Haxhiu: ABD, Kosova'nın Vazgeçilmez Müttefikidir

Priştine Belediye Başkan Yardımcısı Besianë Musmurati, başkentte önemli bir altyapı projesinin tamamlandığını duyurdu. ABD Büyükelçiliği'ne uzanan UÇK Caddesi'nin tamamı artık aydınlatıldı. Sosyal medya hesabından paylaşım yapan Musmurati, ABD Bağımsızlık Günü'nü kutlayarak, bu yatırımın özellikle bu anlamlı güne denk getirilmesinin iki ülke arasındaki güçlü bağları ve yerel yönetimin Priştine'yi modernleştirme konusundaki kararlılığını simgelediğini belirtti. Musmurati paylaşımında, "4 Temmuz ABD Bağımsızlık Günü'nde, ABD Büyükelçiliği'ne kadar uzanan UÇK Caddesi artık tamamen aydınlatıldı. Böylesine sembolik bir günde hayata geçirilen bu yatırım, daha işlevsel, daha aydınlık ve tüm vatandaşlar için daha kaliteli altyapıya sahip bir başkent oluşturma kararlılığımızın göstergesidir." ifadelerini kullandı. Projenin, vatandaşların güvenliğini artırması ve Priştine'nin en önemli ulaşım güzergâhlarından birinde trafik akışını iyileştirmesi hedefleniyor. Ayrıca bölgeye daha modern ve işlevsel bir görünüm kazandırması amaçlanıyor.

Ana dilleri Arnavutça olmasına rağmen, Kosovalı lise son sınıf öğrencileri Devlet Mezuniyet Sınavı'nda İngilizce dersinde Arnavutçaya kıyasla belirgin şekilde daha yüksek başarı gösterdi. Uzmanlar bunu Arnavutçaya yeterince önem verilmemesine bağlıyor. Eğitim Bakanlığı verilerine göre ise sınav kurallarını ihlal ettikleri gerekçesiyle 45 öğrenci sınavdan çıkarıldı. Her gün Arnavutça konuşuyorlar, ancak mezuniyet sınavında en başarılı oldukları ders İngilizce oldu. Arnavut öğrenciler, Devlet Mezuniyet Sınavı'nda İngilizce sorularında Arnavutça sorularına göre daha yüksek performans sergiledi. Her zamanki gibi matematik sonuçları da beklentilerin altında kaldı. Seçmeli dersler arasında ise en yüksek başarı Sosyoloji dersinde elde edildi. Eğitim Bilim Teknoloji ve İnovasyon Bakanlığı Değerlendirme Dairesi Başkanı Fatmir Elezi, "Başarı ortalaması Arnavutçada yüzde 45,46, İngilizcede yüzde 65,01, Matematikte ise yüzde 31,83 oldu. Yani en yüksek sonuçlar İngilizcede, ardından ana dilde elde edildi. Matematikteki sonuçlar ise oldukça düşük kaldı." dedi. Eğitim uzmanlarına göre bu sonuçlar tesadüf değil. Çünkü aynı tablo yıllardır tekrar ediyor. Eğitim uzmanı Jonuz Salihaj, "Bu durum, okullarımızda ana dile yeterince önem verilmediğini gösteriyor. Öğrenciler, günümüzün eğilimlerine de bağlı olarak İngilizceye daha fazla ilgi duyuyor. Kosova'daki genel ortam da bunu destekliyor. Bu nedenle ana dildeki başarı giderek düşüyor." değerlendirmesinde bulundu. Binlerce öğrenci sınav sorularını yanıtlarken, bazı öğrenciler kuralları ihlal etmeye çalıştı ve bu nedenle sınavdan çıkarıldı. Fatmir Elezi, "Yaklaşık 45 öğrenci cep telefonu kullandıkları için sınavdan çıkarıldı. Bunların 34'ü sınav görevlileri tarafından tespit edilerek sınavdan çıkarılırken, 11 öğrencinin ise sosyal medyada paylaşım yaptığı doğrulandıktan sonra sınavı geçersiz sayıldı." dedi. Salihaj ise bu tür ihlallerin önüne geçebilmek için Devlet Mezuniyet Sınavı Yasası'nda köklü değişiklikler yapılması gerektiğini savundu. "Sınav salonlarına cep telefonu sinyalini engelleyen sistemler kurulmalı, sınav yöntemi değiştirilmeli. Ayrıca meslek liseleri için ayrı sınavlar hazırlanmalıdır." ifadelerini kullandı. Bu yıl Devlet Mezuniyet Sınavı'na 18 binden fazla öğrenci katıldı. Bunlardan yaklaşık 5 bini ilk oturumda başarılı olamadı. Başarısız olan öğrenciler, ağustos ayında yapılacak ikinci oturum sınavında bir kez daha şanslarını deneyecek.

Sırbistan Yüksek Mahkemesi, 1 Temmuz'da Sırp polisi tarafından gözaltına alınan Kosova vatandaşı Osman Selmani hakkında 30 gün tutukluluk kararı verdi. Sırbistan İçişleri Bakanlığı, Selmani'nin Mutivoda sınır kapısında savaş suçu işlediği şüphesiyle gözaltına alındığını açıkladı. Sırbistan İçişleri Bakanlığı'nın açıklamasında, "14 Haziran 1999 tarihinde Priştine'nin Sofali Mahallesi'nde, UÇK'nin bazı mensuplarıyla birlikte hareket ederek, kesici aletler ve ateşli silahlar kullanmak suretiyle, acımasız ve haince bir şekilde Sırp asıllı sivil karı-koca Vladimir ve Persa Stanisavljević'i öldürdüğüne dair kuvvetli şüpheler bulunduğu" ifade edildi. Ancak Sırp makamlarının bu iddiaları, Osman Selmani'nin oğlu Arben Selmani tarafından kesin bir dille reddedildi. RTK'ye yaptığı açıklamada Arben Selmani, Sırbistan Savcılığı'nın suçlamalarını asılsız ve gerçek dışı olarak nitelendirerek, babasının hiçbir zaman UÇK askeri olmadığını ve suçlandığı cinayetle hiçbir bağlantısının bulunmadığını söyledi. "İddianamede suçlanan babam olay sırasında orada değildi. Biz o dönemde Makedonya'daydık. Belki onu kardeşiyle karıştırmış olabilirler, ancak bu da doğru değildir. Çünkü o dönemde tüm aile olarak, babam da dahil olmak üzere Makedonya'daydık. Priştine'ye ancak 21 Haziran'da döndük." dedi Arben Selmani. Arben Selmani ayrıca, babasının doğduğu yer olan Medvece'ye onlarca kez seyahat ettiğini ve bugüne kadar Sırp makamları tarafından hiçbir zaman gözaltına alınmadığını belirtti. Bunun kanıtı olarak da babasının sahip olduğu Sırp kimlik kartını gösterdi. "Babam, aslen o bölgeden olduğu için Sijarina Kaplıcası'na ziyarete gitmişti. Ailemiz Medvece kökenlidir. O bölgelerin yerli halkındandık ve hâlâ orada akrabalarımız ile Medvece'de defnedilmiş yakınlarımız bulunmaktadır." dedi. Arben Selmani, ailesinin 1970'li yıllarda Medvece'den Priştine'nin Sofali Mahallesi'ne taşındığını ve o tarihten bu yana Priştine'de yaşadıklarını ifade etti. "Babamın söz konusu cinayete karışmış olması mümkün değildir. Çünkü bahsedilen gün ve tarihte Sofali Mahallesi'nin Sırp güvenlik güçleriyle dolu olduğu bilinmektedir. Biz, en az 15 ya da 16 Haziran'a kadar Sırp güçlerinin mahallede bulunduğunu biliyoruz." diye ekledi. Bu arada, UÇK Savaş Gazileri Örgütü de Kosova vatandaşı Osman Selmani'nin Sırp makamlarınca gözaltına alınmasını kınadı ve bu olayın hiçbir somut olguya ya da hukuki temele dayanmaksızın Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK) ile ilişkilendirilmeye çalışılmasını reddetti.  

KFOR, Bölgesel Batı Komutanlığı'nda (RC-West) görev yapan İtalyan ve Bulgar askerlerinin, İpek'teki "Villaggio Italia" Kampı yakınlarında bulunan Voloire Askeri Atış Poligonunda gerçek mühimmatla atış tatbikatı gerçekleştirdiğini duyurdu. NATO'nun Kosova'daki barış gücü misyonundan yapılan açıklamada, farklı ülkelerden askeri personelin katıldığı tatbikatın, birlikler arasındaki koordinasyonu güçlendirmek, uzmanlık paylaşımını teşvik etmek ve en iyi uygulamaların karşılıklı olarak aktarılmasını sağlamak amacıyla düzenlendiği belirtildi. KFOR açıklamasında, bu tür eğitim faaliyetlerinin personelin operasyonel hazırlık seviyesini ve durumsal farkındalığını yüksek tutmasına katkı sağladığı vurgulanarak, misyonun Kosova'da yaşayan herkes için güvenli ve istikrarlı bir ortamın korunmasına yönelik kararlılığını sürdürdüğü ifade edildi.

Priştine'de, Amerika Dostluk Derneği tarafından ABD'nin 250. Bağımsızlık Yıl Dönümü dolayısıyla kutlama programı düzenlendi. Etkinlik, eski ABD Başkanı Bill Clinton'ın heykeli önünde gerçekleştirildi. Organizatörlerin geleneksel hale geldiğini belirttiği etkinlik, bu yıl Amerikan bayrağını onurlandırma töreniyle farklı bir formatta düzenlendi. Programa Kosova Polisi Muhafız Birliği, Özel Operasyon Birimi, Müdahale Birimi, K9 Özel Birimi, itfaiye ekipleri ve Acil Tıp Merkezi temsilcileri de katıldı. Kutlamalar kapsamında, ABD-Kosova ilişkilerini konu alan özel bir fotoğraf sergisi açılırken, ziyaretçilere eski ABD başkanları George H. W. Bush, Bill Clinton ve George W. Bush'un portrelerinin yer aldığı özel hatıra kartları dağıtıldı. Amerika Dostluk Derneği Başkanı Agim Rexhepi, polis, itfaiye ve Kosova Güvenlik Gücü'ne (KGG) katkılarından dolayı teşekkür ederek, ABD halkının Bağımsızlık Günü'nü kutladı. Rexhepi, Kosova halkının ABD'ye duyduğu saygı ve minnettarlığı vurgulayarak, etkinlikten çekilen fotoğrafların üst düzey ABD yetkililerine gönderileceğini söyledi. Rexhepi, hazırlanan kartlarda yer alan üç eski ABD başkanını Kosova'nın "koruyucu isimleri" olarak nitelendirirken, George H. W. Bush'un "kırmızı çizgi" açıklamasının ve Bill Clinton dönemindeki NATO müdahalesinin Kosova açısından tarihi önem taşıdığını ifade etti. Ayrıca mevcut ABD Başkanı Donald Trump hakkında da övgü dolu değerlendirmelerde bulundu. Etkinliğe katılan vatandaşlardan Etem Ferizi, Kosova'nın özgürlüğünde Bill Clinton, Tony Blair, Hillary Clinton ve Madeleine Albright gibi isimlerin büyük payı olduğunu belirterek, bu isimlerin hiçbir zaman unutulmaması gerektiğini söyledi. Kutlamalara katılan Kaliforniyalı Jennifer Howard ise, 4 Temmuz'da Kosova'da bulunmaktan büyük mutluluk duyduğunu ifade etti. Howard, ABD'nin Kosova'ya verdiği desteğin Amerikalılar için de gurur kaynağı olduğunu belirterek, Bill Clinton heykeli önündeki kutlamaların kendisini duygulandırdığını dile getirdi. Vatandaşlardan İlir Dardania da ABD'yi Arnavut halkının en önemli dostlarından biri olarak nitelendirerek, Washington'un Kosova'nın bağımsızlık sürecindeki desteğine dikkat çekti. Şair İlirida İsmaili Galabri ise benzer etkinliklerin daha sık düzenlenmesi gerektiğini belirterek, ABD'nin Kosova ve Arnavut halkına verdiği desteğin her zaman hatırlanması gerektiğini söyledi.  

Avrupa Birliği (AB), 2023 yılında Kosova'nın kuzeyindeki Banjska köyünde meydana gelen silahlı saldırının sorumlularının adalet önüne çıkarılması konusunda yaşanan gecikmeden duyduğu üzüntüyü bir kez daha dile getirdi. Avrupa Komisyonu Basın Ofisi, son günlerde saldırının sorumlularının Sırbistan'daki resmi yapılar tarafından korunduğuna ilişkin iddialara doğrudan yanıt vermedi. Komisyon, yalnızca Sırbistan'ın saldırının faillerini adalet önüne çıkarmak için gerekli adımları hâlâ atmamış olmasından duyduğu üzüntüyü yineledi. Öte yandan, Özgür Avrupa Radyosu tarafından yayımlanan araştırmada, Zvonko Veselinović ve saldırının sorumluluğunu üstlenen Milan Radoičić'in güvenliğinde görev aldıkları öne sürülen iki Sırp Jandarma mensubu tespit edildi. Fotoğraf analizleri, açık kaynaklar ve kamuya açık veriler üzerine kurulu araştırmada, söz konusu kişilerin Sırbistan polisinin özel birimiyle bağlantılı olduğu iddia edildi. Sırbistan Cumhurbaşkanı ise bu iddiaları reddederek, söz konusu kişilerin devlet kurumları tarafından korunmadığını savundu. Cumhurbaşkanı ayrıca, Milan Radoičić'in suçlu olmadığını öne sürdü. Banjska saldırısının sorumlularının yargı önüne çıkarılması, Avrupa Birliği'nin Sırbistan'dan uzun süredir talep ettiği konular arasında yer alıyor. AB Konseyi'nin kararlarında saldırı düzenli olarak kınanırken, Sırbistan'ın failleri adalete teslim etmek için yeterli adım atmamasından duyulan derin üzüntü ifade ediliyor ve hesap verebilirlik çağrısı yineleniyor.      

Priştine’deki “Prof. Dr. Bedri Kamberi” Camii’nin imamı Labinot Maliqi, Amerika Birleşik Devletleri’nin Bağımsızlık Günü dolayısıyla cami avlusuna Amerikan bayrağı astı. Maliqi, bu hareketle ABD’ye duydukları minnettarlığı ifade etmek istediklerini belirterek, “Bu davranışla büyük bir dosta teşekkür ediyoruz. Buradan bir kez daha söylüyoruz: Sarsılmaz desteği için teşekkürler Amerika.” dedi.  

Gıda ve Veterinerlik Ajansı (AUV), denetim komisyonunun, Istok’taki süt işleme fabrikası “Vita”-nın, Tarım Bakanlığı’nın süt ürünlerinde süt tozu, palm yağı, peynir altı suyu ve benzeri bileşenlerin kullanımını yasaklayan kararını ihlal ettiğini tespit ettiğini açıkladı. AUV yetkilileri, nihai değerlendirmenin laboratuvar analizlerinin tamamlanmasının ardından yapılacağını duyurdu. AUV Sınır Veterinerlik Müfettişliği Başkanı Eroll Shehu, fabrikanın 2 Temmuz’da diğer denetim birimleriyle birlikte kontrol edildiğini ve incelemenin bakanlık kararının uygulanıp uygulanmadığını tespit etmek amacıyla gerçekleştirildiğini söyledi. Shehu, denetim sürecinin şeffaf bir şekilde yürütüldüğünü belirterek, “Denetim boyunca kameralar sürekli yanımızdaydı. Şu anda laboratuvar sonuçlarını bekliyoruz.” dedi. AUV Prizren Ofisi Müdürü Durak Zyrapi ise, sahada görev yapan müfettişlerin bulgularına dayanarak komisyonun şirketin bakanlık kararını ihlal ettiği sonucuna vardığını açıkladı. Zyrapi, “Komisyon olarak yaptığımız ilk değerlendirmede, söz konusu işletmenin süt tozu, palm yağı, peynir altı suyu ve benzeri maddelerin süt işleme tesislerinde kullanılmasını yasaklayan bakanlık kararını ihlal ettiğini tespit ettik. Komisyonun ilk bulgusu bu yöndedir.” açıklamasını yaptı. Diğer yandan Zyrapi, denetim sırasında komisyon üyelerinin tamamının fabrikada bulunduğu yönündeki haberleri de yalanlayarak, bazı yetkililerin kontrol esnasında tesis içerisinde yer almadığını belirtti. AUV, laboratuvar analizlerinin sonuçlanmasının ardından konuya ilişkin nihai kararın verileceğini bildirdi.    

Kosova Yolsuzlukla Mücadele Ajansı’nın (AKK) eski müdürü Hasan Preteni, ülkede yolsuzlukla mücadele alanında herhangi bir ilerleme kaydedilmediğini belirterek, üst düzey yetkililerin yolsuzluk suçlarından mahkum edilmediğini ve yasa dışı yollarla elde edilen mal varlıklarına el konulmadığını söyledi. Verdiği bir röportajda bu konudan bahsederken Hasan Preteni, bu durumun temel sorumluluğunun savcılığa ait olduğunu ifade edip, yolsuzlukla mücadeleyi daha etkili hale getirecek yasal değişiklikler için de siyasi iradenin eksik olduğunu vurguladı. Vatandaşların yolsuzluğa ilişkin algısının hâlâ olumsuz olduğunu aktaran Preteni, bunun ülkedeki durumun en önemli göstergesi olduğunu söyledi. “Hayır, ilerleme yok. Yolsuzluğu ölçmenin en önemli yolu toplumdaki genel algıdır ve Kosova vatandaşları hâlâ ülkede yolsuzlukla mücadele edilmediğine inanıyor. Ayrıca yolsuzluk nedeniyle hapse giren üst düzey bir yetkili örneği yok. Yasa dışı elde edilen servetlere yönelik herhangi bir müsadere (el koyma) de bulunmuyor. Diğer kurumlar belli ölçüde ilerleme kaydederken, adalet alanında hiçbir gelişme yaşanmadı. Demokratik devlet ile anarşi arasındaki farkı savcılık belirler. Kosova’da savcılık yalnızca şeklen var; yolsuzlukla mücadelede ise sonuçlar sıfırdır.” dedi Preteni. Preteni, sorumluluğun yalnızca savcılığa ait olmadığını, siyasi sınıf ve devlet kurumlarının da yolsuzlukla mücadeleye yönelik yasal girişimleri engellediğini savundu. Kosova’daki asıl sorunun klasik yolsuzluktan çok organize suç olduğunu ifade eden Preteni, kamu ihaleleri alanını en riskli sektör olarak gösterdi. Yolsuzlukla Mücadele Ajansı’nın rolüne de değinen Preteni, yolsuzlukla mücadelenin esas olarak adalet kurumlarının sorumluluğunda olması gerektiğini söyledi. Preteni ayrıca, Kosova’nın yargı sisteminde reform yapmak için Arnavutluk ve Hırvatistan’daki modelleri örnek alması gerektiğini de dile getirdi.

Başbakan Yardımcısı Fikrim Damka, Trakya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Hatipler ile bir araya geldi. Trakya Üniversitesi Rektörlüğü'nde gerçekleştirilen görüşmede, üniversite ile Kosova'daki yükseköğretim kurumları arasında geliştirilebilecek akademik iş birlikleri, ortak projeler ve eğitim alanındaki güncel gelişmeler değerlendirildi. Ziyarete Trakya Üniversitesi Rektör Yardımcıları Prof. Dr. Ahmet Muzaffer Demir, Prof. Dr. Mustafa Tan ve Prof. Dr. Eylem Bayır da katıldı. Görüşmede, Türkiye ile Kosova arasındaki akademik ilişkilerin daha da güçlendirilmesi ve yükseköğretim alanındaki iş birliğinin geliştirilmesine yönelik karşılıklı görüş alışverişinde bulunulurken, iki ülke arasındaki ortak çalışmaların artırılması yönündeki iyi niyet ve temenniler dile getirildi.