Meclisi Oluşum Oturumu Yarın Saat 11.00'de Devam Edecek

Uluslararası Belgesel ve Kısa Film Festivali DokuFest, 25'inci edisyonuyla Prizren'de başladı. Açılış törenine çok sayıda davetli, sinemacı ve sanatsever katılırken, festival 15 Ağustos'a kadar kenti sinemanın merkezi haline getirecek.   Festival kapsamında yarışma filmleri de dahil olmak üzere toplam 223 film gösterilecek. Bu yıl dünyanın dört bir yanından 3 bin 687 başvuru alan DokuFest'te, 104 film sekiz resmi kategoride yarışacak. Programda yılın öne çıkan belgesel ve kısa filmlerinin yanı sıra çok sayıda dünya prömiyeri de yer alıyor.   Festivalin 25'inci yılı dolayısıyla bu yılın ana teması "Persistent Defiance" (Süregelen Direniş) olarak belirlenirken, "Show up or it doesn't count!" (Doku, Çünkü Önemli!) sloganıyla günümüz çatışmalarına, iklim krizine ve toplumsal değişimlere dikkat çekilmesi amaçlanıyor.   Programda Kosova, bölge ülkeleri ve dünyanın farklı noktalarından filmler yer alıyor. Ulusal ve uluslararası yarışmaların yanı sıra Balkan Dox, Balkan Shorts, International Feature Dox, International Short Dox, International Shorts, Human Rights Dox, Green Dox ve çeşitli özel gösterimler de izleyicilerle buluşacak.   Film gösterimleri DokuKino, DokuKino Plato, Art's Theatre, Bekim Fehmiu Tiyatrosu, Abi Çarshia ve Prizren'in çeşitli açık hava mekanlarında gerçekleştirilecek. Festival kapsamında ayrıca DokuTalks, DokuKids, Doku Immersive, Short Film Forum ve çeşitli ustalık sınıfları (masterclass) düzenlenecek.   Festivalin en önemli konuklarından biri olan dünyaca ünlü belgesel yönetmeni Mark Cousins, Prizren'de 16 saatlik eseri "The Story of Documentary Film" adlı yapımının iki bölümünü izleyicilerle buluşturacak.   Festivalin müzik programı DokuNights ise 12 Ağustos'ta başlayacak ve Andrra Stage sahnesinde dört gece boyunca konserler düzenlenecek.   Festivalin açılışı, yönetmen Joseph Gatti imzalı "PHENOMENA" filmiyle gerçekleştirildi. Tamamı görsel efekt kullanılmadan kamera çekimleriyle hazırlanan yapım, evrenin oluşumunu ve doğayı şekillendiren güçleri görsel ve işitsel bir anlatımla izleyiciye sunuyor. Nils Frahm ve Rival Consoles'un müzikleriyle zenginleştirilen film, izleyicileri bilim ile sanat arasında etkileyici bir yolculuğa çıkarıyor.  

Kosova Demokratik Birliği (LDK) Genel Başkan Yardımcısı Lutfi Haziri, LDK'nin anayasal sürelerin korunması amacıyla kurucu Meclis oturumunun bu gece saat 00.00'a kadar yapılmasını talep ettiğini söyledi. Haziri, LDK'nin tutumunun anayasanın ruhuna ve yazılmış hükümlerine, ayrıca yıllar içinde oluşturulan kurumsal standartlara bağlı kalmakla ilgili olduğunu belirtti: “LDK bekledi, talep etti ve anayasal sürelerin korunması, anayasanın ruhuna ve lafzına uyulması ve yıllar içerisinde oluşturduğumuz standartların korunması amacıyla oturumun bu gece saat 00.00'a kadar yapılması çağrısında bulundu. Kosova'daki kurumlarımızın yönetiminde yer almış ve siyasi tarihimizin bir parçası olmuş bir parti olarak bugün de Cumhuriyet'in koruyucuları olmaya devam etmemiz gerektiğine inanıyoruz.” LDK'nin yarın saat 11.00'de yapılması planlanan oturuma katılıp katılmayacağı sorulan Haziri ise, LDK parlamento grubunun yarın sabah bir araya geleceğini söyledi: “Elbette yarın LDK parlamento grubu sabah saatlerinde toplanacak. Daveti bugün aldık; oturum yarın saat 11.00'de.”  

İttifak (AAK) milletvekili Besnik Tahiri, düzenlediği basın toplantısında, eski muhalefet partilerinin Meclis'in oluşturulması için oturum yapılması yönündeki talebine rağmen Kosova Meclisi Genel Kurul Salonu'nun kapılarının kapalı olduğunu söyledi. Tahiri, olağanüstü oturum taleplerinin kurucu oturumun başkanı Avni Dehari'ye ve Kosova Meclisi İdaresi'ne zamanında bildirildiğini belirtti: “Gördüğünüz gibi, bu gece Kosova Meclisi'nin oluşturulması gereken salonun kapıları kapalı. Biz parlamento grubu olarak hem Kosova Meclisi'nin kurucu oturum başkanı Avni Dehari'yi hem de Meclis İdaresi'ni talebimiz konusunda zamanında yazılı olarak bilgilendirdik. Ancak gördüğünüz gibi salon kapalı.”

İttifak (AAK) Başkanı Ardian Gjini, ülkedeki son siyasi gelişmelerin ardından açıklama yaparak Kendin Karar Al Hareketi (LVV) lideri Albin Kurti'yi sert şekilde eleştirdi. Gjini, Facebook üzerinden yaptığı açıklamada, Kosova'nın vatandaşları ve dostları tarafından endişeyle izlenen bir durumla karşı karşıya olduğunu, ülkenin karşıtlarının ise bu durumu sevinçle karşıladığını söyledi: “Bu gece Kosova'yı vatandaşlarımız ve dostlarımız acıyla görüyor! Bu gece Kosova'yı tüm düşmanları sevinçle izliyor.” Gjini, doğrudan Kurti'ye hitap ederek onu ülkeye ciddi zarar vermekle ve Kosova'yı tehlikeli bir yola sürüklemekle suçladı: “Albin Kurti, ülkemizin yüzünü karartıyorsun. Onu tehlikeli, yıkıcı bir yola sokuyorsun. Hazırladığın bu felaket nedeniyle ağır şekilde yargılanacaksın.” İttifak lideri, açıklamasının sonunda Kosova'nın geleceğine dair iyimser olduğunu belirterek, Kurti yönetiminin neden olduğu zarara rağmen ülkenin güçleneceğini ve gelişeceğini söyledi: “Bizim Kosova'mız sensiz de güçlenecek ve büyüyecek. Ona verdiğin zarara rağmen. Seni körü körüne takip edenler de aynı şekilde bunun sonucunu görecek.” 

Kosova Demokratik Birliği (LDK) milletvekili Armend Zemaj, Kendin Karar Al Hareketi (LVV) milletvekillerine Meclis'e gelerek yeni yasama döneminin oluşturulması çağrısında bulundu. Zemaj, Meclis tarafından yayımlanan bir video aracılığıyla yaptığı açıklamada, mevcut durumun devlete zarar verdiğini ve Kosova'nın özgürlüğü ile bağımsızlığı için her şeyini feda eden insanların çabalarını zedelediğini söyledi: “LVV, Meclis başkan vekili aracılığıyla oturumun yarın yapılması çağrısında bulundu. Bu kabul edilebilir değil; hukuken yanlıştır, anayasal ihlaldir ve ülke demokrasisine zarar vermektedir. LVV'yi, kalan bu saatlerde Kosova Meclisi'nin oluşturulmasını sağlamak için gelmeye davet ediyorum.” Zemaj, anayasanın ihlal edilmesine ve devletin “tek bir parti tarafından ele geçirilmesine” izin verilmeyeceğini söyledi: “Durun, çünkü bu devlete, vatandaşların iradesine ve Kosova'nın özgürlüğü ile bağımsızlığı için her şeyini veren herkesin emeğine zarar veriyor.” LDK milletvekili, mevcut siyasi süreci eleştirerek LVV'ye yeniden çağrıda bulundu ve Meclis'in anayasal çerçevede oluşturulması gerektiğini vurguladı.          

Kosova Demokratik Partisi (PDK), Kosova Demokratik Birliği (LDK) ve İttifak, parlamento gruplarıyla birlikte Meclis binasında toplandı ve Meclis'in oluşum oturumunun, Meclis'in oluşturulması için belirlenen 30 günlük sürenin dolmasına birkaç saat kala bu gece devam etmesini talep ediyor. PDK Genel Sekreteri Vlora Çitaku, basına yaptığı açıklamada ülkenin demokrasi ve kurumlar açısından kritik bir noktada bulunduğunu söyledi. Çitaku'ya göre PDK, anayasal düzenin bozulmasının bir parçası olmayacak. Çitaku ayrıca Cumhuriyet'in ve demokrasinin herhangi bir liderden, siyasi hırstan veya siyasi çıkardan daha önemli olduğunu vurguladı. Çitaku, görevdeki Başbakan Albin Kurti'nin anayasal kurallara ve normlara uymayı reddettiğini savundu: “Kosova Demokratik Partisi açısından anayasal düzeni bozma yönündeki her türlü girişim kabul edilemez ve kesinlikle kınanmalıdır.” Çitaku, Kendin Karar Al Hareketi (LVV) Genel Başkanı ve görevdeki Başbakan Albin Kurti'ye Meclis'e gelerek kurumların oluşturulması sürecinin devam ettirilmesi çağrısında bulundu. LDK milletvekili Jehona Lushaku-Sadriu da Kurti'ye benzer bir çağrıda bulundu.  

Kosova Demokratik Partisi (PDK), Kosova Demokratik Birliği (LDK) ve İttifak (AAK), anayasal sürenin dolmasından önce oluşum oturumun bu gece devam etmesini talep ederek Meclis binasında toplandı. İttifak Milletvekili Besnik Tahiri, muhalefet partilerinin gerekli imzaları toplamak ve saat 22.30'dan itibaren bir oturum çağırmak için girişimde bulunacaklarını söyledi. Bu gelişmeleri değerlendiren Kendin Karar Al Hareketi (LVV) Milletvekili Adnan Rrustemi ise durumu “tiyatro gösterisi” olarak nitelendirdi. Rrustemi, KosovaPress'e yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Kosova'nın tiyatro gösterilerine ve gece yarısı yapılan şovlara değil, cumhurbaşkanı konusunda bir anlaşmaya ihtiyacı var. Ülke, muhalefetin iş birliğini reddetmesi nedeniyle cumhurbaşkanının seçilememesi sorunuyla karşı karşıya.” Rrustemi, siyasi partilere bir çözüm bulmak için yeniden masaya oturma çağrısı yaptı ve krizin ancak cumhurbaşkanlığı konusunda varılacak bir anlaşmayla aşılabileceğini belirtti. “Bugün, yarın ve mümkün olan en kısa sürede siyasi partiler, parti dışından uzlaşıya dayalı bir cumhurbaşkanı konusunda anlaşmaya varmalıdır. Krizi aşacak ve istikrar sağlayacak tek şey cumhurbaşkanı konusunda uzlaşmadır. Şu anda da üç Arnavut siyasi partisini bir araya gelerek cumhurbaşkanı konusunda anlaşmaya davet ediyoruz.” Kosova Meclisi ise milletvekillerine, yarın saat 11.00'de yapılacak oturum için davet gönderdi.

İttifak milletvekili Time Kadrijaj, Meclis'in olağanüstü oturumunun bu gece yapılacağını açıkladı. Kadrijaj, yazılı olarak yaptığı açıklamada, milletvekillerinin Meclis salonunda kalacağını ve gerekli imzaların toplandığını söyledi. Hatırlanacağı üzere, bu gece Kosova Meclisi'nin oluşturulması için Kosova Anayasa Mahkemesi'nin kararıyla belirlenen anayasal süre sona eriyor. Ancak şu ana kadar bugün yarıda kalan oluşum oturumun ne zaman devam edeceği resmen açıklanmış değil. Oturum, Kendin Karar Al Hareketi (LVV) lideri Albin Kurti'nin talebi üzerine ertelenmişti. Kurti, siyasi partilerle istişare yapmak ve siyasi bir anlaşmaya varma amacıyla daha fazla zamana ihtiyaç duyduğunu belirtmişti. Şimdiye kadar Meclis'ten oturumun devam edeceği saate ilişkin herhangi bir resmî duyuru yapılmadı. Eğer oturum gerçekleştirilmez ve Meclis'in oluşturulması Anayasa Mahkemesi tarafından belirlenen süre içinde tamamlanmazsa, bu durum yeni hukuki ve siyasi sonuçlar doğurabilir. Bu sonuçların, yetkili kurumlar ve özellikle Kosova Anayasa Mahkemesi tarafından yorumlanması bekleniyor.            

Görevdeki Maliye Bakanı Hekuran Murati, Kosova Meclisi'nin oluşum oturumunun anayasal süre içinde bu gece yapılmaması ve oturumun yarına ertelenmesi nedeniyle muhalefetten gelen eleştirilere tepki gösterdi. Muhalefet, bu ertelemenin anayasal ihlal olduğunu savunuyor. Murati, Facebook paylaşımına şu ifadelerle başladı: “9 Şubat 2025 seçimleri 27 Mart 2025 tarihinde onaylanmıştı.” Murati'ye göre, seçimlerin onaylanmasının üzerinden 30 gün geçtiği 26 Nisan 2025 tarihinde Meclis hâlâ oluşturulmamıştı. Bunun nedeninin ise o dönemde muhalefetin Meclis'in oluşturulmasını engellemesi olduğunu savundu. “O dönemde ne muhalefetten hiç kimse ne de ‘analistler’ bu gecikmeyi sorun olarak nitelendirdi veya anayasal ihlal olduğunu söyledi.” Murati, paylaşımını muhalefete yönelik şu soruyla tamamladı: “Bugün ne oldu da?”  

Kosova Demokratik Birliği (LDK) milletvekili Jehona Lushaku-Sadriu, parlamentodaki en büyük grup olan Kendin Karar Al Hareketi'ne (LVV) kamuoyu önünde çağrıda bulunarak, Meclis'in kurucu oturumunun devam etmesini ve sürecin anayasal süre içerisinde tamamlanmasını sağlamasını istedi. Lushaku-Sadriu, Meclis avlusunda yaptığı açıklamada, milletvekillerinin 11. yasama dönemini oluşturmak ve ülkeye işleyen kurumlar kazandırmakla yükümlü olduklarını söyledi: “Buraya, Kosova Meclisi'ndeki en büyük siyasi oluşuma kamuoyu önünde çağrıda bulunmak için çıktım. Kurucu oturumu veya oturumun devamını çağırmalarını ve Kosova Meclisi'nin anayasal süreler içerisinde bu gece oluşturulmasını sağlamalarını istiyorum.” LDK milletvekiline göre Meclis'in oluşturulmamış şekilde kalması kabul edilemez. Bu durumun kurumların işleyişine ve milletvekillerinin görevlerini yerine getirmesine engel olduğunu belirtti: “Ülkedeki en yüksek yasama organının, hem anayasal düzenin hem de kurumların işleyişinin sorgulandığı, vatandaşları Cumhuriyet'in en yüksek kurumunda temsil etmek için aldığımız yetki doğrultusunda milletvekillerinin çalışmalarının engellendiği böyle bir konuma getirilmesi gerçekten üzücüdür.” Lushaku-Sadriu, siyasi partiler arasında bir anlaşmaya varılıp varılmadığına bakılmaksızın LDK milletvekillerinin Meclis oturumuna katılmaya hazır olduğunu söyledi: “Bu nedenle Kosova Meclisi'nin oluşturulmasının bu gece gerçekleşmemesi kabul edilemez. Biz LDK milletvekilleri olarak buradayız ve oturum ne zaman çağrılırsa Meclis'in oluşturulmasını sağlamak ve kurumların işleyişini başlatmak için daveti bekliyoruz.” Lushaku-Sadriu son olarak, devlet kurumlarının oluşturulması yönündeki anayasal yükümlülüğün siyasi anlaşmalara bağlanmaması gerektiğini vurguladı: “Siyasi anlaşmalar ne olursa olsun, Kosova'ya işleyen kurumlar kazandırmak bizim görevimizdir.”