Kurti–Hamza görüşmesi anlaşma sağlanamadan sona erdi

Dijitalleşme ve Kamu Yönetimi Bakanı Lulëzon Jagxhiu, Kosova’nın dijital geleceği açısından açık teknolojilerin kullanılmasının ve yerel kapasitenin geliştirilmesinin önemine dikkat çekti. FLOSSK tarafından düzenlenen 11. Software Freedom Kosova etkinliğinin açılışında konuşan Jagxhiu, ülkenin dijital dönüşümünün elektronik hizmetlerin yaygınlaştırılması, kamu altyapısının modernleştirilmesi, bulut teknolojilerine geçiş, sistemler arası birlikte çalışabilirlik ve yapay zekâ kullanımı üzerine odaklanması gerektiğini söyledi. Jagxhiu’ya göre kamu kurumlarının teknoloji tercihleri uzun vadeli bağımlılıklar yaratmamalı. Açık standartlar, veri taşınabilirliği ve açık kaynak teknolojilerin, teknolojik esnekliğin korunması açısından büyük önem taşıdığını belirtti. Yapay zekâ konusunda da değerlendirmelerde bulunan Bakan Jagxhiu, dikkatlerin yalnızca verilerin nerede saklandığına değil, aynı zamanda yapay zekâ modellerinin ve uygulamaların üzerinde çalıştığı altyapıya da yönelmesi gerektiğini ifade etti. Jagxhiu, dijital egemenliğin yalnızca teknolojik altyapıyla sınırlı olmadığını, insan kaynağı ve bilgiye yatırım yapılmasını da gerektirdiğini vurguladı. Bu kapsamda üniversitelerin, girişimlerin, teknoloji şirketlerinin, kamu kurumlarının ve teknoloji topluluklarının desteklenmesinin önemine işaret etti. Bakan ayrıca FLOSSK’nın, teknolojinin yalnızca kullanıldığı değil, aynı zamanda anlaşıldığı, geliştirildiği ve iyileştirildiği bir kültürün oluşmasına yaptığı katkıyı takdir etti. Jagxhiu, “Dijital dönüşüm yalnızca kaç hizmetin dijitalleştirildiğiyle değil, bu hizmetlerin nasıl geliştirildiği ve Kosova’nın dijital geleceği üzerindeki kontrolün nasıl korunduğuyla ölçülür.” dedi.

Vatandaşlar, “Benim Adıma Değil” protestoları kapsamında, Kosova Kurtuluş Ordusu’nun (UÇK) eski yöneticilerine destek vermek ve Lahey’deki Özel Mahkemeler tarafından verilen karara tepki göstermek amacıyla 17. gün üst üste Priştine’de bir araya geldi. “İskender Bey” Meydanı’ndaki gösterinin ardından protestocular yürüyerek Adalet Bakanlığı’na gitti. Burada protestonun organizatörü Çlirim Haziri, Adalet Bakanı Donika Gërvalla’ya Özel Mahkemeler Yasası’nda değişiklik öngören düzenlemenin Meclis’e sunulması çağrısında bulundu. Haziri, “Hükümete yönelik talebimizi bu bakanlığın, Bakan Donika’nın kapısına getirdik. Bugün kendisinden, UÇK yasasını Meclis’e sunmasını istiyoruz. Bu düzenlemeyi işleme alsın. Çünkü onun masasında milletimizin onuru, ulusal kimliğimiz bulunuyor. Biz de bu bakanlık yasayı Meclis’e sunana kadar tek bir gece bile durmayacağız.” dedi. Haziri, talepleri yerine getirilene kadar protestoların devam edeceğini söyledi. Haziri daha önce “İskender Bey” Meydanı’nda yaptığı konuşmada da Meclis ve Hükümet’e Özel Mahkemeler Yasası’nda değişiklik yapılması yönündeki düzenlemeyi kabul etme çağrısında bulunmuştu. “Bu meydanda, Kosova’nın ve UÇK’nin onuru iade edilene kadar burada olacağız. Yasayı kabul edin, çünkü bekleyecek zamanımız yok. UÇK’yi savunmadan Kosova huzura kavuşmayacaktır. Şehitlere ve UÇK’ye şan olsun.” ifadelerini kullanmıştı. Protesto sırasında Haziri ayrıca katılımcılara polise yönelik herhangi bir piroteknik madde kullanmamaları çağrısında bulundu. “Kadınlar, erkekler, kardeşlerim; polise doğru hiçbir piroteknik madde atmayın. Aramızda çocuklar ve anneler var. Atmayın!” diye seslendi. “Benim Adıma Değil” protestoları, Lahey’deki Özel Mahkemeler tarafından UÇK’nin eski yöneticileri hakkında verilen kararın ardından Priştine’de 17 gündür düzenleniyor.

Vatandaşlar, Kosova Kurtuluş Ordusu’nun (UÇK) eski yöneticilerine destek vermek amacıyla 17. gün üst üste Priştine’deki “İskender Bey” Meydanı’nda yeniden bir araya geldi. Protesto, “Benim Adıma Değil” sloganıyla düzenlendi. Protestonun organizatörlerinden Çlirim Haziri, Meclis ve Hükümet’e bir kez daha çağrıda bulunarak Özel Mahkeme Yasası’nda değişiklik öngören düzenlemelerin kabul edilmesini istedi. Haziri, “Bu meydanda, Kosova’nın ve UÇK’nin onuru iade edilene kadar her akşam burada olacağız. Yasayı kabul edin, çünkü bekleyecek zamanımız yok. UÇK’yi savunmadan Kosova huzura kavuşmayacaktır. Şehitlere ve UÇK’ye şan olsun.” dedi.

Başbakan Albin Kurti, ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi üyesi ve Orta Doğu ile Kuzey Afrika Alt Komitesi Başkanı Kongre üyesi Michael Lawler’dan bir mektup aldı. Lawler mektubunda, özellikle 16 Eylül’de Lahey’deki Özel Mahkemeler tarafından açıklanan kararın ardından ulusal birlik ve siyasi partiler arasındaki iş birliğinin önemine dikkat çekti. Lawler, “Özellikle geçen hafta Lahey’de açıklanan karar ışığında, Kosova’nın ulusal birliği için bundan daha önemli bir an olamaz. Tüm siyasi aktörlerin yeniden iyi niyetle müzakere masasına dönmesini ve cumhurbaşkanını seçmek için gerekli uzlaşıyı sağlamasını güvence altına almak üzere çalışmaya çağırıyorum.” ifadelerini kullandı. ABD’li Kongre üyesi ayrıca, ülkenin temel önceliklerine odaklanabilmesi ve özellikle ABD ile yakın ortaklığın daha da geliştirilmesi açısından kurumsal istikrarın önemini vurguladı. Kosova’nın ABD Kongresi’ndeki en güçlü destekçilerinden biri olarak bilinen Lawler, Kurti’yi başbakanlık görevindeki dördüncü dönemi dolayısıyla tebrik ederken, cumhurbaşkanının seçilebilmesi ve yeni bir seçimin önlenmesi amacıyla tüm siyasi aktörlerin iyi niyetle müzakere masasına dönmesi gerektiğini belirtti. Lawler ayrıca Kosova’nın NATO üyeliğine verdiği tam desteği yineledi. Kongre üyesi, “Böyle bir adım yalnızca Kosova’nın uzun vadeli güvenliği açısından değil, Batı Balkanlar genelinde barışın korunması açısından da belirleyici olacaktır.” dedi. Lawler mektubunda ayrıca şu değerlendirmede bulundu: “Büyük ölçüde sizin NATO üyeliğine yönelik çalışmalarınızın bir sonucu olarak, Kosova’nın güçlü bir demokrasiye, istikrarlı ekonomik büyümeye ve ortak refaha ulaşma yolunda doğru bir çizgide olduğunu görüyorum. Hükümet istikrarı bunun anahtarıdır. Bu nedenle ülkenizin önümüzdeki haftalarda yeni cumhurbaşkanını başarıyla seçmesini ve iki yıldan kısa bir süre içinde dördüncü kez parlamento seçimlerine gidilmesini önlemesini umuyorum.”

Kosova Hukuk Enstitüsü (IKD), Blerim Isufaj’ın Kosova Cumhuriyeti Özel Savcılığı (PSRK) Başsavcılığı görevinden alınma biçimine tepki gösterdi. IKD, Kosova Savcılık Konseyi’nin (KPK) karar alma sürecini aceleci ve şeffaflıktan uzak olarak nitelendirdi. IKD, cuma günü yaptığı açıklamada, başsavcıların atanması ve görevden alınmasının adil, bağımsız, profesyonel ve şeffaf bir süreç üzerinden yürütülmesi gerektiğini belirtti. Enstitüye göre KPK, Isufaj’ın görevden alınmasına karar verilen olağanüstü ve kapalı toplantının neden yapıldığı ve hangi amaca hizmet ettiğini kamuoyuna açıklamakta yetersiz kaldı. IKD, toplantı öncesinde KPK’den PSRK’nin yönetimiyle ilgili tüm işlemlerin yasalara dayalı bir süreç çerçevesinde ve usule ilişkin güvencelere uyularak yürütülmesini talep ettiğini hatırlattı. KPK ise kararın ardından yayımladığı açıklamada, PSRK’da kötü yönetim, yetersizlik, görevlerin yerine getirilmemesi ve performans eksikliği tespit edildiğini belirtmişti. IKD, KPK’den, söz konusu sorunların PSRK’nın yönetiminde ortaya çıktığı belirtilen dört yıllık dönem boyunca hangi denetim ve değerlendirme işlemlerinin gerçekleştirildiğinin açıklanmasını istedi. IKD, “Yıllar boyunca var olduğu iddia edilen sorunlar, tek başına karar alma sürecindeki aciliyeti haklı çıkarmaz.” ifadelerini kullandı. Enstitü, hesap verebilirliğin savcılık sistemi açısından zorunlu olduğunu, ancak bunun açık prosedürler, objektif değerlendirme ve usule ilişkin güvencelere saygı çerçevesinde gerçekleştirilmesi gerektiğini vurguladı. IKD ayrıca, Besim Kelmendi’nin Kosova Başsavcısı Vekilliği görevinden alınması sürecini hatırlattı. Enstitü, Kosova Yüksek Mahkemesi’nin söz konusu kararı hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal ettiğini belirterek, KPK’nin bu olaydan ders çıkarması ve aceleci karar alma uygulamalarından kaçınması gerektiğini ifade etti. IKD açıklamasında, kararın olası siyasi etkilerine ilişkin endişelere de yer verdi. Enstitü, Isufaj’ın Vetëvendosje Hareketi tarafından eleştirildiğini ve kendisinin, IKD’nin ifadesiyle, “istenmeyen bir kişi olarak hedef gösterildiğini” belirtti. IKD’ye göre KPK’nin kararına ikna edici bir gerekçe sunulmaması, kamuoyunun sürecin adil ve siyasi etkilerden bağımsız yürütüldüğüne ilişkin güvenini zedeleyebilir. Enstitü ayrıca, PSRK’nın organize suç ve uluslararası nitelikteki suçlar da dahil olmak üzere hassas davaları yürütmekle görevli olduğuna dikkat çekerek, KPK’nin eylem biçiminin bu savcılığın işlevsel bağımsızlığına müdahale edildiği yönünde bir algı oluşturmamasını sağlama konusunda daha büyük bir sorumluluğu bulunduğunu vurguladı. IKD, “Özel bir yetkiye sahip bir savcılığın yönetimini etkileyen bir karar; görevden almanın neden gerekli ve orantılı bir tedbir olduğunun açıklanması da dahil olmak üzere, somut, doğrulanabilir ve ikna edici bir gerekçe gerektirir.” ifadelerine yer verdi.

Kosova Kurtuluş Ordusu Savaş Gazileri Örgütü (OVL-UÇK) eski başkan yardımcısı Nasim Haradinaj, Lahey’deki Özel Mahkeme’nin kararının ardından atılması gereken adımlar konusunda kurumların ve siyasi partilerin ortak hareket etmesi çağrısında bulundu. Radio Dukagjini’ye verdiği röportajda Haradinaj, devlet kurumları ve milletvekillerinin anayasal yükümlülüklerini yerine getirmeleri gerektiğini söyledi. Haradinaj, hedefin yargı sürecini ortadan kaldırmak değil, süreçle yüzleşmek ve yargılanan kişilere destek vermek olması gerektiğini vurguladı. Haradinaj, “Yargı sürecini ortadan kaldırmayı düşünmüyoruz. Aksine, bu yargı sürecini kazanmalıyız. Aynı zamanda, bize verilen güveni kötüye kullandığını düşündüğümüz bu mahkemeyle ilgili itirazlarımızı da dile getirmeliyiz.” dedi. Her türlü girişimin, özellikle hukuki destek için bütçe sağlanmasının, siyasi koordinasyon ve birlik gerektirdiğini belirten Haradinaj, kurumların ve siyasi aktörlerin bu konuda ortak hareket etmesi gerektiğini ifade etti. “Bütçenin sağlanması ya da herhangi bir girişimde bulunulması için birlik içinde hareket etmeleri gerekiyor. Bu noktada birleşmeli ve ortak bir tutum sergilemeliler. Birlik ve ortak hareket olmadan hiçbir süreç başlatılamaz, hiçbir adım atılamaz.” diye konuştu. “Benim Adıma Değil” sloganıyla düzenlenen protestolara da değinen Haradinaj, bu gösterilerin siyasi parti çıkarları doğrultusunda kullanılmaması, protestocuların talepleri etrafında birlik içinde kalınması gerektiğini söyledi. Haradinaj, “Bir millet olarak bize yapılan onur kırıcı muameleye karşı durabilmek için birlik olmamız gerekiyor. Bugün anıtlarında isimlerini yaşattığımız insanların, savaşta hayatını kaybedenlerin ve hâlâ akıbeti bilinmeyen kayıplarımızın hakkını savunmalıyız.” ifadelerini kullandı. Haradinaj ayrıca kurumlara, siyasi partilere ve vatandaşlara, mevcut durumun sorumluluğunu birbirlerine yüklemek yerine bundan sonra atılabilecek adımlara odaklanmaları çağrısında bulundu.

Priştine'de bu akşam “Jo në emrin tim” (Benim adıma değil) protestosu kapsamında toplanan göstericiler, Adalet Bakanlığı'na doğru yürüyüşe geçti. Yürüyüş, Lahey'deki Özel Uzmanlık Daireleri'nin Kosova Kurtuluş Ordusu'nun (UÇK) eski yöneticileri hakkında verdiği karara karşı düzenlenen protesto kapsamında gerçekleştiriliyor. Göstericiler, ellerinde pankartlarla UÇK'nın eski yöneticilerine destek sloganları atarak yürüyüşlerini sürdürüyor.

Kosova Savunma Bakanı Ejup Maqedonci, Hırvatistan'ın Zadar kentinde düzenlenen “EU 4 Defence Readiness – Road Map to Future” adlı uluslararası savunma sanayisi konferansına katıldı. Maqedonci, konferansta Avrupa güvenliği ve yeni jeopolitik gelişmeler hakkında değerlendirmelerde bulundu. Konferans kapsamında Hırvatistan Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı Ivan Anušić ile bir araya gelen Maqedonci, savunma alanında iki ülke arasındaki ikili iş birliğinin derinleştirilmesini görüştü. Maqedonci'nin aktardığına göre görüşmede ayrıca Kosova-Arnavutluk-Hırvatistan arasındaki üçlü iş birliğinin savunma sanayisi, eğitim ve tatbikatlar, bilgi paylaşımı ve hibrit tehditlerle mücadele alanlarında genişletilmesi ele alındı. Konferansta düzenlenen panelde konuşan Maqedonci, Sırbistan'ın komşularına yönelik olduğunu belirttiği “hegemonik yaklaşım” konusundaki endişelerini dile getirdi. Maqedonci ayrıca Kosova'nın kendi savunma sistemini geliştirmek için attığı adımlar hakkında bilgi verdi.

İttifak Partisi (Aleanca) Milletvekili Burim Ramadani, Vlora Spanca’nın Kosova Genel Denetçisi görevine yeniden atanması önerisine karşı çıktı. Ramadani, prosedürün Genel Denetçi Yasası’na aykırı olduğunu öne sürdü. Ramadani, 05/L-055 sayılı yasanın görev süresinin otomatik olarak uzatılmasını öngörmediğini ve Genel Denetçinin atanması için açık, tarafsız ve şeffaf bir seçim ve mülakat süreci gerektiğini söyledi. Yasaya göre Genel Denetçi, Cumhurbaşkanının önerisi üzerine Meclis tarafından atanıyor. “Yasa, görev süresinin otomatik olarak uzatılmasına izin vermiyor. Her atama için önerinin açık, tarafsız ve şeffaf bir seçim ve mülakat sürecinin ardından yapılması gerekiyor.” dedi Ramadani. Ramadani ayrıca adayın yasal kriterleri karşılayıp karşılamadığı konusunda iddialarda bulundu. Bu kapsamda, kendi ifadesine göre, aday hakkında olası bir ceza soruşturmasına ilişkin yasayla korunan ihbarcılardan gelen bilgilere atıfta bulundu. Ramadani, bu iddiaların doğrulanması amacıyla Kosova Cumhuriyeti Özel Savcılığına ve Priştine Temel Savcılığına resmî olarak başvurduğunu açıkladı. Genel Denetçi Yasası, bu görev için aranan kriterler arasında adayın bir suç işlendiği iddiasıyla ilgili soruşturma altında olmamasını, hakkında ceza davası yürütülmemesini ve yetkili bir mahkeme tarafından herhangi bir suçtan hüküm giymemiş olmasını öngörüyor. İttifak Partisi milletvekili ayrıca Cumhurbaşkanı Vekili’nin söz konusu öneriyle ilgili yetkilerini de gündeme getirdi. “Öneriden önce bir süreç var, karar verme yetkisi ise Meclis’e ait.” dedi Ramadani. Ramadani’ye göre Genel Denetçi görevi için son ilan 14 Nisan 2021’de yayımlandı. Ramadani, Meclis’e öneriyi reddetme ve yasal gerekliliklere uygun açık bir prosedür yürütülmesini talep etme çağrısında bulundu. Son olarak Ramadani, Cumhurbaşkanı Vekili hakkında suç duyurusunda bulunacağını da açıkladı. “Cumhurbaşkanı Vekili hakkında, yasaları ihlal ettiği gerekçesiyle ve Kosova Cumhuriyeti Ceza Kanunu’nun 414. maddesinde düzenlenen ‘resmî görev veya yetkinin kötüye kullanılması’ suçunu işlediğine dair haklı şüphe bulunduğundan suç duyurusunda bulunacağım” dedi Ramadani.

G7 ülkeleri, özellikle motorin fiyatlarındaki yüksekliği azaltmak amacıyla önümüzdeki dört ay içinde stratejik rezervlerinden 100 milyon varile kadar petrolü piyasaya sürme konusunda anlaşmaya vardı. Rezervlerin piyasaya sürülmesi Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından koordine edilecek. İlk 20 gün içinde önemli miktarda motorinin piyasaya sunulması bekleniyor. G7 dönem başkanlığını yürüten Fransa’nın Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, üye ülkelerin yüksek enerji fiyatları üzerindeki baskıyı hafifletmek için birlikte hareket etme konusunda anlaştığını söyledi. Karar, Washington’dan stratejik rezervlerin piyasaya sürülmesi yönündeki baskının arttığı bir dönemde geldi. Bu süreçte motorin fiyatları yükselirken arz da daraldı. G7 paketinde ayrıca rafineri üretiminin artırılması ve ortak ülkeler arasında enerji ile petrol ürünleri ticaretinin sınırlandırılmaması yönünde taahhüt de bulunuyor. 100 milyon varilin dört ay boyunca eşit şekilde piyasaya sürülmesi halinde bu, günde yaklaşık 830 bin varile karşılık gelecek. Bununla birlikte, motorin fiyatları üzerindeki etkinin rezervlerin ne kadar hızlı piyasaya sürüleceğine ve rafinerilerin ham petrolü işleme kapasitesine bağlı olacağı belirtiliyor. Bu adımın, motorin ve diğer işlenmiş petrol ürünlerine olan talebin genellikle arttığı kış mevsimi öncesinde piyasaya olası bir rahatlama sağlaması bekleniyor.