüşlerine başvurulması gerektiğini söyledi. Jashari, tüm siyasi partilere siyasi mücadeleleri ve anlaşmazlıkları bir kenara bırakma çağrısında bulunarak, Kosova’nın önündeki sürecin ortak hareket etmeyi gereğini dile getirdi. PDK’li milletvekili ayrıca, Lahey’deki davanın temyiz süreci için gerekli tüm adımların atılması gereğini ortaya koyarak, siyasi partilerin işbirliği yapması ve somut adımlar atması halinde süreçle ilgili iyimser olduğunu kaydetti.  

Eski Kosova Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi’nin avukatı Luka Mişetiç, Özel Mahkeme’nin, UÇK içindeki Ortak Suç Girişimi’nin üyeleri ile UÇK liderliğindeki bazı kişilerin amaçlarından birinin Kosova’nın bağımsızlığını savaş suçları yoluyla elde etmek olduğuna hükmettiğini söyledi. Mişetiç, mahkemenin bu konuda Kosova Başsavcılığından dahi daha ileri bir değerlendirmede bulunduğunu belirtti. “Mahkeme Heyeti, Ortak Suç Girişimi üyelerinin ve ‘UÇK liderliğindeki diğer kişilerin’ suç teşkil eden amaçlarının bir bölümünün, Kosova’nın bağımsızlığını savaş suçları yoluyla elde etmek olduğuna karar verdi. Hatta savcılık bile bu kadar ileri gitmedi” ifadelerini kullandı. Mişetiç bu açıklamayı, Uluslararası Kriz Grubu’ndan Marko Prelec’in değerlendirmelerine yanıt olarak yaptı. Prelec, dün Kosova’daki tepkilerin, Hırvatların Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi’ndeki davalar sırasında verdiği tepkilere büyük ölçüde benzediğini söylemişti. Prelec, hem Hırvatistan’da hem de Kosova’da bu davaların bağımsızlık mücadelelerinin meşruiyetiyle ilgili olduğu yönündeki yaklaşımın yanlış olduğunu savundu. Prelec’e göre davalar, bağımsızlık için verilen mücadelenin meşruiyetini değil, savaş sırasında gerçekleştirildiği iddia edilen eylemleri ele alıyor. Prelec ayrıca Lahey’de görev yapan Yargıç Smith’in de bu ayrımı özellikle vurguladığını belirtti. Mişetiç ise Prelec’in bu değerlendirmesine “kısmen” katıldığını ifade etti. Mişetiç, “Marko Prelec, mahkemenin Kosova’nın bağımsızlık hakkını yasa dışı ilan etmediği konusunda kısmen haklıdır. Mahkemenin bunu yapacak bir yetkisi yoktu. Ancak mahkeme, Kosova’nın bağımsızlığını elde etmek için kullanılan yöntemlerin önemli ölçüde suç teşkil ettiğine hükmetti” dedi.

Kosova Demokratik Birliği (LDK) Milletvekili Janina Ymeri, eski UÇK yöneticileri hakkında Özel Mahkeme tarafından verilen kararın ardından düzenlenen son protestolarla ilgili itidal çağrısında bulunarak, sorunların çözümü için kurumsal yolların kullanılması gerektiğini söyledi. Ymeri, protestoların ardından yaşanabilecek şiddetin hiç kimse tarafından arzu edilmediğini belirterek, şiddetin istenen sonuçları getirmeyeceğini ifade etti. Ymeri, “Son protestoların ardından ortaya çıkabilecek şiddet hiç kimse tarafından hoş karşılanmayacaktır. Çünkü hepimiz bunun istenen sonuçları getirmediğini biliyoruz. Protestocuların korna sesleri, sloganlar, bağırışlar ve silah sesleriyle ortaya koyduğu yaklaşım, adalet amacına hizmet etmiyor” ifadelerini kullandı. LDK’li milletvekili, Kosova Meclisi’nin ikinci büyük partisi konumundaki Kosova Demokratik Partisi’nin (PDK), protestocuları düzen ve kurumsal kanallara yönlendirmesi gerektiğini söyledi. Ymeri, “PDK, Meclis’in ikinci büyük partisi olması nedeniyle protestocuları yeniden düzenli bir çizgiye yönlendirmeli ve bu meselenin bir TikTok trendi olmadığını anlatmalı. Bu, devletimizin karşı karşıya kaldığı en büyük trajedidir. Bu meseleyle itidalli bir şekilde yüzleşmeli ve başta Kosova Cumhuriyeti Meclisi olmak üzere kurumsal yolları kullanmalıyız” dedi. Ymeri ayrıca kurumlara yöneltilen taleplerin ve izlenmesi gereken sürecin daha açık şekilde ortaya konulması gerektiğini belirtti. Milletvekili, özellikle Anayasa Mahkemesi’nden karar beklendiği bir dönemde bu konudaki belirsizliğin giderilmesinin önemine dikkat çekti. Ymeri’ye göre, protestoların yeni kurumsal krizlere yol açabilecek bir yöne evrilmesinden önce taleplerin ve izlenecek yolun netleştirilmesi gerekiyor.

Siyasi analist Ilir Deda, Kosova’da insanların Lahey’de eski UÇK yöneticilerine verilen mahkûmiyet kararına yönelik tepkilerini dile getirmelerinin engellenmeye çalışıldığını öne sürdü. Deda, özel bir TV’ye yaptığı açıklamada, toplumun tepkisini ifade etmesini caydırmaya yönelik bir propaganda yürütüldüğünü savundu. Deda, “Kosova’da insanların mahkûmiyete karşı tepkilerini ifade etmelerini engellemeye yönelik bir propaganda var. Bu propagandayı kimin yürüttüğünü bilmiyorum. Dört UÇK yöneticisinin geçmişteki yönetimi üzerinden tamamen farklı bir anlatı oluşturuldu. Burada mesele yönetimleri değil, Kosova’nın özgürlük mücadelesine ilişkin verilen cezadır. Her şeyin kendi iç siyasi mücadelemiz için kullanılmasına izin verilemez” dedi. Deda ayrıca Kosova Hükümeti’nin, Özel Mahkeme’deki temyiz sürecinin Kosova açısından olumlu sonuçlanması için harekete geçmesi gerektiğini ifade etti. Kosova Hükümeti’nin savunma ekibine mali destek sağlaması gerektiğini belirten Deda, uluslararası alanda da süreç üzerinde etkili olabilecek nüfuz sahibi kişilerle temas kurulması gerektiğini söyledi.

Kosova’da Batı Nil virüsü nedeniyle ilk ölümün kaydedilmesinin ardından, enfeksiyon hastalıkları uzmanı Visar Gashi, sivrisineklerin yoğun olduğu kritik bölgelerde dezenfeksiyon çalışmalarının artırılması çağrısında bulundu. Kosova Üniversitesi Klinikler Merkezi (QKUK), evvelisi gün hayatını kaybeden hastanın Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği’nde ağır klinik durumda tedavi gördüğünü ve Batı Nil virüsü testinin pozitif çıktığını açıkladı. Hastanın virüsü Uganda kaynaklı aldığı belirtildi. Uzman Gashi, virüsün insanlara sivrisinek ısırıkları yoluyla bulaştığını belirterek kurumların hızlı ve koordineli hareket etmesi gerektiğini söyledi. Gashi, belediyeler ve ilgili kurumların gerekli bölgelerde karadan ve havadan dezenfeksiyon çalışmalarını yoğunlaştırmasını istedi. Vatandaşlara ise panik yapmamaları çağrısında bulunan Gashi, özellikle açık alanlarda sivrisinek kovucu kullanılması, uzun kollu kıyafet ve uzun pantolon giyilmesi, pencere ve kapılarda koruyucu sineklik kullanılması ve evlerin çevresindeki durgun suların ortadan kaldırılması tavsiyesinde bulundu. Eski lastikler ve saksılarda biriken suların sivrisinekler için üreme alanı oluşturabileceği belirtildi. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), 11 Eylül’de 15 Avrupa ülkesinde Batı Nil virüsünden etkilenen 161 bölge bulunduğunu ve Kosova’nın da bu ülkeler arasında yer aldığını bildirmişti. Merkez, mevsimsel koşulların sivrisinekler yoluyla virüsün yayılması için hâlâ elverişli olduğunu ve önümüzdeki haftalarda yeni vakaların görülebileceği uyarısında bulunmuştu.  

Kosova Başbakanı Albin Kurti, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nun 81. oturumu kapsamında düzenlenecek üst düzey toplantılar için cuma günü ABD’nin New York kentine gitti. Kosova Hükümeti tarafından yapılan açıklamada, Kurti’nin New York’ta BM Genel Kurulu’nun 81. oturumunun Üst Düzey Haftası kapsamında dünya liderleriyle ikili görüşmeler gerçekleştireceği bildirildi. Açıklamada, “Görüşmelerin temel amacı, Kosova Cumhuriyeti’nin uluslararası arenadaki temel devlet değerlerinin ve çıkarlarının tanıtılması ve güçlendirilmesi olacaktır” ifadelerine yer verildi. Kurti’nin ABD ziyareti kapsamında ayrıca ülkedeki Arnavut toplumunun temsilcileri, diaspora derneklerinin yöneticileri ve Kosova ekonomisine yatırım yapması muhtemel yatırımcılarla bir araya gelmesi bekleniyor.

Akaryakıt ürünlerinin fiyatları yükselirken, ülke sınırları dışındaki krizlerin etkisi vatandaşların cebinde giderek daha fazla hissediliyor. Akaryakıtta azami fiyat uygulamasının sona ermesinin ardından Sanayi, Girişimcilik ve Ticaret Bakanlığı piyasayı yakından takip ediyor. Bakan Mimoza Kusari-Lila, fiyatlardaki artışın temel nedeninin Orta Doğu’daki gelişmeler olduğunu söyledi. Kusari-Lila, fiyat artışlarının iç piyasadaki arzı da etkilemesi halinde yeni tedbirlerin alınabileceğini belirtti. Kusari-Lila, akaryakıtta azami fiyat uygulamasının, ilgili idari talimatta belirlenen sürenin aşılması nedeniyle kaldırıldığını ifade etti. Bakan, “Azami fiyatın belirlenmesine ilişkin kararın kaldırılmasının nedeni, bu uygulamanın süresini belirleyen idari talimatta öngörülen sürenin aşılmasıydı. Bu süre 90 gün olarak belirlenmişti. Ancak biz, bu kararın önemini ve ağırlığını göz önünde bulundurarak azami fiyatı 150 gün boyunca uyguladık” dedi. Fiyat artışının nedeni Orta Doğu’daki gelişmeler Kusari-Lila’ya göre akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş, iç piyasadaki değişikliklerden değil, Orta Doğu’daki gelişmelerden kaynaklanıyor. Bakan, “Fiyattaki artış, azami fiyat uygulamasının kaldırılmasından kaynaklanmadı. Artışın nedeni, Orta Doğu’daki durumun kötüleşmesi ve devam eden saldırılardır. Böyle bir durumla artık bölgedeki tüm ülkeler, Avrupa Birliği ülkeleri ve daha geniş bir coğrafya karşı karşıya” ifadelerini kullandı. Kusari-Lila ayrıca Bakanlığın piyasadaki gelişmeleri her gün takip ettiğini, bu kapsamda akaryakıt ve türevlerinin hem toptan hem de perakende satış fiyatlarının düzenli olarak izlendiğini belirtti. Bakanlık, fiyat artışlarının iç piyasadaki arzı da etkilemesi durumunda yeni düzenlemelerin veya tedbirlerin gündeme gelebileceğini değerlendiriyor.

Kosova’da bugün hava güneşli ve parçalı bulutlu olacak. Bazı bölgelerde bulutlanmanın artmasıyla birlikte yerel kısa süreli yağışlar görülebilecek. Hava sıcaklıklarının en düşük 8 ila 12 derece, en yüksek ise 24 ila 28 derece arasında olması bekleniyor. Rüzgârın farklı yönlerden hafif ve orta kuvvette esmesi tahmin ediliyor. Genel olarak gün boyunca güneşli havanın hâkim olması, zaman zaman bulutlanma ve yerel yağışların görülmesi bekleniyor.

Merkez Seçim Komisyonu-MSK, Başkan Kreshnik Radoniqi başkanlığında bu yılki 87. toplantısını gerçekleştirdi. Toplantıda kararlar elektronik ortamda alındı. Gündem kapsamında MSK, Kosova Cumhuriyeti Meclisi’nde temsil edilen siyasi oluşumların faaliyetlerinin ve milletvekillerinin çalışmalarının finansmanı amacıyla, Siyasi Oluşumları Destekleme Fonu’ndan ayrılan kaynakların yüzde 10’unun tahsis edilmesine karar verdi. Söz konusu fon, 13 Eylül-31 Aralık 2026 dönemi için Meclis’te temsil edilen siyasi oluşumlar arasında milletvekili sayılarına göre dağıtılacak. Tahsis edilen toplam kaynak 144 bin 657,53 euro olarak belirlendi.   Siyasi oluşum Milletvekili sayısı %10’luk fon 1 VETËVENDOSJE! Hareketi 49 59.068,49 € 2 GUXO 3 3.616,44 € 3 ALTERNATIVA 1 1.205,48 € 4 Kosova Demokratik Partisi (PDK) 22 26.520,55 € 5 Kosova Demokratik Birliği (LDK) 18 21.698,63 € 6 Sırp Listesi (Srpska Lista) 9 10.849,32 € 7 Kosova’nın Geleceği İçin İttifak (AAK) 7 8.438,36 € 8 Kosova Demokratik Türk Partisi (KDTP) 2 2.410,96 € 9 Kosova Yeni Demokratik Girişimi (IRDK) 1 1.205,48 € 10 Birleşik Goralılar Partisi (JGP) 1 1.205,48 € 11 Koalicija Vakat 1 1.205,48 € 12 Yeni Demokratik Parti (NDS) 1 1.205,48 € 13 Mısır Liberal Partisi 1 1.205,48 € 14 Kosova Birleşik Roman Partisi (PREBK) 1 1.205,48 € 15 PSA 1 1.205,48 € 16 Sosyal Demokrat Birlik (SDU) 1 1.205,48 € 17 Za Slobodu Pravdu i Opstanak 1 1.205,48 € Toplam   120 144.657,53 € MSK’nin kararına göre kaynaklar, ilgili dönemde Meclis’te temsil edilen milletvekillerinin çalışmalarının ve siyasi oluşumların faaliyetlerinin finansmanında kullanılacak.  

Eski Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK) yöneticileri Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi ve Rexhep Selimi hakkında 16 Eylül’de ilk derece mahkemesi tarafından verilen mahkûmiyet kararları, Kosova’da büyük tepkiyle karşılandı. Kararın ardından Kosova Özel Mahkemesi’nin Lahey’deki faaliyetlerinin sona erdirilmesi yönündeki çağrılar da yeniden gündeme geldi. Dört sanığa destek amacıyla dün düzenlenen protestoda da dile getirilen Özel Mahkeme’nin kaldırılması talebine Lahey’den ise farklı bir yanıt geldi. Lahey’deki Kosova Özel Savcılık Ofisi Sözcüsü Chris Bennett, kurumun herhangi bir soruşturmanın yürütülüp yürütülmediği, soruşturmaların ayrıntıları veya görev süresinin ne zaman sona ereceği konusunda yorum yapmadığını belirtti. Bennett, Hür Avrupa Radyosu’na yaptığı açıklamada, “Kosova Özel Savcılık Ofisi’nin görev süresi, Avrupa Birliği Konseyi’nin Kosova kurumlarına soruşturmaların ve bunlardan kaynaklanan tüm yargı süreçlerinin sona erdiğini bildirmesine kadar devam eder” ifadelerini kullandı. Kararı “adaletsiz ve gerçeklere dayanmayan” bir karar olarak nitelendiren Kosova Demokratik Partisi (PDK) milletvekillerinden bazıları ise Özel Mahkeme’nin kaldırılmasının görüşülmesi amacıyla Kosova Meclisi’nde özel bir oturum düzenlenmesini talep etti. PDK Genel Başkanı Bedri Hamza da Özel Mahkeme’nin kaldırılması ihtimaliyle ilgili soruya, “Tüm demokratik ve yasal yollar mümkündür” yanıtını verdi.