Schuebel: Kosova’da Reformları Hızlandırmak İçin Yeni Fırsat Var

Arlinda Zekaj’ın öldürülmesine tepki olarak Priştine’de düzenlenen protestolar bugün de devam ediyor. Öfkeli vatandaşlar, adaletin sağlanmasını ve olayda ihmali bulunan kurumların hesap vermesini istiyor. Protestocular, “Arlinda devlet tarafından korunmadı”, “Uykunuz kaçacak, içiniz yanacak” ve “O kişiler hesap verecek” sloganlarıyla tepkilerini dile getirdi. Gösteri, Arlinda Zekaj’ın öldürülmeden önce aile içi şiddet nedeniyle polise başvurmasına rağmen korunamadığı yönündeki iddialara tepki olarak düzenleniyor. Katılımcılar, olayın yalnızca açıklamalarla geçiştirilmemesini, kapsamlı soruşturma yürütülmesini ve görevini ihmal etmiş olabilecek tüm kamu görevlileri hakkında somut adımlar atılmasını talep ediyor. Protestocular, aile içi şiddet vakalarının ele alınmasındaki ihmallerin ölümcül sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekerek Arlinda için adalet ve kurumlardan hesap verebilirlik istiyor.

Yakova Temel Savcılığı, 110’dan fazla ateşli silahı izinsiz sattığı ve ardından silahların çalındığı yönünde polise sahte ihbarda bulunduğu iddia edilen V.C. hakkında 30 gün tutukluluk talep etti. Savcılığın açıklamasına göre şüpheli,  bu yılınEkim başından 30 Ekim’e kadar Yakova’daki lisanslı bir silah atış poligonunun deposunda bulunan 110’dan fazla silahı D.P. ve L.U. isimli iki kişiye yasa dışı şekilde sattı. Satışın ardından V.C.’nin silahların çalındığını öne sürerek polise başvurduğu belirtildi. Olayla bağlantılı olduğu şüphesiyle D.P. ve L.U. hakkında da soruşturma başlatıldı. Firari oldukları bildirilen iki şüpheli aranıyor. V.C. hakkında yasa dışı silah ticareti ve asılsız ihbar suçlamalarıyla soruşturma yürütülüyor. Tutukluluk talebi mahkemeye sunulurken adli süreç devam ediyor.    

Kosova Meclis Başkanı Albulena Haxhiu, Avrupa Birliği’nin (AB) Kosova Büyükelçisi Dirk Schuebel ile bir araya gelerek Avrupa Komisyonu raporunu, reform sürecini ve Kosova’nın AB üyelik perspektifini görüştü. Görüşmenin ardından açıklama yapan Haxhiu, Meclisin yeniden çalışmalarına başlamasıyla birlikte reformların hızlandırılması ve Avrupa raporlarında tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için yeni bir fırsat doğduğunu belirtti. Toplantıda Reform Gündemi, AB Büyüme Planı kapsamındaki yükümlülüklerin belirlenen sürelerde yerine getirilmesi ve Kosova’nın AB üyelik başvurusunun değerlendirilmesi konuları ele alındı. Haxhiu, Meclis ile AB Kosova Ofisi arasındaki iş birliğini derinleştirmeye hazır olduklarını belirterek, Avrupa entegrasyonunun tüm kurumların ortak sorumluluğunu gerektirdiğini vurguladı.

Kosova Emniyet Müdürü Gazmend Hoxha’nın istifasının ardından İçişleri Bakanlığı, yeni genel müdürün belirlenmesi için resmî başvuru sürecini başlattı. Arlinda Zekaj olayıyla bağlantılı gelişmelerin ardından görevinden ayrılan Hoxha’nın yerine atanacak isim, beş yıllık görev süresiyle göreve gelecek. Yeni genel müdür, ülke genelindeki polis teşkilatının yönetim ve idaresinden doğrudan İçişleri Bakanı’na karşı sorumlu olacak. Başvurular 5 Kasım 2026’da başladı ve 19 Kasım 2026 saat 16.00’ya kadar devam edecek. Adayların Kosova vatandaşı olması, yükseköğrenim mezunu bulunması ve en az beş yıldır albay, yarbay veya binbaşı rütbelerinden birini taşıması gerekiyor. Ayrıca adayların kesinleşmiş mahkûmiyetinin bulunmaması, son 10 yılda ağır disiplin cezası almamış olması ve güvenlik soruşturmasından geçmesi şartı aranıyor. Adayların değerlendirme ve mülakat süreci Polis Üst Düzey Atama Komisyonu tarafından yürütülecek.

Kosova Başbakanı Albin Kurti, Kosova Güvenlik Gücü-KGG Komutanı Korgeneral Bashkim Jashari ile birlikte Iowa Ulusal Muhafızları Komutanı Tümgeneral Stephen E. Osborn’u kabul etti. Görüşmede Kurti, Iowa Ulusal Muhafızları’nın KGG’nin dönüşümü, modernizasyonu ve askeri kapasitesinin geliştirilmesine yönelik sürekli desteği için teşekkür etti. Kurti, iş birliğinin mesleki eğitim, askeri liderlik, operasyonel planlama ve lojistik alanlarında önemli katkılar sağladığını belirtti. Kosova’nın bu alandaki ortaklığının hem Iowa eyaleti hem de ABD ile yürütüldüğünü vurguladı. Toplantıda ayrıca Kosova’nın savunma sanayisini geliştirmeye yönelik ilk adımları ile ülkedeki ve bölgedeki güvenlik durumu ele alındı. Taraflar, Kosova’nın Batı Balkanlar’da istikrarın korunmasındaki rolünün önemine dikkat çekti.

Avrupa Komisyonu, 2026 Kosova Raporu’nda gazetecilere yönelik 35 fiziksel ve sözlü saldırı ile tehdit vakası tespit edildiğini açıkladı. Raporda, Başbakan Albin Kurti de dahil olmak üzere üst düzey hükümet yetkililerinin gazetecilere ve medyaya yönelik sert söylemleri eleştirildi. Rapora göre söz konusu vakalar, önceki yıla kıyasla önemli ölçüde azaldı. Gazetecilerin güvenlik görevlileri tarafından engellenmesi, tehdit edilmesi ve hükümet yetkililerinin sert açıklamaları öne çıkan sorunlar arasında yer aldı. Avrupa Komisyonu, kamu görevlilerine gazetecileri hedef alan veya itibarsızlaştıran söylemlerden kaçınmaları çağrısında bulunarak saldırı ve tehditlerin kınanması gerektiğini vurguladı. Rapor döneminde bir kameraman Kosova Polisi tarafından gözaltına alınırken, gazetecileri tehdit ettikleri gerekçesiyle en az dört kişi hakkında işlem yapıldı. Gazetecilere yönelik çevrim içi taciz ve kişisel bilgilerinin paylaşılması vakalarına da dikkat çekildi. Raporda ayrıca Kosova’nın medya ve ifade özgürlüğü mevzuatını henüz tamamen AB standartlarıyla uyumlu hale getirmediği belirtildi. Medya Özgürlüğü Yasası, SLAPP davalarına karşı düzenlemeler, yeni RTK Yasası ve gazetecilerin kaynaklarını koruyacak yasal düzenlemelerin kabul edilmesi gerektiği ifade edildi. Avrupa Komisyonu, Medya Bağımsız Komisyonu yasasının da Avrupa ve uluslararası standartlara uygun şekilde yeniden düzenlenmesini istedi. RTK Yönetim Kurulu ve Medya Bağımsız Komisyonu üyelerinin atanma süreçlerinde şeffaflık eksikliği ve usulsüzlük iddialarına da değinilen raporda, RTK Yönetim Kurulunda hâlâ dört üyelik koltuğunun boş olduğu kaydedildi. Ayrıca Medya Bağımsız Komisyonu Şikâyet Kurulunun Kasım 2023'ten bu yana yeterli üye sayısına sahip olmadığı belirtildi. Avrupa Komisyonu, gazetecilerin kamuya açık belgelere erişimde gecikme ve engellerle karşılaştığını, Sırpça yayın yapan medyanın ise Dillerin Kullanımı Yasası'nın yetersiz uygulanması nedeniyle Sırpça bilgi edinmekte zorluk yaşadığını da vurguladı.

Devlet Başsavcısı Zejnulla Gashi, İpek Temel Savcılığını ziyaret ederek savcılarla görüştü. Görüşmede ceza davalarının ele alınması, kurumsal işleyiş ve karşılaşılan sorunlar değerlendirildi. Ziyarete Devlet Başsavcı Yardımcısı Bahri Hyseni, aile içi şiddet davaları Ulusal Koordinatörü Ersan Qavolli ve Kosova Savcılık Konseyi Sekreterliği Genel Müdürü Sami Istrefi de katıldı. Gashi, her ceza davasının suçun niteliği ve ağırlığı dikkate alınarak ciddiyet, sorumluluk ve hassasiyetle yürütülmesi gerektiğini vurguladı. Özellikle aile içi şiddet vakalarında risk değerlendirmesi, zamanında müdahale ve mağdurların etkin korunması konusunda savcıların dikkatli ve profesyonel hareket etmesini istedi. Görüşmede ayrıca savcılık çalışmalarının kalitesini artırmak, savcıların bağımsızlığını ve itibarını korumak amacıyla oluşturulan yeni mekanizmalar ile ülke genelinde görevlendirilen denetleyici savcılar hakkında bilgi verildi. Peja Temel Savcılığı Başkan Vekili Valbona Haxhosaj ve savcılar ise kurumdaki genel durum, dosya yoğunluğu ve karşılaştıkları sorunlar hakkında Gashi'ye bilgi sundu.

Ekonomi Bakanı Artane Rizvanolli, Slovenya’nın Priştine Büyükelçisi Borut Blaj ile bir araya gelerek iki ülke arasındaki ikili ilişkilerin geliştirilmesini ve ekonomik ortaklığın genişletilmesini görüştü. Görüşmede özellikle ticaret alanındaki mevcut iş birliği değerlendirilirken, enerji başta olmak üzere farklı sektörlerde ortaklığın artırılması olanakları ele alındı. Toplantının gündeminde, kasım ayı sonunda düzenlenmesi planlanan ikinci Slovenya-Kosova İş Günü etkinliği de yer aldı. Etkinliğe Sloven şirketlerinin temsilcilerinin katılması bekleniyor. Rizvanolli, Sloven şirketlerini Kosova’da düzenlenecek yenilenebilir enerji kapasitesi ihalelerine katılmaya davet ederek temiz enerji sektöründeki yatırım fırsatlarına dikkat çekti.

Gıda ve Veterinerlik Ajansı (AUV), Mayıs-Eylül ayları arasında gerçekleştirdiği denetimlerde, gerekli izinler olmadan palm yağı içeren süt ve süt ürünlerini işleyen veya paketleyen 11 fabrika ya da üretim hattının faaliyetlerini durdurdu. Bu dönemde 30 işletme denetlendi, palm yağı içeren 56 ürün tespit edildi ve toplam 16 bin 457,81 kilogram ürün piyasadan toplatıldı. İhlaller nedeniyle izinsiz faaliyetler durduruldu, uygun olmayan ürünler piyasadan çekildi, ihracat sertifikasyonu askıya alındı ve sorumlu işletmeler hakkında yasal işlem başlatıldı. AUV ayrıca süt sektöründe sürekli denetim ve izleme programını uygulamaya koydu. Program kapsamında yerli ve ithal ürünler düzenli olarak denetlenecek ve her ay laboratuvar analizleri yapılacak. Analizlerde palm yağı ve diğer bitkisel yağlar, süt tozu, aflatoksin, antibiyotik kalıntıları ve mikrobiyolojik güvenlik kontrol edilecek. Denetimler fabrikalarda, süt toplama merkezlerinde, depolarda, ithalat noktalarında ve marketlerde gerçekleştirilecek. AUV, programın temel amacının usulsüzlükleri erken tespit etmek, tüketicileri korumak ve süt ürünlerinin yasal içerik, etiketleme, kalite ve gıda güvenliği standartlarına uygunluğunu sağlamak olduğunu bildirdi.

Avrupa Komisyonu, Kosova’ya ilişkin yıllık raporunda siyasi bölünmenin ülkenin temel reformlarda ilerlemesini engellediğini belirtti. Raporda, yargı sisteminin işleyişinde ilerleme kaydedilmediği, yolsuzlukla mücadelede sınırlı, organize suçla mücadelede ise kısmi ilerleme sağlandığı ifade edildi. Yargı üzerindeki siyasi ve ekonomik baskıların bazı alanlarda arttığına dikkat çekildi. AB Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, kurumsal tıkanıklığın AB bağlantılı reformları olumsuz etkilediğini, ancak Kosova’nın son dönemde reform çalışmalarını hızlandırdığını belirtti. Yeni cumhurbaşkanının seçilmesini memnuniyetle karşıladıklarını ifade eden Kos, kurumsal istikrarın ilerlemeye katkı sağlamasını umduklarını söyledi. Raporda, Sırbistan ile diyalogun Kosova’nın AB yolunda ilerlemesi için temel koşul olmaya devam ettiği vurgulandı. Kosova’nın kuzeydeki tek taraflı adımları eleştirilirken, Sırbistan’ın diyalog yükümlülüklerini ihlal ettiği ve Kosova’nın uluslararası kuruluşlara üyeliğine karşı lobi faaliyetleri yürüttüğü belirtildi. Ayrıca Sırbistan’ın Banjska saldırısıyla ilgili hesap verebilirliği sağlamak için önemli bir adım atmadığı kaydedildi. İfade özgürlüğü alanında da sınırlı ilerleme sağlandığı belirtilen raporda, başbakanın da aralarında bulunduğu üst düzey yetkililerin gazetecilere yönelik sert söylemleri eleştirildi. Kamu yayıncısı RTK’nin ise derin bir mali kriz içinde olduğu belirtilerek, kuruma sürdürülebilir finansman sağlayacak yeni RTK yasasının kabul edilmesi gerektiği vurgulandı.