Sırbistan Bölgesel Barış ve İstikrar İçin Tehdit Oluşturmaya Devam Ediyor

Vetëvendosje Hareketi (LVV) lideri Albin Kurti, Meclis’in kurucu oturumunun üçüncü kez ne zaman devam edeceği konusunda tarih vermedi. Büyükelçiler Konferansı’nın ardından gazetecilerin sorularını yanıtsız bırakan Kurti, konu hakkında başka bir zamanda konuşacağını söyledi. Kurti, “Şu anda Büyükelçiler Konferansı’ndayız, diğer konular için başka zaman konuşuruz.” dedi. Meclis’in kurucu oturumu, Meclis Başkanı adayının belirlenememesi nedeniyle halen tamamlanabilmiş değil.  

Meclis’in kurucu oturumunu yöneten Vetëvendosje Hareketi (LVV) milletvekili Avni Dehari, devlet kurumlarının oluşturulmasının önündeki siyasi krizin aşılması için siyasi anlaşma çağrısında bulundu. Dehari, anlaşma sağlanamaması halinde ülkenin yeniden seçime gitmek zorunda kalacağını söyledi. Bazı muhalefet milletvekillerini eleştiren Dehari, bunların siyasi bir uzlaşmayla ilgilenmediğini ve kurucu oturum sırasında gerilimi artırmayı amaçladığını öne sürdü. Dehari, “Siyasi anlaşma olmadan kaçınılmaz olarak yeni, tekrarlanacak, gereksiz ve zararlı seçimlere gideriz. Siyasi anlaşmaya varılmalı. Bu Anayasa ve Anayasa Mahkemesi kararları gereğidir, bunu Kosova halkı ve geleceğimiz bekliyor.” dedi. Meclis’in oluşturulma sürecinin halen tıkanmış durumda olduğunu belirten Dehari, siyasi partilerin kurumsal krizi aşmak için uzlaşması gerektiğini vurguladı.

Görevdeki Başbakan Albin Kurti, Sırbistan’ın askeri kapasitesini artırmasının yalnızca ordusunu modernize etme çabası olmadığını, Belgrad’ın bölgedeki ve özellikle Kosova’ya yönelik hegemonyacı hedefleriyle bağlantılı daha geniş bir siyasi ve diplomatik stratejinin parçası olduğunu söyledi. Kurti, Priştine’de düzenlenen 9. Kosova Büyükelçileri Konferansı’nda yaptığı konuşmada, Rusya’nın Batı Balkanlar’daki etkisi yanı sıra Sırbistan’daki gelişmelerin bölgedeki güvenlik hassasiyetlerini artırdığını belirtti. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırısının Avrupa’daki barış ve istikrar algısını değiştirdiğini ifade eden Kurti, askeri güç kullanımının yanı sıra siber saldırılar, dezenformasyon kampanyaları ve siyasi etkinin modern çatışmaların önemli unsurları haline geldiğini kaydetti. Kurti, bilgi manipülasyonu ve yabancı müdahalelerin diplomasi anlayışını da değiştirdiğini belirterek, Kosovalı diplomatların dezenformasyonla mücadele etmesi ve ülkenin başarılarını gerçeklere dayalı bilgilerle uluslararası kamuoyuna aktarması gereğini dile getirdi. Batı Balkanlar’daki gelişmelere de değinen Kurti, Sırp liderlerin söylemlerinin Sırbistan’ın bölgedeki yayılmacı iddialarının devam ettiğini gösterdiğini savundu. Kosova’nın buna karşı demokratik kurumlarını güçlendirmeye, güvenlik kapasitesini artırmaya ve uluslararası ortaklıklarını derinleştirmeye kararlı olduğunu belirten Kurti, ABD ile ortaklığın sürdürüleceğini vurguladı. NATO’nun Kosova ve bölgedeki varlığının istikrarın korunmasında kritik öneme sahip olduğunu ifade eden Kurti, Türkiye, ABD, İngiltere ve diğer ülkelerle yapılan ikili güvenlik anlaşmalarına da dikkat çekti. Kurti ayrıca Kosova, Arnavutluk ve Hırvatistan arasındaki üçlü askeri anlaşmanın yanı sıra ABD ve İngiltere ile Kuveyt, Belize ve Falkland Adaları’nda yürütülen ortak askeri misyonları da örnek gösterdi.  

Kosova Demokratik Partisi’nden (PDK) seçilmiş milletvekili Artan Behrami, Meclis oturumunun çağrılması için öngörülen 48 saatlik sürenin dolmak üzere olduğunu belirterek, şu ana kadar herhangi bir davet almadıklarını söyledi. Behrami, görevdeki Başbakan Albin Kurti’yi, Meclis Başkanı Vekili Glauk Konjufca ve Cumhurbaşkanı Vekili Albulena Haxhiu üzerinden Anayasa’yı ihlal etmekle suçladı. Behrami, sosyal medya paylaşımında, “48 saatlik zorunlu sürenin dolmasına birkaç dakika kaldı. Şimdiye kadar herhangi bir davet almadık.” ifadelerini kullandı. PDK’li milletvekili, Kurti’ye yönelik sert eleştirilerde bulunarak, temsilcileri aracılığıyla Anayasa’yı yeniden ihlal ettiğini iddia etti. Behrami’nin açıklamaları, Kosova Meclisi’nin yeniden toplanması ve oturumun çağrılması için öngörülen anayasal sürenin tartışıldığı bir dönemde gelmiş bulunuyor.  

Görevdeki Dışişleri Bakanı Glauk Konjufca, Kosova Meclisi’nin mevcut oluşturulma sürecinin Anayasa’ya aykırı yürütüldüğünü düşünmediğini söyledi. Konjufca, “Anayasa’nın ihlal edildiğini düşünmüyoruz. Anayasa, geçen yıldan ve Şubat ayında yapılan seçimlerden bu yana yaşadığımız süreçler nedeniyle yorumlanmaya devam etti” dedi. Meclisin kuruluş oturumunun tamamlanması için öngörülen 24 saatlik süreye de değinen Konjufca, anayasa uzmanlarının bu konuda farklı yorumlara sahip olduğunu belirtti. Konjufca’ya göre Meclisin oluşturulması bir günden uzun sürebilir ve mevcut durum dramatize edilmemeli. Medya mensuplarına açıklama yapan Konjufca, “Muhalefetin yorumladığı gibi durumun dramatik olduğunu düşünmüyorum. Bu, ülkemizin anayasal yapılanmasının devam eden bir parçasıdır” ifadelerini kullandı. Konjufca ayrıca, Anayasa’nın ihlal edildiğini düşünenlerin Anayasa Mahkemesi’ne başvurması gerektiğini söyledi. Siyasi diyalogun sürdürülmesi gerektiğini de vurgulayan Konjufca, PDK, LDK ve AAK partilerine atıfta bulunarak siyasi partiler arasındaki iletişimin devam etmesi gerektiğini ifade etti. Konjufca, mevcut durumun yol açabileceği herhangi bir zararın yeniden seçime gidilmesinden doğacak zarardan daha küçük olduğunu savundu. Mevcut süreci bir önceki Meclis oturumunda yaşanan gerginliklerle de karşılaştıran Konjufca, bugün yaşananların, kendisinin ifadesiyle, Başbakan Albin Kurti ve milletvekillerine yönelik şiddetin yaşandığı önceki oturumdaki olaylardan daha az zarar verici olduğunu söyledi.

Daha fazla ağaç ve yeşil alan, daha az beton ve suyun toprağa nüfuz etmesine izin veren yüzeylerin yeniden oluşturulması, uzmanlara göre sıcak hava dalgalarının etkilerini azaltabilecek başlıca önlemler arasında yer alıyor. İnsan türü tarih boyunca çevresel koşullara uyum sağlama konusunda önemli bir kapasite gösterdi. Ancak uzmanlara göre giderek daha sıcak geçen yazlarla mücadele etmek için bu uyum yeteneği tek başına yeterli olmayabilir. İtalyan jeolog ve araştırmacı Mario Tozzi, insanların aşırı sıcaklıklara uyum sağlama kapasitesinin sınırları bulunduğunu ve teknolojinin tek başına çözüm olamayacağını belirtiyor. Tozzi’ye göre klimalar kapalı mekânları serinletirken dışarıya sıcak hava vererek şehirlerdeki sıcaklıkların artmasına katkıda bulunuyor. Bu nedenle uzun vadeli çözümün kentsel alanların dönüştürülmesiyle başlaması gerektiğini savunuyor. Daha fazla ağaç ve yeşil alan oluşturulması, beton yüzeylerin azaltılması ve yağmur suyunun toprağa sızmasına imkân veren yüzeylerin yeniden kazandırılması, sıcak hava dalgalarının etkilerini hafifletebilecek önlemler arasında gösteriliyor. Tozzi, Paris’te bazı meydanlarda oluşturulan kentsel ormanları ve Kolombiya’nın Medellín şehrinde dikilen yaklaşık 200 bin ağacın yanı sıra oluşturulan 35 yeşil koridoru örnek gösteriyor. Kütüphaneler, alışveriş merkezleri ve klimalı kamu binalarının “iklim sığınağı” olarak kullanılması da aşırı sıcak dönemlerinde, özellikle risk altındaki kişiler için önemli bir destek sağlayabilir. Ancak Tozzi, bunların yalnızca acil durum önlemleri olduğunu ve bütün yaz boyunca sürdürülebilecek bir yaşam biçimine dönüşemeyeceğini vurguluyor. Tozzi ayrıca insanların tatil için kıyı bölgeleri yerine dağlık alanları tercih etmeye başlamasının, yüksek sıcaklıkların etkilerinin günlük yaşamda doğrudan hissedildiğini ve insanların buna göre davranışlarını değiştirdiğini gösterdiğini belirtiyor. Ancak Tozzi, uyum sürecinin sonsuza kadar devam edemeyeceği uyarısında bulunuyor. Sera gazı emisyonlarının önemli ölçüde azaltılmaması halinde iklim krizinin etkilerinin insanlığın uyum sağlama kapasitesini aşabileceğini ifade ediyor. Tozzi ayrıca güçlü bir “Süper El Niño” fenomeninin ortaya çıkması durumunda 2027 yılının daha da zorlu geçebileceği uyarısında bulunuyor. Teknoloji ve yapay zekâ, aşırı hava olaylarının önceden tahmin edilmesine, risk altındaki bölgelerin belirlenmesine ve erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesine yardımcı olabilir. Ancak Tozzi’ye göre bunlar, kirliliğin ve sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik somut önlemlerin yerini tutamaz. Tozzi’nin mesajı net: Şehirlerin yeni iklim koşullarına uyum sağlaması gerekiyor. Ancak emisyonlarda ciddi bir düşüş sağlanmadığı sürece yalnızca uyum politikaları yeterli olmayacak.

Eski Kamu Yönetimi ve Eğitim Bakanı Arsim Bajrami, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Belgrad’da yaptığı ve Ukrayna’nın Kosova’nın bağımsızlığını tanımayacağı yönündeki açıklamasına tepki gösterdi. Bajrami ayrıca Zelenskiy’nin Kosova’yı Kırım ile karşılaştırmasına da itiraz etti. Sosyal medya hesabından açıklama yapan Bajrami, Kosova ile Kırım’ın hem tarihsel hem de hukuki ve siyasi açıdan tamamen farklı iki vaka olduğunu savundu. Bajrami’ye göre Kırım meselesi, 2014 yılında Rusya Federasyonu’nun askeri müdahalesiyle Ukrayna’nın sınırlarının güç kullanılarak değiştirilmesiyle bağlantılı. Kırım’ın Rusya’nın kontrolüne geçtiğini ve daha sonra Rusya tarafından ilhak edildiğini belirten Bajrami, bu eylemin uluslararası toplumun büyük bölümü tarafından Ukrayna’nın toprak bütünlüğünün ihlali olarak değerlendirildiğini ifade etti. “Kosova ise aksine, başka bir devlet tarafından ilhak edilme sürecinden geçmedi” diyen Bajrami, Kosova’nın bağımsızlığının uzun bir tarihsel, siyasi ve uluslararası sürecin sonucu olduğunu vurguladı. Bajrami ayrıca Kosova’nın eski Yugoslavya’daki anayasal statüsüne, özellikle de 1974 Anayasası’na dikkat çekti. Söz konusu anayasanın Kosova’ya federasyon içerisinde önemli özerklik unsurları ve kurucu bir statü kazandırdığını savundu. Eski bakan, bir diğer önemli farkın ise Yugoslavya’nın dağılma süreci olduğunu belirtti. Bu süreçte yeni devletlerin ortaya çıktığını ve Balkanlar’da silahlı çatışmalar yaşandığını ifade eden Bajrami, Kosova’nın bu sürecin çözüme kavuşturulmamış meselelerinden biri olarak kaldığını söyledi. Bajrami’ye göre Kırım ise aynı tarihsel bağlam içerisinde değerlendirilemez.

Priştine'nin merkezindeki binalardan birinde bulunan dev Ukrayna bayrağının kaldırılması, Ukrayna medyasının da dikkatini çekti. Olay, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy'nin Belgrad'da yaptığı ve Kiev'in Kosova konusundaki tutumunun değişmediğini belirttiği açıklamaların ertesi günü yaşandı. 2022'de Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgalinin başlamasının ardından Priştine'ye asılan bayrak, Kosova'nın Ukrayna halkıyla dayanışmasının en görünür sembollerinden biri haline gelmişti. Ancak Zelenskyy'nin Sırbistan ziyareti sırasında yaptığı açıklamalar Kosova'da sert tepkilere yol açtı. Bunun ardından Priştine Belediye Başkanı Përparim Rama, Ukrayna bayrağının kaldırılacağını duyurdu. Olay Ukrayna medyasında geniş yer bulurken, The Kyiv Independent haberini “Kosova'ya saygı gösterilmeli” mesajını öne çıkararak yayımladı. Ukrayna medyası, Zelenskyy'nin Belgrad ziyaretinin ardından Kosovalı yetkililerin tepkilerine yer verirken, Ukrayna'nın Kosova'nın savaş boyunca Kiev'e verdiği desteğe rağmen Kosova'nın bağımsızlığını hala tanımadığına dikkat çekti. Haberde, “Kosova'daki yetkililer, Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy'nin Sırbistan'a gerçekleştirdiği ilk resmi ziyaretin ardından 9 Ağustos'ta öfkelerini dile getirdi. Zelenskyy, ziyaret sırasında Ukrayna'nın Kosova konusundaki tutumunu yineledi.” ifadeleri kullanıldı. Zelenskyy'nin Belgrad'da Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić ile görüştüğü ve ziyaretin Sırbistan ile Rusya arasındaki yakın ilişkilerin devam ettiği bir dönemde gerçekleştiği belirtildi. The Kyiv Independent ayrıca, Kosova'nın Moskova'ya karşı savaşında Kiev'e verdiği desteğe rağmen Ukrayna'nın Kosova'yı resmi olarak devlet olarak tanımadığını ve Zelenskyy'nin Vučić ile görüşmesi sırasında bu tutumu teyit ettiğini aktardı.

Priştine Belediye Başkanı Përparim Rama, “Ilir Konushevci” Caddesi'nin 2. etabının, belediye binası yakınındaki bölümünün asfaltlama çalışmalarının tamamlanmasının ardından trafiğe açıldığını duyurdu. Rama, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada çalışmaların asfaltlama ve yol işaretlerinin yerleştirilmesine odaklandığını belirtti. Ekiplerin gece boyunca çalışarak yolun sabah saatlerinde tamamlanıp kullanıma hazır hale gelmesini sağladığını ifade etti. Rama, “Günaydın Priştine. Yol trafiğe açıldı. Şehir uyurken Başkent ekipleri durmadan çalıştı. Gece boyunca asfaltlama ve yol işaretleri üzerinde çalışıldı; böylece yol bu sabah tamamlanmış ve trafiğe hazır hale getirildi.” açıklamasında bulundu. Priştine Belediye Başkanı, sahada görev yapan ekiplere teşekkür ederek yürütülen çalışmayı, kentin altyapısının iyileştirilmesine yönelik özveri ve bağlılığın bir örneği olarak nitelendirdi.

Kosova Demokratik Partisi (PDK) milletvekili Eliza Hoxha, Meclis'in diaspora mensuplarına yaptığı ziyaret çağrısını eleştirdi. Hoxha, Meclis'in diaspora için kapılarını açtığını ancak 11. dönem milletvekillerine kapalı kaldığını söyledi. Hoxha, Meclis İçtüzüğü'ne göre anayasal oturumun 48 saat sonra devam etmesi gerektiğini belirterek, milletvekillerine henüz herhangi bir davet yapılmadığını ifade etti. Hoxha, “Meclis'in işlevsel hale getirilmesinden ziyade diasporanın Meclis binasını görmesinin daha önemli olduğu” eleştirisinde bulundu. PDK'li milletvekili, vatandaşların Meclis'in duvarları, koridorları ve koltuklarından ziyade işlevsel bir kurum olarak taşıdığı önemi anlaması gerektiğini vurguladı.