Kosova Meclisi'nin Oluşum Oturumu 9 Eylül'de Yapılacak

Kosova’daki muhalefet partileri PDK ve AAK, Meclis’in anayasal süresi içinde oluşturulamaması nedeniyle Kosova Anayasa Mahkemesi’ne başvurma seçeneğini değerlendiriyor. PDK Milletvekili Blerta Deliu-Kodra, Meclis’in seçim sonuçlarının onaylanmasından itibaren 30 gün içinde oluşturulmasını öngören Anayasa Mahkemesi kararına uyulmadığını belirterek, atılacak adımları değerlendirdiklerini söyledi. AAK milletvekilleri de Anayasa Mahkemesi’ne başvuru ihtimalini dışlamadı. Önceki Anayasa Mahkemesi kararına göre Meclis’in en geç 7 Ağustos’ta oluşturulması gerekiyordu. Ancak seçimlerin birinci partisi Vetëvendosje, 30 günlük sürenin oluşum oturumun başladığı 6 Ağustos’tan itibaren hesaplanması gerektiğini savunuyor. Meclis oturumunun devamı ise 9 Eylül tarihine çağrıldı. Hukuk uzmanları, oluşan belirsizliklerin giderilmesi ve Meclis’in yanı sıra hükümet ile cumhurbaşkanı seçimlerinin anayasal zemininin netleştirilmesi için Anayasa Mahkemesi’nin yeniden devreye girebileceğini belirtiyor. Uzmanlara göre cumhurbaşkanı seçilememesi halinde Meclis’in feshedilmesi ve ülkenin 45 gün içinde erken seçime gitmesi gerekiyor. Bu durum, Kosova’da yeni bir anayasal ve siyasi belirsizlik yaratabilir.

Kosova Akaryakıtçılar Derneği, Sanayi, Girişimcilik ve Ticaret Bakanlığı’nın (MINT) akaryakıt ürünlerinin satış fiyatlarının belirlenmesine ilişkin kararını iptal ederek serbest piyasa uygulamasına dönülmesi yönündeki kararını memnuniyetle karşıladı. Dernek tarafından yapılan açıklamada, Kosova akaryakıt piyasasında çok sayıda işletmeci ve farklı fiyat seçeneklerinin bulunduğu belirtildi. Serbest rekabetin tüketicilere kendileri için en uygun teklifi seçme imkânı sağladığı, işletmecileri ise daha rekabetçi fiyatlar sunmaya, güvenli tedarik sağlamaya ve hizmet kalitesini artırmaya teşvik ettiği ifade edildi. Açıklamada, uluslararası piyasalarda akaryakıt fiyatlarının halen yüksek seviyelerde seyrettiği ve sürekli dalgalanmalar yaşandığı vurgulandı. Tamamen ithalata bağımlı olan Kosova’nın bu gelişmelerden doğrudan etkilendiği belirtilirken, nakliye, tedarik ve döviz kuru maliyetlerinin de fiyatlar üzerinde etkili olduğu kaydedildi. Dernek, üyelerinin piyasayı günlük olarak takip ettiğini ve tedarik ile maliyetleri optimize etmek amacıyla gerekli önlemleri aldığını belirterek, bunun tüketiciler üzerindeki fiyat baskısını mümkün olduğunca sınırlamayı amaçladığını bildirdi. Sanayi, Girişimcilik ve Ticaret Bakanlığı, Kosova’daki akaryakıt ürünleri için azami fiyat belirleme uygulamasını sona erdirdi. Böylece akaryakıt satış noktalarında piyasa koşullarına göre fiyatlandırmaya yeniden geçilmesinin önü açıldı. Karar, Orta Doğu’daki savaşın ardından uygulamaya konulan ve uzun süre devam eden fiyat düzenlemesinin sonlandırılması anlamına geliyor. Bakanlık, bu süreçte ülkedeki akaryakıt ürünleri için azami satış fiyatları belirliyordu. Sanayi, Girişimcilik ve Ticaret Bakan Vekili Mimoza Kusari-Lila yaptığı açıklamada, yasal düzenlemelerin azami fiyatın en fazla 90 günlük bir dönem için belirlenmesine izin verdiğini söyledi. Kusari-Lila, buna karşın bakanlığın söz konusu uygulamayı 150 güne kadar uzattığını ifade etti.

Kosova Özel Savcılığı, 1998 yılında Prekaz’ın Jasharaj Mahallesi’nde gerçekleşen saldırılarla ilgili 35 kişi hakkında gıyabi iddianame hazırlayarak Priştine Temel Mahkemesi’ne sundu. Özel Savcılık Başsavcısı Blerim Isufaj, iddianamenin yıllar süren kapsamlı bir soruşturmanın ardından hazırlandığını ve Prekaz’daki sivil katliamıyla ilgili ilk iddianame olduğunu açıkladı. Savcı Valdet Gashi ise soruşturma kapsamında, saldırıya katılan Sırp güvenlik birimlerinin ve bu birimlerde üst düzey komuta görevinde bulunan 35 kişinin tespit edildiğini belirtti. Gashi’ye göre saldırılarda 26 sivil öldürüldü. Ölenler arasında çocuklar, kadınlar ve yaşlılar da bulunuyordu. Ayrıca bazı mahalle sakinlerinin evlerinden rehin alınarak kötü muameleye maruz bırakıldığı belirtildi. Savcılık, saldırıya Sırbistan’ın kamu güvenliği, içişleri ve devlet güvenliği birimlerinin yanı sıra özel polis ve özel terörle mücadele birliklerinin katıldığını bildirdi. Soruşturmada, özel operasyon birimlerinden birinin komutanlığını Milorad Ulemek “Legija”’nın yaptığı ve Şaban Jasharaj ailesinin evine yönelik saldırının da bu operasyon kapsamında gerçekleştirildiği öne sürüldü. Savcılığa göre iddianamede yer alan 35 kişinin tamamı mevcut bilgilere göre hayatta. Ancak haklarında tutuklama veya yargılama işlemi gerçekleştirilemediği için iddianame gıyabi olarak hazırlandı. Savcı Gashi, iddianamenin yalnızca Jasharaj ailesini değil, Prekaz’ın tamamındaki Jasharaj Mahallesi’nde sivillere yönelik saldırıları ve savaş suçlarını kapsadığını belirtti.

Kosova Meclisi’nde Vetëvendosje (LVV) Parlamento Grubu Milletvekili Mimoza Kusari-Lila, Meclis’in kurucu oturumunun devamının başarılı şekilde gerçekleştirileceğine inandığını söyledi. Kusari-Lila, özel bir televizyon programında yaptığı açıklamada, muhalefet partilerinin siyasi söylem ve eylemleri arasında çelişki bulunduğunu savundu. Muhalefetin bir yandan anayasal ihlal yaşandığını öne sürerken, diğer yandan Meclis’in kurucu oturumunun devam etmesini talep etmesinin bir çelişki olduğunu belirten Kusari-Lila, şu ifadeleri kullandı: “Kurucu oturumun devamının, yapılan açıklamalara rağmen başarılı olacağına inanıyorum. Muhalefetteki meslektaşlarımızın açıklamalarında birçok çelişki var. Bir yandan içinde bulunduğumuz günleri sayarak anayasal ihlal yaşandığını söylüyorlar, diğer yandan ise Meclis’in oluşturulmasını veya oturumun yeniden yapılmasını talep ediyorlar. Hatta her gün çıkıp sabah saatlerinde Meclis binasının önünde oturumun yapılmasını istediler.” Kusari-Lila’nın açıklamaları, Kosova Meclisi’nin oluşum sürecine ilişkin siyasi tartışmaların devam ettiği bir dönemde geldi.

Müftü Naim Tërnava, “Top Secret 2” olarak iddia edilen belgeyle ilgili konunun tamamen aydınlatılması için Kosova Cumhuriyeti Özel Savcılığı’na resmî başvuruda bulundu. Başvuru, Kosova İslam Birliği Başkanlığı’nın hukuk temsilcisi aracılığıyla yapıldı. Başvuru, kamuoyuna yansıyan iddialara göre sanık Fatmir Sheholli’nin telefonundan çıkarıldığı öne sürülen bir belgeyle ilgili. Devlet Başsavcısı Blerim Isufaj’a iletilen talepte Kosova İslam Birliği, belgenin kaynağının, gerçekliğinin, elde edilme ve yayımlanma biçiminin yanı sıra belgenin Sheholli’nin telefonundan çıkarıldığı yönündeki iddiaların hangi koşullarda gerçekleştiğinin araştırılmasını talep ediyor. Başvuruda, “Kosova Cumhuriyeti Özel Savcılığı’ndan, ‘Top Secret’ olarak iddia edilen belgeyle ilgili konunun; belgenin kaynağı, gerçekliği, elde edilme ve yayımlanma biçimi ile sanık Fatmir Sheholli’nin telefonundan çıkarıldığı yönündeki iddialara ilişkin koşullar da dâhil olmak üzere tamamen aydınlatılmasını talep ediyoruz.” ifadelerine yer verildi. Kosova İslam Birliği’ne göre belgenin içeriği ve kamuoyunda yayımlanan iddialar, bu kurumu yabancı güvenlik servislerinin etkisi altında olduğu şeklinde gerçeğe aykırı biçimde gösteriyor. Ayrıca Kosova İslam Birliği’nin iddiasına göre söz konusu iddialarda camiler ve medreseler, istikrarsızlaştırma amacıyla finanse edilen kurumlar olarak gösteriliyor. Başvuruda, “Bunlar, kurumumuzun, imamlarımızın, ilahiyatçılarımızın ve inananlarımızın bütünlüğünü, güvenilirliğini ve itibarını ciddi şekilde zedeleyen son derece ağır ve kabul edilemez suçlamalardır.” denildi. Kosova İslam Birliği Başkanlığı, Özel Savcılık’tan belgenin kaynağını, gerçekliğini ve içeriğini tamamen açıklığa kavuşturmak, ayrıca belgenin nasıl elde edildiğini ve yayımlandığını belirlemek için gerekli tüm adımları atmasını talep ediyor. Kosova İslam Birliği’ne göre kapsamlı bir soruşturma, şüphelerin ortadan kaldırılmasını ve “Top Secret 2” olarak iddia edilen belgeyle bağlantılı tüm koşulların açıklığa kavuşturulmasını sağlayacaktır.

NATO öncülüğündeki KFOR misyonunun bünyesinde görev yapan Doğu Bölge Komutanlığı’nın (RC-E) çok uluslu personeli, Kosova’daki Bondsteel Kampı’nda üs savunması ve çok sayıda yaralının bulunduğu bir acil durum senaryosuna müdahaleyi kapsayan kapsamlı bir tatbikat gerçekleştirdi. KFOR’dan yapılan açıklamada, tatbikatın personelin simüle edilen tehditlere ve geniş çaplı acil durumlara hızlı şekilde müdahale kapasitesini test etmek amacıyla düzenlendiği belirtildi. Tatbikata çok uluslu birliklerin yanı sıra sağlık personeli, itfaiye ekipleri ve hava unsurları katıldı. Katılımcılar; kuvvet koruma, yaralıların taşınması, ilk müdahale, tedavi ve tahliye prosedürlerini uygulamalı olarak gerçekleştirdi. KFOR, ortak eğitimin farklı birlikler arasındaki koordinasyon ve birlikte çalışabilirlik kapasitesini güçlendirdiğini, aynı zamanda karmaşık acil durumlara müdahale için hazırlık seviyesini artırdığını bildirdi. NATO’nun Kosova misyonu, BM Güvenlik Konseyi’nin 1244 sayılı kararı kapsamında belirlenen görevini sürdürdüğünü belirterek, Kosova’da tüm insanların güvenli ve sakin bir ortamda yaşamasına ve serbest dolaşımın sağlanmasına katkıda bulunmaya devam ettiğini vurguladı. KFOR ayrıca, görevini tarafsızlık ilkesi doğrultusunda ve güvenlik alanındaki kendi sorumlulukları çerçevesinde Kosova Polisi ile Avrupa Birliği’nin Kosova’daki Hukukun Üstünlüğü Misyonu (EULEX) ile yakın koordinasyon içinde yürüttüğünü kaydetti.

İttifak Partisi (AAK) Genel Başkanı Ardian Gjini, 9 Eylül Çarşamba günü yapılması planlanan Meclis’in kurucu oturumuna ilişkin nasıl bir tutum alacaklarına henüz karar vermediklerini açıkladı. Gjini düzenlediği basın toplantısında, konuya ilişkin kararın partinin Başkanlık Divanı toplantısında alınacağını söyledi. Söz konusu toplantının Salı günü yapılmasının planlandığını belirten Gjini, gerek görülmesi halinde toplantının daha erken gerçekleştirilebileceğini ifade etti. Gjini, partilerine kurucu oturuma katılım konusunda henüz herhangi bir çağrı yapılmadığını belirterek şunları söyledi: “Oturuma katılım konusunda kimse bizimle iletişime geçmedi. Salı günü Başkanlık Divanı’nın olağan toplantısını gerçekleştireceğiz. Gerekirse karar almak için daha erken toplanırız. Ancak Kosova anayasal çizginin dışına çıktı. Bugün kurumlar tarafından alınan her karar hukuka aykırıdır.”

Kosova'daki NATO misyonu-KFOR Komutanı Tümgeneral Özkan Ulutaş, Priştine'deki "Film City" kampında bulunan KFOR karargahında, Avrupa Birliği Kosova Özel Temsilcisi ve AB Kosova Ofisi Başkanı Dirk Schüble'yi kabul etti. KFOR'dan yapılan açıklamaya göre, görüşme Kosova'daki güvenlik durumunu ele almak ve KFOR ile AB Ofisi arasındaki koordinasyonu güçlendirmek amacıyla gerçekleştirildi. Tümgeneral Ulutaş, KFOR ile AB Kosova Ofisi arasındaki devam eden iş birliğinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. KFOR, Kosova'daki tüm vatandaşlar için güvenli ve istikrarlı bir ortam sağlamaya ve hareket özgürlüğünü garanti altına almaya katkıda bulunmaya devam ettiğini açıkladı.

İttifak (AAK) lideri Ardian Gjini, görevdeki Başbakan Albin Kurti'nin kurumsal kriz ve yeni seçimlerin belirlenmesi süreciyle ilgili attığı adımları sert bir şekilde eleştirdi. Gjini, Kurti'nin yeni seçimler için iki olası tarihi, 22 Kasım veya 27 Aralık'ı takip ettiğini söyledi. Gjini, Kurti'yi Anayasa'yı ihlal etmekle suçlayarak ortaya çıkan durumun Kosova'yı derin bir kurumsal krize sürüklediğini ifade etti. “Maalesef siyaset iyi haberler üretmiyor. İki yıldır kasıtlı bir kurumsal kriz içerisindeyiz. Oturumun 9 Eylül'de çağrılması, anayasal normun ve anayasal anlayışın vahşice ihlalidir. Bu, devletle ve vatandaşlarla dalga geçmektir.” dedi Gjini. Ona göre 30 günlük süre ihlal edildi ve Kosova artık, kendi ifadesiyle, “anayasal düzenleme normlarının dışına çıkmış” durumda. “Kosova artık tamamen anayasal düzenleme normlarının dışındadır. Bu anarşidir. Bu insanlar, kendi kullandıkları ifadeleri kullanacak olursak, tarihe en büyük ‘süper suçlular’ olarak geçecekler. Bir gün sona erecek emsaller oluşturuyorlar, ancak neden oldukları karmaşadan çıkmamız zaman alacak.” diye konuştu Gjini. Gjini ayrıca diğer iki partiye de çağrıda bulunarak, kendisine göre onların anayasal ihlallerin bir parçası olmaması gerektiğini söyledi: “Diğer iki parti de bu anayasal ihlalin bir parçası olmamalı. Kosova'nın raydan çıkarılmasına ortak olmamalılar. Kurti bugün normal ve anayasal bir çözüm için hiçbir yol bırakmadı. Bütün yolları kapattı. İhlaller yoluyla seçim tarihini tek başına belirlemek istiyor.”  Gjini ayrıca kurumların işleyiş biçimini de eleştirerek durumu Kosova Savcılık Konseyi'nde (KPK) son dönemde yaşanan gelişmelerle ilişkilendirdi. “Bu davranış biçimi, bir devleti yıkımın eşiğine getirmenin en güvenli yoludur. Tek bir kişinin yol açtığı zararı onarmamız yıllar alacak.” diye belirtti Gjini. Son olarak Gjini, Kurti'nin amacının kurumsal bir çözüme ulaşmadan seçim tarihini belirlemek olduğu yönündeki iddiasını yineledi. “AAK yolu açık tuttu; bugün bu insanlar çözüm bulma konusunda hiçbir iradelerinin olmadığını kanıtladılar. Şimdi, size söylediğim gibi, bu iktidarın takip ettiği tek şeyin tarihi kendi başına belirlemek olduğuna tanık oluyoruz. Ya 22 Kasım ya da 27 Aralık. Bütün halkı, hatta siyasi yelpazenin bir bölümünü de yanıltıyor..” diye konuştu Gjini.

Sanayi Girişimcilik ve Ticaret Bakanlığı, akaryakıt ürünleri için azami fiyat belirleme uygulamasını durdurarak Kosova’daki satış noktalarında piyasa fiyatlarının yeniden uygulanmasının önünü açtı. Karar, Orta Doğu’daki savaşın ardından akaryakıt fiyatlarının uzun bir süre düzenlenmesinin sonrasında alındı. Bakanlık, bu süreçte ülkedeki akaryakıt ürünleri için azami fiyatlar belirlemişti. Görevdeki Sanayi Girişimcilik ve Ticaret Bakanı Mimoza Kusari-Lila, yaptığı açıklamada, yasal düzenlemelerin azami fiyatın en fazla 90 günlük bir dönem için belirlenmesine izin verdiğini, ancak bakanlığın bu süreyi 150 güne kadar uzattığını söyledi. Kusari-Lila’ya göre fiyatların düzenlendiği dönemde ekonomik işletmelerin mutlaka yüksek kâr elde ettiği söylenemez. Zira bazı dönemlerde işletmeler asgari kâr marjıyla, hatta kâr elde etmeden faaliyet gösterdi. Bu uygulamanın sona ermesiyle birlikte akaryakıt fiyatları artık doğrudan piyasa koşullarına göre belirlenecek. Şirketler, fiyatlarını ithalat maliyetleri, ithal edilen akaryakıt miktarı ve satış için belirledikleri kâr marjına göre ayarlayabilecek. Görevdeki Bakan Kusari-Lila, fiyatların piyasa koşullarının bir sonucu olarak şekilleneceğini, bakanlığın rolünün ise fiyat hareketlerini yakından izlemek olacağını belirtti. Kusari-Lila, “İdari talimat, fiyatın 90 güne kadar belirlenebileceğini öngörüyor. Biz bu süreyi 150 güne kadar uzattık. Bu süreçte sektör temsilcilerine de teşekkür etmek istiyorum. Çünkü bir anlamda karşılıklı anlayış söz konusu oldu. Tüm bu dönem boyunca, ekonomik işletmelerin veya akaryakıt istasyonlarının kâr elde ettiği düşünülebilecek olsa da, belirli bir dönemde asgari kâr marjıyla, hatta hiç kâr elde etmeden faaliyet gösterdiler.” dedi. Kusari-Lila, yasal düzenlemeler doğrultusunda bugünden itibaren azami fiyat belirleme uygulamasını durdurduklarını belirterek, önümüzdeki günlerde fiyatları yakından izleyeceklerini söyledi. Akaryakıt sektörü temsilcileri ve büyük ithalatçıların temsilcileriyle görüşmeler gerçekleştirildiğini aktaran Kusari-Lila, fiyatların artık piyasa tarafından belirleneceğini ifade etti. Kusari-Lila, “Bu, ithal edilen miktara ve onların belirlediği kâr marjına göre oluşan piyasa fiyatıdır. Ancak bu süreç yakından izlenecek. Azami fiyat belirleme uygulamasına ara vereceğimiz böyle bir zaman aralığına ihtiyaç vardı” ifadelerini kullandı.